Қазақстан экономикасы жаңа кезеңге қадам басты. Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен кеңесте елдің өндірістік әлеуетін арттыруға бағытталған «Инвестицияға тапсырыс беру» бағдарламасы таныстырылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жай ғана құжат емес. Бұл – алдағы бес жылда экономиканың құрылымын өзгертуге бағытталған нақты жоспар.
1501 жоба және 85 триллион теңге
2026-2030 жылдарға арналған инвестициялық жобалардың алдын ала пулы жасалды. Оның жалпы құны – шамамен 85 триллион теңге.
Сандардың өзіне назар аударсақ:
- Агроөнеркәсіп кешені – 567 жоба
- Өңдеу өнеркәсібі – 464 жоба
- Инфрақұрылым – 458 жоба
Жалпы саны – 1501 жоба.
«Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингінің басқарма төрағасының бірінші орынбасары Нұрболат Айдапкеловтің айтуынша, бұл пул әкімдіктермен, салалық министрліктермен және еншілес құрылымдармен бірлескен ауқымды жұмыстың нәтижесі.
Неге бұл маңызды?
Қазақстан әлі де көптеген тауарлар бойынша импортқа тәуелді. Ал сыртқы нарықтағы тұрақсыздық, геосаяси өзгерістер және инфляция ел экономикасына тікелей әсер етеді.
Сондықтан жаңа бағдарлама үш негізгі мақсатты көздейді:
- Импортты алмастыру
- Ішкі өндірісті кеңейту
- Инфляциялық қысымды төмендету
Яғни, ел ішінде өндірілетін өнім көбейсе, баға тұрақтанады, жұмыс орындары ашылады және экономикалық тәуелсіздік артады.
Ауыл шаруашылығы: сүттен қантқа дейін
Агроөнеркәсіп кешені аясында 12 басым бағыт анықталған.
Жоспарланған жобалардың ішінде:
- Сүт-тауарлы фермалар салу
- Сүт өнімдерін қайта өңдеу зауыттары
- Ет өңдеу кәсіпорындары
- Ұсақ мал бордақылау алаңдары
- Теріні терең өңдеу
- Жылыжай кешендері
- Жеміс-көкөніс өңдеу
- Қант зауыттары
- Дәнді және бұршақты дақылдарды өңдеу
- Көкөніс қоймалары
Бұл дегеніміз – дүкен сөрелеріндегі сүт, ет, көкөніс, қант өнімдерінің басым бөлігі ел ішінде өндірілмек.
Өнеркәсіп: тоқыма кластері мен тұрмыстық техника
Азық-түлік емес секторда да 4 негізгі бағыт айқындалды.
Жоспарланған жобалар арасында:
- Тоқыма кластерін құру
- Тұрмыстық химия өндірісі
- Шитті мақтаны өңдейтін иіру фабрикалары
- Санитариялық-гигиеналық құралдар өндірісі
- Қағаз бұйымдары
- Аяқ киім өндірісі
- Картон және композиттік қаптама
- Керамикалық плиткалар
- Құрылыс материалдары
- Тұрмыстық техника өндірісі
Егер бұл жобалар толық іске асса, Қазақстан тек шикізат экспорттайтын емес, дайын өнім шығаратын елге айналу жолын күшейтеді.
Қаржыландыру қалай болады?
Бағдарламаның қаржылық тірегі – «Бәйтерек» холдингі.
Жобалар көлеміне қарай бөлінеді:
- 7 млрд теңгеге дейінгі жобалар – «Даму» қоры, Өнеркәсіпті дамыту қоры, Аграрлық несиелік корпорация және екінші деңгейлі банктер арқылы қаржыландырылады.
- 7 млрд теңгеден асатын ірі жобалар – Қазақстанның Даму Банкі, Qazaqstan Investment Corporation және өзге даму институттары арқылы қаралады.
Бұл модель шағын және орта жобаларды да, ірі стратегиялық бастамаларды да қамтуға мүмкіндік береді.
Енді не болады?
Кеңес қорытындысында Серік Жұманғарин «Бәйтерек» холдингіне Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен, Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесіп, наурыз айына дейін барлық жобаларға толық бағалау жүргізуді тапсырды.
Бағалау кезінде:
- Бағдарламалық басымдықтарға сәйкестік
- Жобалардың дайындық деңгейі
- Қаржылық тұрақтылығы
ескеріледі. Соның нәтижесінде қаржыландыруға ұсынылатын жобалар тізімі оңтайландырылады.
Бұл Қазақстан экономикасын өзгерте ала ма?
85 триллион теңге – рекордтық көлем. Бірақ басты мәселе санда емес, сапада.
Егер жобалар тиімді іске асса, Қазақстан:
- Импортқа тәуелділікті айтарлықтай азайта алады
- Өңдеу өнеркәсібінің үлесін арттыра алады
- Мыңдаған жаңа жұмыс орнын аша алады
- Баға тұрақтылығына қол жеткізе алады
Ал егер бастамалар формальды деңгейде қалып қойса, бұл тек кезекті ірі жоспар болып қалуы мүмкін.
Алдағы айларда жобалардың нақты тізімі белгілі болады. Сол кезде біз бұл бастаманың қаншалықты шынайы экономикалық серпіліс әкелетінін көре аламыз.
Қазақстан жаңа индустриялық кезеңге қадам жасай ма? Уақыт көрсетеді.
