Астанада Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның алғашқы отырысы өтті. Бұл – Қазақстанның саяси жүйесін жаңғыртуға бағытталған ауқымды реформалардың ресми басталғанын білдіреді. Комиссияға Қазақстан Республикасының Конституциялық сотының төрағасы Эльвира Азимова жетекшілік етеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Комиссияны кімдер басқарады
Комиссия төрағасының орынбасарлары болып:
- Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин,
- Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева
тағайындалды.
Комиссия құрамы кеңейтілген форматта жасақталған. Оның құрамына:
- Парламент депутаттары,
- мәслихаттар төрағалары,
- бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері,
- қоғам қайраткерлері,
- мемлекеттік органдар,
- өңірлік қоғамдық кеңестер,
- сарапшылар мен ғылыми қауымдастық өкілдері
енді. Бұл – қоғамдағы түрлі көзқарастар мен тәжірибенің ескерілетінін көрсетеді.
«Комиссияның алдында айрықша миссия тұр»
Алғашқы отырыста сөз сөйлеген Эльвира Азимова Конституциялық комиссияның рөліне ерекше тоқталды.
«Конституциялық комиссияның алдында айрықша миссия тұр. Біз бір жағынан конституциялық құрылыстың іргелі қағидаттарын сақтауға, екінші жағынан заманауи сын-қатерлерге жауап бере алатын теңгерімді шешімдер әзірлеуге тиіспіз», – деді ол.
Реформаның бастауы қайда жатыр
Эльвира Азимова еске салғандай, 2025 жылғы 8 қыркүйекте Мемлекет басшысы «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты халыққа Жолдауында жаңа саяси реформаны жариялады.
Президент бұл реформаның:
- елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына,
- мемлекеттік басқарудың тиімділігіне,
- қоғамның шешім қабылдауға қатысуына
елеулі әсер ететінін атап өтті.
Бір палаталы Парламент және жаңа институттар
Жолдауда Мемлекет басшысы «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» тұжырымдамасы аясында:
- бір палаталы Парламент – Құрылтайға көшу,
- Халық кеңесін құру,
- Вице-Президент лауазымын енгізу
сияқты маңызды бастамаларды ұсынды.
Алайда бұл ұсыныстар қоғамда кеңінен талқыланып, тек Парламент құрылымымен шектелмейтінін көрсетті.
2 мыңнан астам ұсыныс түсті
2025 жылғы қазан айынан бастап парламенттік реформаны әзірлеу жөніндегі жұмыс тобы жұмыс істеді. Оның құрамына заңгерлер, сарапшылар, саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдардың өкілдері кірді.
Осы кезеңде:
- ұсыныстар жүйеленді,
- халықаралық тәжірибе зерделенді,
- азаматтардан екі мыңнан астам ұсыныс келіп түсті.
Бұл ұсыныстар:
- билік тармақтарының теңгерімі,
- тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесі,
- қоғамның мемлекеттік басқаруға қатысуы
сияқты мәселелерді қамтыды.
Неге Конституциялық комиссия қажет болды
Көптеген ұсыныстардың кешенді сипаты Мемлекет басшысын Конституциялық реформа жөніндегі комиссия құру туралы шешім қабылдауға итермеледі.
Сарапшылардың айтуынша, бұл – салалық өзгерістерден кең ауқымды конституциялық трансформацияға өту деген сөз.
Саяси жаңғырудың жаңа кезеңі
Эльвира Азимованың айтуынша, Қазақстан:
- институционалдық тепе-теңдікті нығайтпай,
- заң шығарушы биліктің тиімділігін арттырмай,
- қоғамның басқаруға қатысу тетіктерін жаңартпай
алға жылжи алмайды.
Комиссия дәл осы бағыттар бойынша ұсыныстарды талдап, нақты өзгерістер жобасын әзірлеуі тиіс.
Алда не күтеміз
Комиссия мүшелері алдағы уақытта:
- барлық ұсыныстарды жан-жақты қарастырады,
- оларды жүйелеп қорытады,
- еліміздің дамуына серпін беретін нақты әрі теңгерімді өзгерістер пакетін ұсынады.
Эльвира Азимова Комиссия мүшелерінің кәсіби тәжірибесі мен отансүйгіштігі бұл міндеттерді жоғары деңгейде орындауға мүмкіндік беретініне сенім білдірді.
Астанада өткен алғашқы отырыс Қазақстанның жаңа саяси архитектурасын қалыптастыру жолындағы маңызды қадам болды. Конституциялық комиссияның жұмысы елдің ұзақмерзімді дамуына әсер ететін шешімдерге негіз қалайды.
Сондықтан да бұл комиссияның алдында тұрған миссия – шынымен де айрықша.
