Қазақстанда қаржы мониторингі ережелері жаңарды — яғни, заңсыз табыс, алаяқтық немесе ақшаны жылыстатумен байланысты болуы мүмкін операцияларды бақылау күшейеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қаржы мониторингі агенттігінің 2025 жылғы 23 желтоқсандағы бұйрығымен:
- құжаттың атауы өзгерді
- ақпарат беру тәртібі жаңартылды
- күмәнді операция белгілерінің тізімі кеңейді
Жаңа ережелер 2026 жылдың 1 сәуірінен бастап күшіне енеді.
Негізгі жаңалық — ережелер толық қайта жазылды
Қазір құжат былай аталады:
Қаржы мониторингі субъектілерінің қаржы операциялары және клиенттің күмәнді қызметі туралы мәліметтерді ұсыну қағидалары және күмәнді операцияларды айқындау белгілері.
Яғни, бақылау әлдеқайда нақты және жүйелі болды.
Цифрлық активтер бойынша қандай деректер сұралады?
Егер АФМ цифрлық активтерге (крипто және басқа платформаларға) қатысты сұрау жолдаса, платформалар клиент туралы толық ақпарат береді.
Клиент туралы:
- тіркелу кезіндегі фото
- құжат деректері немесе оның фотосы
- ЖСН / резиденттік нөмір
- тіркелу күні мен уақыты
- телефон нөмірі
- тұрғылықты мекенжай
- резиденттік мәртебе
- банктік деректер
- шарттарға келісім күні
- IP-адрестер
- құрылғы түрі
- аккаунт нөмірі
- клиентке берілген тәуекел деңгейі
Операциялар туралы:
- барлық өнімдер бойынша баланстар (Spot, Futures, NFT, DeFi және т.б.)
- барлық тарих: тапсырыстар, енгізу/шығару, фиат, P2P, OTC
- байланысты карталар
- әр операцияның нақты уақыты
- IP-адрестер мен геолокациялар
- майнинг бойынша мәліметтер: активтер, пулдар, әмияндар
Ұқсас деректер заңды тұлғаларға да қолданылады.
Енді не күмәнді болып саналады?
Тізім едәуір ұлғайды. Негізгі белгілер:
- табысқа сай келмейтін ірі төлемдер мен аударымдар
- мүлікті бөгде адамдардың атына рәсімдеу
- жалған мәмілелермен айналысатын компаниялар
- нақты қызметі жоқ, бірақ үлкен айналымы бар бизнес
- офшорлық құрылымдар
- көлеңкелі крипто-операциялар
- жиі қолма-қол ақша алу, әсіресе шетелде
- экономикалық мәні жоқ сыртқы төлемдер
- тәуекелі жоғары елдер арқылы аударымдар
- түсініксіз бағалы қағаз мәмілелері
- ақшаның заңсыз шығу тегін жасыруға тырысу
- қаражатты шетелге шығару
- күмәнді қайырымдылық аударымдары
- шекті сомадан төмен операцияларды жүйелі қайталау
- қымбат мүлікті қолма-қолға сатып алу
- табысы жоқ инвестициялар
- анық түсіндірілмейтін кез келген операциялар
Қарапайым тілмен: операция өмір салтына, табысқа немесе логикаға сай келмесе — тексеріледі.
Бұл не үшін жасалып жатыр?
Мақсат — бақылауды күшейту:
- крипто нарығында
- көлеңкелі схемаларда
- ақшаны қолма-қол айналдыруда
- офшорларда
- жалған қайырымдылықта
Әдеттегі азамат үшін түйін біреу:
- заңды болса — қорқатын ештеңе жоқ.
- күмәнді болса — сұрақтар қойылады.
