Қазақстандағы риелторлық нарық үшін маңызды кезең басталды. «PANA» Ұлттық риелторлар палатасы Сауда және интеграция министрлігі жанындағы Кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі Эксперттік кеңес құрамына ресми түрде енді.
Бұл жай ғана формалды шешім емес – бұл жылдар бойы талқыланып келген риелторлық қызметті заңдық тұрғыдан реттеу процесінің жаңа сатысы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Неге бұл маңызды?
Бүгінгі күні Қазақстанда кез келген адам өзін "риелтормын" деп таныстыра алады. Арнайы лицензия жоқ, міндетті біліктілік талаптары жоқ, кәсіби жауапкершілік жүйесі нақты бекітілмеген. Мұндай жағдайда нарықта сенімсіз мәмілелер, алаяқтық фактілері, тәжірибесіз делдалдардың әрекеттері жиі кездеседі.
«Қазіргі таңда кез келген адам өзін риелтор деп атай алады, тіпті кәсіби дайындықсыз. Бұл салаға сенімділікті төмендетеді, алаяқтық тәуекелін тудырады және азаматтардың қаржылық шығынға ұшырауына әкеледі. Қазақстанға мамандарға қойылатын стандарттар мен жауапкершілікті айқындайтын әділ әрі түсінікті реттеу жүйесі қажет», – дейді «PANA» Ұлттық риелторлар палатасының вице-президенті Әсет Айтбаев.
Палатаның министрлік жанындағы кеңес құрамына қосылуы – риелторлар қауымдастығы енді болашақ заң жобаларын талқылау кезінде ресми позиция ұсына алады деген сөз.
Міндетті ӨРУ: нарық қалай өзгереді?
Бұған дейін Үкімет риелторлық қызмет саласында міндетті өзін-өзі реттейтін ұйымдарды (ӨРУ) енгізуді қолдаған. Бұл шешім Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин төрағалық еткен Халықаралық комиссия отырысында қабылданған.
ӨРУ деген не?
Қарапайым тілмен айтқанда, бұл – саланың өзін-өзі бақылау механизмі. Яғни:
- Риелтор міндетті түрде кәсіби ұйымға мүше болады
- Белгілі бір біліктілік талаптарын орындайды
- Ішкі тәртіптік бақылаудан өтеді
- Клиент алдындағы жауапкершілігі нақты регламенттеледі
Бұл жүйе көптеген елдерде жұмыс істейді және нарықтың сапасын арттыруға бағытталған.
Өтемақы қоры: клиенттер қалай қорғалады?
Жаңа заң жобасы аясында ӨРУ жанынан өтемақы қоры құрылуы мүмкін. Бұл — тұтынушылар үшін қосымша қауіпсіздік жастығы.
Егер риелтордың сенімсіз әрекеті салдарынан клиент қаржылық шығынға ұшыраса, өтемақы қоры арқылы зиянды өтеу мүмкіндігі қарастырылады.
Бұл не береді?
- Нарықтағы сенімді арттырады
- Клиенттердің құқықтарын күшейтеді
- Алаяқтық тәуекелін азайтады
- Риелторлардың жауапкершілігін нақтылайды
Бизнеске қысым ба, әлде тәртіп пе?
Кейбір нарық қатысушылары жаңа реттеу артық әкімшілік жүктеме әкелуі мүмкін деп алаңдайды. Алайда Палата өкілдерінің айтуынша, басты мақсат – бизнесті шектеу емес, нарықты "тазарту".
Яғни:
- Көлеңкелі делдалдарды азайту
- Жалған риелторлар санын қысқарту
- Жылжымайтын мүлік нарығын ашық ету
- Азаматтардың құқықтарын қорғау
Бұл өзгерістер әсіресе баспана мәселесі өткір тұрған кезеңде маңызды. Себебі пәтер сатып алу немесе жалға алу – көпшілік үшін өмірдегі ең ірі қаржылық шешімдердің бірі.
PANA не ұтады?
Эксперттік кеңес құрамына ену Палатаға:
- Болашақ заң жобаларын талқылауға қатысуға
- Нарықтағы кәсіби қауымдастықтың позициясын қорғауға
- Салалық стандарттарды әзірлеуге
- Мемлекеттік органдармен тікелей жұмыс істеуге мүмкіндік береді
Бұл риелторлық саланың жай ғана бизнес емес, реттелетін кәсіби институтқа айналуына жол ашуы мүмкін.
Ал қарапайым азамат үшін не өзгереді?
Егер заң қабылданып, міндетті ӨРУ жүйесі іске қосылса:
- Риелтор таңдағанда оның мүшелігін тексеруге болады
- Қызмет сапасына қойылатын талаптар күшейеді
- Даулы жағдайларда нақты механизмдер болады
- Қаржылық қауіп азаяды
Яғни, пәтер іздеу немесе сату процесі қауіпсіз әрі түсінікті бола түседі.
Қорытынды
Қазақстандағы риелторлық нарық жаңа кезеңге қадам басты. «PANA» Ұлттық риелторлар палатасының министрлік жанындағы Эксперттік кеңес құрамына енуі — заңдық реформалардың бастамасы ғана емес, нарықты өркениетті арнаға бұру әрекеті.
Алдағы уақытта риелтор болу – жай ғана атақ емес, нақты талаптар мен жауапкершілігі бар кәсіби мәртебе болуы мүмкін.
Сұрақ біреу: жаңа ережелер нарықты шынымен тазарта ала ма?
Уақыт көрсетеді.
