Алматыда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы Нұрлан Әбдіровтің Алматы қаласының Жас сайлаушылар клубының мүшелерімен кездесуі өтті. Бұл жай ғана ресми іс-шара емес, сайлау мәдениеті, азаматтық жауапкершілік және жастардың ел болашағына ықпалы туралы ашық әрі мазмұнды әңгіме болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесу Дүниежүзілік сайлау күні қарсаңында және Қазақстан Тәуелсіздігінің 35 жылдығын мерекелеу аясында ұйымдастырылды. Диалог алаңы ретінде «Әлем» оқушылардың инновациялық шығармашылық орталығы таңдалды. Бұл орынның өзі символдық мәнге ие - дәл осында белсенді, ойлайтын және өзгеріске дайын жастар жиналды.
Сайлау жүйесі - қағаздағы норма емес, тірі үдеріс
Кездесу барысында Нұрлан Әбдіров Орталық сайлау комиссиясының қызметі, сайлау жүйесінің негізгі қағидаттары, электоралдық заңнаманы дамытудағы басым бағыттар туралы кеңінен баяндады. Әңгіме заң нормаларын тізбектеумен шектелмей, азаматтардың сайлау институтына деген сенімін арттыру, құқықтық мәдениетті нығайту және жастардың бұл үдерістегі рөліне арналды.
Маңызды ойлардың бірі - сайлау жүйесі тек мемлекеттік институттардың емес, әр азаматтың қатысуымен өмір сүретін ортақ механизм екені. Ал жастар бұл үдерісте бақылаушы емес, белсенді қатысушы болуы тиіс.
Жас сайлаушылар клубтары - бастама төменнен
Кездесуде Жас сайлаушылар клубтарының дамуына ерекше назар аударылды. Егер 2022 жылы мұндай клуб тек Орталық сайлау комиссиясы жанынан құрылған болса, бүгінде бұл қозғалыс бүкіл елді қамтыды. Қазіргі таңда Қазақстан бойынша 248 Жас сайлаушылар клубы жұмыс істейді, оның 9-ы Алматы қаласында орналасқан. Олар 300-ден астам белсенді жас азаматты біріктіріп отыр.
Нұрлан Әбдіровтің айтуынша, клубтарға қатысу толықтай ерікті. Жастар бұл ортаға өз еркімен келіп, сайлау үдерістерін терең түсінуге, азаматтық жауапкершілігін дамытуға және демократиялық институттарды нығайтуға үлес қосуға ұмтылады. Дәл осы еріктілік клуб қозғалысын тірі әрі нәтижелі етеді.
Жастар билікте - бұл қазірдің өзінде шындық
Кездесу барысында жастардың сайлау және өкілді органдарға нақты қатысуының мысалдары да айтылды. Бүгінде Абай облысы Жаңасемей ауданына қарасты Ертіс ауылдық округінде 26 жастағы ең жас әкім қызмет атқаруда. Мәслихаттағы ең жас депутат 23 жаста болса, Мәжілістегі ең жас депутаттың жасы 28-де.
Бұл деректер жастар үшін маңызды сигнал болды - сайлауға қатысу тек дауыс беру емес, жауапкершілік алып, нақты шешімдер қабылдайтын деңгейге жетудің жолы.
Ашық сұрақтар мен батыл ұсыныстар
Ашық диалог форматында жастар ОСК Төрағасына өздерін толғандырған сұрақтарын қойды. Азаматтық ұстанымды қалыптастыру, электронды дауыс берудің сенімділігі, сайлау үдерісіне жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізу, жастардың сайлауға қатысу аясын кеңейту сияқты тақырыптар талқыланды.
Практикалық ұсыныстар да айтылды. Соның ішінде жастар аудиториясымен жұмыс істеу үшін TikTok әлеуметтік желісінде арнайы парақша ашу идеясы қолдау тапты. Бұл - сайлау тақырыбын жастар тілімен жеткізудің нақты жолы.
«Тең теңін оқытады» қағидаты жұмыс істеп жатыр
Кездесуге қатысушылар өз тәжірибелерімен де бөлісті. Жас сайлаушылар клубының мүшелері студенттермен және мектептердегі өзін-өзі басқару органдарымен кездесулер өткізіп, сайлау туралы қарапайым әрі түсінікті форматта түсіндіру жұмыстарын жүргізіп жүргенін айтты.
Жексен Гүлназдың айтуынша, клубтағы қызмет тек теория емес, күнделікті өмірде қолдануға болатын нақты тәжірибе береді. Оның жеке үлгісі достарын да қызықтырып, жаңа бастамаларға жол ашқан.
Ал Әуезов аудандық аумақтық сайлау комиссиясы жанындағы клуб мүшесі Маханбет Бауыржан Сәбитұлы бұл жұмысты жастардың сайлауға деген сенімін арттырудың нақты құралы деп санайды. Ол алдағы уақытта интерактивті дәрістер, кездесулер мен тақырыптық квесттер ұйымдастыруды жоспарлап отыр.
Жастар не ойлайды - сандар сөйлейді
Жастардың белсенді ұстанымы дәстүрлі онлайн-сауалнама нәтижелерінен де көрінді. Сауалнамаға Жас сайлаушылар клубтарының 190-нан астам мүшесі қатысты. Олар электоралдық күн тәртібіндегі өзекті мәселелерге қатысты пікір білдірді.
Нәтижелерге сәйкес:
- респонденттердің 77%-ы Президенттікке кандидаттардың мемлекеттік қызмет тәжірибесі болғанын қолдайды;
- 49,8% дәстүрлі қағаз бюллетеньдермен дауыс беруді жөн көреді;
- 39% сот шешімімен әрекетке қабілетсіз деп танылған азаматтар дауыс бермеуі тиіс деп санайды;
- 43,7% сотталған азаматтардың сайлау құқықтарын шектеуді қолдайды;
- 62% сайлау туралы ақпаратты әлеуметтік желілер арқылы алады.
Бұл деректер жастардың сайлау тақырыбына бейжай қарамайтынын, өз көзқарасын қалыптастырып үлгергенін көрсетеді.
Сайлау мәдениеті мектептен басталады
Кездесу соңында белсенді қатысушыларға Орталық сайлау комиссиясының 30 жылдығына орай жарық көрген ғылыми басылымдар табысталды. Ал Жас сайлаушылар клубтарының өкілдері алдағы электоралдық науқандар кезінде, әсіресе алғаш рет дауыс беретін жастар арасында ағартушылық жұмысты күшейтуге ниетті екенін жеткізді.
Бұл үшін мектептермен, колледждермен, жоғары оқу орындарымен және еңбек ұжымдарымен жүйелі жұмыс жүргізу жоспарланып отыр. Мақсат айқын - дауыс беру күні келгенде жастардың сайлау рәсімі мен оның маңызы туралы ешқандай сұрағы қалмауы керек.
Сайлау - формалдылық емес, таңдау
Алматыдағы бұл кездесу бір нәрсені айқын көрсетті: бүгінгі жас қазақстандықтар үшін сайлау - сырттай бақылау емес, жеке таңдау мен жауапкершілік алаңы. Осындай ашық кездесулер арқылы сайлау мәдениеті қағазда емес, нақты өмірде қалыптасып келеді.
