Қазақстанда жүріп жатқан конституциялық реформа аясында Ата заңның ең маңызды әрі мағыналық бөлігі саналатын Преамбула толықтай жаңа редакцияда жазылмақ. Бұл туралы Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов Конституциялық комиссия отырысында мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Айта кету керек, әңгіме техникалық немесе редакциялық өзгерістер туралы емес. Ұсынылып отырған жаңарту Конституцияның мазмұндық өзегіне тікелей әсер етеді және мемлекеттің қандай құндылықтарға сүйенетінін қайта айқындауға бағытталған.
Неліктен Преамбула маңызды
Преамбула - Конституцияның кіріспе бөлігі ғана емес. Ол бүкіл құқықтық жүйенің идеялық негізін қалыптастырады. Дәл осы бөлімде мемлекеттің:
- қандай мақсаттарды көздейтіні,
- қандай қағидаттарға сүйенетіні,
- қандай құндылықтарды жоғары қоятыны көрсетіледі.
Бақыт Нұрмұхановтың айтуынша, жаңа редакцияда Преамбула жаңа ұлттық құндылықтар мен қазіргі заманның сын-қатерлерін ескере отырып әзірленген.
Мемлекеттің миссиясы мен қоғамға бағыт
Жаңартылған Преамбулада Конституцияны қабылдаудың негізгі себептері мен мақсаттары, қоғам үшін маңызды қағидаттар мен құндылықтар айқын көрсетіледі. Сонымен қатар:
- мемлекеттің миссиясы,
- тарихи контекст,
- Қазақстан қоғамының мәдени ерекшеліктері көрініс табады.
Жалпы алғанда, Преамбула қоғам мен мемлекеттің даму бағытын айқындайтын стратегиялық бағдар ретінде қарастырылады.
Мемлекеттің мәртебесі қалай айқындалады
Бақыт Нұрмұханов жобада мемлекеттің құқықтық мәртебесі нақты бекітілетінін атап өтті.
«Қазақстан Республикасы демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде танылады. Ал оның ең жоғары құндылықтары - адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары», – деді ол.
Бұл тұжырымдар тек декларативті сипатта емес. Мұндай нормалар сот тәжірибесінде, заң шығару процесінде және мемлекеттік саясатта маңызды бағдар болып саналады.
Конституциялық құрылымның негіздері қайта қаралады
Өзгерістер «Конституциялық құрылым негіздері» бөліміне де қатысты. Бұл бөлімде:
- мемлекеттің ұйымдастырылу тәртібі,
- Қазақстанның егемендігі,
- аумақтық тұтастығы,
- негізгі конституциялық қағидаттар бекітіледі.
Сонымен қатар, билікті бөлу қағидаты жаңаша тұжырымдалып, елдегі қолданыстағы құқық жүйесіне қатысты бірқатар конституциялық ережелер нақтыланған.
Мемлекет, қоғам және дін арасындағы қатынас
Қазіргі заманның талаптарын ескере отырып, қоғамдық бірлестіктердің қызметі мен олардың мемлекетпен өзара іс-қимылына қатысты нормалар да жаңартылып отыр.
Бұдан бөлек, мемлекет пен діннің өзара ықпалдастығына қатысты конституциялық ережелер жетілдіріледі. Сондай-ақ мемлекеттік рәміздерге қатысты нормалар да нақтылауды көздейді.
«Мемлекет пен діннің, мемлекеттік рәміздердің және басқа да маңызды институттардың өзара іс-қимылын реттейтін ережелер жетілдіріліп жатыр», – деп атап өтті Бақыт Нұрмұханов.
Неге бұл өзгерістер маңызды
Преамбуланы толық жаңарту - Қазақстанның Конституцияға тек құқықтық құжат ретінде емес, қоғамдық келісім мен ортақ құндылықтардың негізі ретінде қайта қарауға қадам жасағанын көрсетеді.
Бұл өзгерістер мемлекеттің өзін қалай түсінетінін, азаматтармен қарым-қатынасын және болашақ дамудың бағытын айқындайды. Сондықтан Преамбулаға енгізілетін түзетулер бүкіл конституциялық реформаның ең мәнді әрі символдық бөлігі саналады.
