Ұзақ уақыт бойы әлем Қазақстанды негізінен мұнай, шикізат, транзит пен инфрақұрылым жобалары арқылы танып келді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Алайда 2020 жылдардың басынан бері бұл көзқарас өзгере бастады: халықаралық компаниялар Қазақстанға тек өткізу нарығы ретінде емес, өндіріс орналастыратын ел ретінде қарай бастады. Олар зауыттар ашады, жергілікті жеткізушілермен жұмыс істейді, өнім көлемін арттырады.
Нәтижесінде Қазақстан біртіндеп экспортқа нақты амбициясы бар өнеркәсіптік платформаға айналып келеді.
Өткізу нарығынан – өнеркәсіптік базаға
2025 жылға қарай экономика құрылымдық өзгерістің айқын белгілерін көрсете бастады.
Геосаяси тәуекелдер мен логистикадағы өзгерістер аясында трансұлттық корпорациялар өндірісті әртараптандыруға көшті. Бұл жерде Қазақстанның артықшылығы айқын көрінді:
ел тек ішкі нарықты ғана емес, сонымен бірге Орталық Азия, ЕАЭО және көрші өңірлерді қамти алатын хабқа айналып жатыр.
Өңдеу өнеркәсібіндегі өсім 2025 жылы шамамен 6%, 2026 жылға жоспар — 6,2%.
Яғни шикізатқа тәуелділік біртіндеп азайып, негізгі драйверге қайта өңдеу саласы айналып барады.
Металлургия, машина жасау, химия — өсім қарқыны жоғары
Металлургия әлі де басты тіректердің бірі. 2026 жылы өсім шамамен 3% болады деп күтіледі — жаңа кәсіпорындардың жобалық қуатына шығуы есебінен.
Қара металлургияда:
- ферроқорытпа
- болат
- шойын
- жалпақ прокат
көлемі артады.
Түсті металлургияда:
- алтын
- мыс
- алюминий
- мырыш
өндірісі күшейеді.
Машина жасау бұдан да жылдам өсіп келеді: 2026 жылы +13,4%. Автомобиль өндірісі — +17%, ауыл шаруашылығы техникасы — +5%.
Химия өнеркәсібі — +7%: серная қышқылы, натрий цианиді, сутегі асқын тотығы мен сұйық шыны бойынша жаңа қуаттар іске қосылады.
Сауда, ауыл шаруашылығы және экспорт әлеуеті
2026 жылы тауар айналымы 92,4 трлн теңгеге жетеді деп жоспарланып отыр (+6,5%).
Ауыл шаруашылығының фокусы — қайта өңдеу:
- азық-түлік өндірісі — +9%
- сусындар өндірісі — +9,3%
Бұл сектордың қосылған құнын да, экспорттық мүмкіндігін де күшейтеді.
Локализацияға жол ашқан реформалар
Соңғы жылдары жүргізілген реформалар инвесторларға жаңа мүмкіндік берді:
- болжамды реттеу
- индустриялық аймақтарды жаңғырту
- арнайы экономикалық аймақтар
- салықтық ынталандыру
- жеңілдетілген рәсімдер
Қазақстан шетелдік өндірушілерге саяси тұрақтылықты, ірі нарықтарға жақындықты және түсінікті құқықтық орта ұсынады.
Нақты мысалдар: Mars, фарма, автопром, локомотивтер
- Mars — Алматы облысында үй жануарларына арналған азық шығаратын зауыт салады. Инвестиция — 88,8 млрд теңгеден асады, қуаттылығы — жылына 100 мың тонна.
- Khan Tengri Biopharma — СЭЗ «Алатауда» фармкешен тұрғызады. 27 препарат түрі, инвестиция — 103 млрд теңгеден асады, экспорт әлеуеті бар.
- KIA (Қостанай) — толық циклді автозауыт. $270 млн+, экспорт Орталық Азия мен ЕАЭО нарықтарына.
- Wabtec — локализацияны күшейтіп, Астанада инженерлік-технологиялық орталық ашады.
Металлургияда локализация айқын көрінеді
ERG қазақстандық жеткізушілерден сатып алу үлесін 48%-дан 60%-ға дейін арттырды. Моноқалалардағы бизнеске ерекше қолдау көрсетіліп отыр.
Qarmet те ірі жобалар жүргізуде:
- сортопрокат станы — құрылыс металлургиясындағы импортты алмастырады
- Қарағанды облысында құю-жаймалау кешені — кең ауқымды ыстықтай илектелген болат
Бұл жобалар бағаларды тұрақтандырады, шығынды азайтады және жоғары қайта өңдеу өнімдерін көбейтеді.
Инвестиция портфелі — рекордтық деңгейде
Қазір:
- шетелдік қатысумен 20 ірі жоба – шамамен 5,7 трлн теңге
- 11 мыңнан астам жаңа жұмыс орны
- қосымша — $2,4 млрд көлеміндегі көпжақты 9 жоба
Көпшілігі бірден экспортқа бағытталған.
Қазақстан жаңа индустриялық рөлге қадам басты
Локализация, жаңа зауттар, қайта өңдеу, экспорттық бағыт — мұның бәрі экономиканың жаңа моделін қалыптастырып жатыр.
Қазақстан енді тек ресурстар елі емес.
Ел: Еуразиядағы негізгі өнеркәсіптік хабтардың біріне айналып келеді.
