Бүгін Мемлекеттік қызмет істері агенттігінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті ілгерілетудің жаңа тәсілдері талқыланды. Кездесу формальды есеп үшін емес, ашық әңгіме үшін өтті. Өйткені әңгіме бір құжат немесе науқан туралы емес, қоғамның ішкі көзқарасын өзгерту жайында болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Диалог алаңы: билік пен қоғам бір үстелде
Іс-шараға Парламент депутаттары, азаматтық қоғам өкілдері, Қазақстан халқы Ассамблеясы, академиялық орта және бұқаралық ақпарат құралдары қатысты. Бұл құрамның өзі талқылаудың бағытын аңғартты: мәселе тек мемлекеттік аппараттың ішінде шешілмейді.
Басты мақсат – сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша ортақ түсінік қалыптастыру, әр тараптың көзқарасын тыңдау және бір-бірін қайталайтын емес, бірін-бірі толықтыратын тәсілдерді табу.
Превенция – негізгі басымдық
Агенттік төрағасы Дархан Жазықбай өз баяндамасында Мемлекет басшысының «Turkistan» газетіне берген сұхбатында айтылған ұстанымдарға тоқталды. Оның айтуынша, бүгінгі саясаттың өзегі – жазалау емес, алдын алу.
«Заң мен тәртіп», «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» және «Адал азамат» қағидаттары Әділетті Қазақстанды қалыптастырудың институционалдық негізі ретінде жүйелі түрде нығайтылып келеді. Бұл қағидаттар декларация күйінде қалмай, күнделікті басқару мәдениетіне айналуы тиіс.
Сандар не дейді
Талқылау барысында «Қоғамдық пікір» институты жүргізген әлеуметтік сауалнаманың нәтижелері де ұсынылды. Зерттеу деректері соңғы жылдары қоғамдағы құқықтық сананың біртіндеп өзгеріп келе жатқанын көрсетеді.
Нақты айтқанда, халық арасындағы жемқорлықты қабылдау деңгейі бір жыл ішінде 32,9 пайыздан 31,9 пайызға дейін төмендеген. Ал қылмыстық қудалауға тартылған мемлекеттік қызметшілердің үлесі 2023–2024 жылдардағы 0,4 пайыздан 2025 жылдың қорытындысы бойынша 0,3 пайызға қысқарған.
Бұл көрсеткіштер үлкен серпіліс болып көрінбеуі мүмкін. Бірақ мамандардың айтуынша, мәдени өзгеріс дәл осындай баяу, бірақ тұрақты қадамдардан басталады.
Ағарту мен азаматтық жауапкершілік
Қатысушылар ақпараттық-ағарту жұмысының рөліне ерекше тоқталды. Заңды білу, құқықтық сауаттылық, моральдық-әдеп бағдарлар мен рухани құндылықтарды насихаттау – сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің ажырамас бөлігі.
Бұл үдерісте азаматтық қоғамның қатысуы шешуші мәнге ие. Мемлекет жалғыз өзі қоғамның мінез-құлқын өзгерте алмайды. Ал қоғам сырттан бақылаушы болып қала алмайды.
Мектептен басталатын мәдениет
Іс-шара қорытындысында маңызды тұжырым жасалды: сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрақты мәдениет бір реттік акциялармен қалыптаспайды. Ол мектептен басталып, отбасылық ортада, кейін қоғамдық кеңістікте жүйелі түрде жалғасуы керек.
Адалдық – тек талап емес, күнделікті дағдыға айналған кезде ғана нәтиже береді. Ал оған жетудің жалғыз жолы – бүкіл қоғамның белсенді әрі саналы қатысуы.
