Ғылым мен экономика тоғысқан кеңес: Үкімет жаңа Конституция және ғылыми даму бағытын талқылады

Премьер-министр Олжас Бектенов Ұлттық ғылым академиясы мүшелерінің, мемлекеттік органдар басшылығының, бірқатар облыс әкімдерінің және бизнес-қоғамдастық өкілдерінің қатысуымен кеңес өткізді. Жиында ғылымды дамыту, ғылыми жобаларды іске асыру және Ұлттық ғылым академиясының әлеуетін экономиканың түрлі саласын дамытуға тарту мәселелері кеңінен қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.

Ғылым және нақты сектор арасындағы байланыс

Кеңес Мемлекет басшысының экономиканы цифрлық трансформациялау жөніндегі тапсырмаларын іске асыру аясында өтті. Негізгі назар ғылым мен нақты сектор арасындағы кооперацияны күшейтуге, сондай-ақ ғалымдарды қолдау тетіктеріне аударылды.

Үкіметтің ұстанымы бойынша, ғылым тек академиялық ортада ғана емес, нақты экономикалық нәтижеге жұмыс істеуі тиіс.

Жаңа Конституция және даму басымдықтары

Жиынды ашқан Олжас Бектенов жаңа Конституция жобасын халыққа ашық әрі нақты түсіндірудің маңыздылығына тоқталды. Оның айтуынша, құжатта елде жүріп жатқан саяси және экономикалық өзгерістер көрініс тауып, білім, ғылым және инновация саласындағы жаңа басымдықтар айқындалған.

«Ата Заңның жаңа жобасы – болашаққа бағдарланған прогрессивті құжат. Онда адам және оның құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің негізгі басымдығы ретінде жария етілді. Президент Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың “Заң мен тәртіп”, “Әділетті әрі таза Қазақстанды құру” идеялары кең қолдау тапты. “Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет” тұжырымдамасы саяси жүйенің тұрақтылығын күшейтеді», – деді Премьер-министр.

Ғылым өкілдерінің ұстанымы

Талқылау барысында ғылыми қауымдастық өкілдері жаңа Конституция жобасын қолдайтынын білдірді. Ғылымды мемлекеттің тұрақты дамуының негізі ретінде қарастыру қажеттігі ерекше атап өтілді.

Ұлттық ғылым академиясының президенті Ақылбек Күрішбаевтың айтуынша, жаңа Конституция адам құқығын қорғаумен қатар, Қазақстанның ұзақмерзімді ғылыми-технологиялық дамуының іргетасын қалайды.

Ал академик Вячеслав Локшин медицина ғылымын ұлттық қауіпсіздік пен орнықты денсаулық сақтау жүйесінің негізгі факторы ретінде атап өтті. Оның пікірінше, ғылым мен ғылыми кадрлар ел үшін қосалқы емес, стратегиялық ресурс болуы тиіс.

Жасанды интеллект және медицина

Кеңес барысында жасанды интеллект пен үлкен деректерге негізделген шешімдерді енгізу, цифрлық диагностика мен телемедицинаны дамыту, медицина ғылымының кадрлық әлеуетін нығайту мәселелері де өзекті тақырып ретінде көтерілді.

Ғылымды қаржыландыру қалай өзгерді

Жиында ғылымның экономикаға қосатын үлесін арттыру үшін қабылданып жатқан нақты шаралар айтылды.
Атап айтқанда:

1. ғылыми әзірлемелерге жұмсалатын шығындардың 300 пайызына дейін салықтық жеңілдіктер енгізілген

2. жер қойнауын пайдаланушылардың шығындарының 1 пайызы ҒЗТКЖ-ға бағытталады

3. соңғы үш жылда ғылымды қаржыландыру 3,5 есеге артқан

4. 2026 жылы бұл көрсеткіш 214 млрд теңгеге жеткен

5. 2029 жылға қарай ғылымға жұмсалатын шығынды ЖІӨ-нің 1 пайызына жеткізу жоспарланған

Салалар мен өңірлер тәжірибесі

Салалық министрліктер ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың нақты нәтижелерін ұсынды. Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаевтың айтуынша, соңғы бес жылда тау-кен металлургия кешенінде 150 млрд теңгеге жуық инвестиция салынып, 1,5 мыңнан астам жоба іске асырылған.

Агроөнеркәсіп кешенінде отандық селекцияның 743 сорты мен гибриді тіркеліп, егіс алқаптарының шамамен 60 пайызы қазақстандық тұқыммен егілуде.

Өңір әкімдері де өз ұсыныстарын жеткізді. Ақтөбе облысының әкімі Асхат Шахаров зертханалық базаны дамыту мен шетелдік ғалымдарды тарту туралы айтты. Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сақтағанов халықаралық ғылыми ынтымақтастықты кеңейту жоспарларын таныстырды.

Нақты тапсырмалар берілді

Кеңес қорытындысында бірқатар нақты тапсырма жүктелді.
Олардың қатарында:

1. Ғылым академиясының жаңа басымдықтар моделін қалыптастыру

2. салалар бойынша ғылыми жол карталарын бекіту

3. өңірлік ғылыми-технологиялық кеңестерді күшейту

4. Ғылыми-технологиялық форсайт орталығын құру

5. су ресурстарын басқаруда жасанды интеллект жобаларын іске қосу

Үкімет ғылымды елдің стратегиялық дамуының басты қозғаушы күшіне айналдыруға ниетті екенін тағы бір мәрте растады.