Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мемлекеттік қолдау алған банктерді сату тәртібін өзгертуді ұсынды. Агенттік тиісті қаулы жобасын жариялап, банктің бұрынғы акционерлері капиталдан қандай шарттармен шыға алатынын алғаш рет нақтылап көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Әңгіме баланстарында әлі күнге дейін мемлекеттік қаржысы бар банктер туралы. Осы уақытқа дейін мұндай банктерді сату тетігі айқын регламенттелмеген болатын.
Банкті сатудың екі жолы бар
Жаңа талаптарға сәйкес, мемлекеттік қолдау алған банктің акционерлері өз үлесін екі шарттың бірін орындаған жағдайда ғана сата алады.
Бірінші нұсқа – мемлекеттік көмекті мәміле жасалғанға дейін толық әрі мерзімінен бұрын қайтару.
Екінші нұсқа – банктің жаңа иесі мемлекет алдындағы қарызды қайтару міндеттемесін өз мойнына алады. Бұл жағдайда сатып алушы қаржы реттеушісіне жазбаша кепілдеме ұсынуы тиіс. Құжатта қаражатты қайтару мерзімдері, көздері және нақты жоспары көрсетілуі қажет.
Бұл талаптар банктің капиталынан шығуды көздейтін акционерлерге ғана қатысты. Қалған акционерлерге шектеу қойылмайды.
Alatau City Bank тәжірибесі
Іс жүзінде бұл бастама реттеушінің бұрынғы олқылықты мойындағанын аңғартады. Өткен жылы 1 трлн теңгеден астам мемлекеттік қолдау алған Alatau City Bank Вячеслав Кимге сатылған кезде нарықта көптеген сұрақ туындаған еді.
Ең бастысы – жаңа акционер мемлекеттің ақшасын қалай және қандай көздер есебінен қайтарады деген сұраққа нақты жауап болмады. Себебі ол кезде мұндай талаптар заңнамада болмаған.
Alatau City Bank-тен бөлек, мемлекет алдында әлі де Нұрбанк пен Еуразиялық банк қарыз болып отыр. Бұл мәселенің жекелеген емес, жүйелі сипатқа ие екенін көрсетеді.
Банктерге мемлекеттік ақшаны тезірек қайтару талап етіледі
Қаулы жобасында банктерді мемлекеттік қаражатты белсендірек қайтаруға ынталандыратын тағы бір маңызды норма бар. Агенттік дивиденд төлеу немесе акцияларды кері сатып алу кезінде мемлекетке қайтарылатын үлесті арттыруды ұсынып отыр.
Бұрын банктер бұл мақсатқа 10%-дан 66%-ға дейінгі бөлігін ғана бағыттай алатын. Енді ең төменгі шек кемінде 66% деңгейінде белгіленуі мүмкін.
Яғни банктердің табысының басым бөлігі акционерлерге емес, мемлекет алдындағы міндеттемелерді өтеуге жұмсалуы тиіс.
Нарық үшін бұл нені білдіреді
Ұсынылып отырған өзгерістер соңғы жылдары жасалған ірі мәмілелерден кейін анықталған реттеушілік олқылықтарды жабуға бағытталған. Инвесторлар үшін ережелер айқынырақ болады, бірақ талаптар да қатаңдайды.
Бір жағынан, бұл мемлекет салған қаражаттың қайтарылуына деген сенімді арттырады. Екінші жағынан, мемлекеттік қолдауы бар банктерді сатып алуға дайын инвесторлар саны азаюы мүмкін – себебі міндеттемелер енді нақты әрі формалданған.
Неге бұл маңызды
Мемлекеттік қолдау алған банктер мәселесі – тек қаржылық тәртіп емес, реттеушіге деген сенімнің де көрсеткіші. Ұсынылған өзгерістер нарыққа ашық сигнал береді: мемлекеттің ақшасы бар банкті “жай ғана” сатып алу мүмкін болмайды.
Енді мұндай мәмілелер нақты қаржылық жауапкершілікпен және ашық жоспармен жүзеге асуы тиіс. Бұл банк секторындағы жаңа кезеңнің бастамасы болуы мүмкін – талаптары қатаң, бірақ ережелері түсінікті кезең.
