Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық филармониясының сахнасында ерекше тарихи кеш өтті.
Француз композиторы Франсис Пуленктің әлемге әйгілі «Адам дауысы» («La Voix humaine») монооперасы алғаш рет қазақ тілінде шырқалды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – жай ғана премьера емес. Бұл – қазақ тілінің әлемдік классика кеңістігіндегі жаңа белесі.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Бір телефон, бір әйел, бір тағдыр
Шығарма Жан Коктоның пьесасы негізінде жазылған. Сюжеті қарапайым көрінгенімен, ішкі драматургиясы аса күрделі: сахнада жалғыз әйел, қолында телефон, ар жағында – енді қайтып оралмайтын махаббат.
Бір қарағанда бұл – қоштасу диалогы. Бірақ шын мәнінде, бұл – адамның жалғыздықпен бетпе-бет қалуы, үміт пен үмітсіздіктің, тәуелділік пен тәкаппарлықтың шайқасы. Сондықтан да шығарма әлемнің көптеген тілдеріне аударылып, ағылшын, италия, орыс, испан, жапон, кәріс, украин және тіпті ым-ишара тілінде сахналанды.
Енді сол қатарға қазақ тілі де қосылды.
Қазақ сахнасындағы жаңа тыныс
2023 жылы пьеса М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры сахнасында «Дауыс» атауымен қойылып, үлкен резонанс тудырған еді. Аудармасын қазақ өнерінің майталманы Тұңғышбай Жаманқұлов жасап, режиссерлік тізгінді Барзу Абдуразаков ұстаған болатын.
Ал бұл жолы туынды жаңа форматта – моноопера жанрында ұсынылды. Бұл жанр актерлік шеберлікпен қатар, аса жоғары вокалдық дайындықты талап етеді. Бір сағатқа жуық уақыт сахнада жалғыз тұрып, көрерменді эмоциямен ұстап тұру – кез келген орындаушының қолынан келе бермейтін міндет.
Сахнадағы жалғыз дауыс
Кештегі басты әрі жалғыз кейіпкерді Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Дәрия Жүсіп сомдады. Оның орындауындағы монолог – жай ән емес, ішкі жанайқай, сезімнің жалаңаш күйі болды.
Күрделі вокалдық партияны дайындауға белгілі ұстаз, әнші Галина Қарамолдаева атсалысқан. Музыкалық драматургияны терең түсіну, әр нотадағы психологиялық реңкті жеткізу – бұл жұмыстың басты жетістігі болды деуге негіз бар.
Оркестр сүйемелі де ерекше әсер қалдырды. Дирижер Қанат Омаров бастаған Т. Әбдірашев атындағы ҚР Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі музыка арқылы кейіпкердің ішкі күйзелісін дәл жеткізді. Әрбір пауза, әрбір дыбыс – драманың бір бөлшегіне айналды.
Қойылым режиссері – Фархат Молдағали. Оның сахналық шешімі минимализмге құрылғанымен, эмоциялық кеңістігі аса терең болды.
Неге бұл маңызды?
«Адам дауысы» – әйелдің ғана емес, кез келген адамның жан дауысы. Бүгінгі цифрлық дәуірде адамдар бұрынғыдан да жиі сөйлеседі, бірақ бір-бірін сирек естиді. Телефон арқылы айтылған сөздер, үзіліп қалған байланыс, күту мен алдану – бәрі де бүгінгі қоғамға таныс.
Сондықтан бұл қойылым классика ретінде ғана емес, қазіргі заман драмасы ретінде де қабылданды.
Кеш соңында шығармашылық ұжымға ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі атынан ықылас гүлі табысталды. Бірақ ең үлкен марапат – көрерменнің үнсіздігі мен соңындағы ұзақ қол шапалақ еді.
Қазақ тілі – әлемдік опера сахнасында
Бұл премьера – аударма ғана емес, мәдени диалог. Қазақ тілінің дыбыстық табиғаты, интонациялық ерекшелігі француз музыкасының нәзік иірімдерімен үндесіп, тың бояу берді.
Әлемдік классиканы қазақ тілінде сөйлету – тек тілдік қадам емес, рухани тәуелсіздіктің де көрінісі.
«Адам дауысы» енді қазақтың дауысы болып естілді.
Ал ол дауыс – үнсіз қалмайды.
