Павлодарда Қазақстан үшін маңызды бастама іске қосылды.
Марғұлан университеті базасында елімізде алғаш рет жастардың девиантты мінез-құлқын зерттеуге арналған мамандандырылған ғылыми зертхана жұмысын бастады. Бұл – жай ғана ғылыми жоба емес. Бұл – қоғамдағы өткір мәселелерге дер кезінде жауап беруге бағытталған нақты қадам, деп хабарлайды DKNews.kz.
Девиантты мінез-құлық деген не?
Мамандар «девиантты мінез-құлық» ұғымына қоғамда қабылданған нормалар мен ережелерден ауытқитын әрекеттерді жатқызады. Оған буллинг, харассмент, агрессия, лудомания, құқықбұзушылық, тіпті суицидтік мінез-құлық белгілері де кіруі мүмкін.
Жасөспірімдер мен жастар – психологиялық тұрғыдан ең осал топтардың бірі. Қоғамдағы қысым, әлеуметтік желідегі трендтер, отбасылық мәселелер, академиялық стресс – мұның бәрі жас адамның ішкі әлеміне әсер етеді. Ал оның салдары кейде ауыр болуы мүмкін.
Сондықтан Павлодарда ашылған жаңа зертхана мәселені «салдарымен емес, себептерімен» жұмыс істеуді мақсат етіп отыр.
«Біз мәселені тек талдамаймыз»
Зертхананың меңгерушісі, психология ғылымдарының кандидаты Ольга Колюхтің айтуынша, басты міндет – проблеманы сипаттап қою емес, алдын алу тетіктерін әзірлеу.
«Біздің мақсатымыз – тәуекел факторларын ерте кезеңде анықтау. Ғылыми негізделген профилактикалық және білім беру бағдарламаларын жасау. Зерттеу нәтижелері мектептерде, колледждерде, университеттерде және мемлекеттік құрылымдарда нақты қолданылады», – дейді ол.
Яғни бұл зертхана тек теориямен шектелмейді. Оның нәтижелері білім беру ұйымдарының практикалық жұмысына енгізіледі.
Алғашқы нәтижелер: 150 адам қатысқан кинотренингтер
Зертхана ашылған сәттен бастап нақты жобалар қолға алынған. Мысалы, харассмент, буллинг және лудоманияның алдын алуға арналған кинотренингтер ұйымдастырылды. Оған 150 адам қатысқан.
Кинотренинг форматы – жастарға түсінікті әрі әсерлі әдіс. Фильм арқылы эмоциялық әсер беру, кейін оны талқылау – жасөспірімдердің ішкі ойларын ашуға көмектеседі. Мұндай тәсіл классикалық дәрістен әлдеқайда тиімді екенін психологтар жиі айтады.
«Қиын әңгімелер»: ашық диалог алаңы
Алдағы уақытта «Қиын әңгімелер» атты ашық дәрістер циклі басталады. Бұл жобаға Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаментінің, Шекара қызметінің, прокуратура органдары мен әскери бөлімдердің өкілдері қатысады.
Мақсат – жастармен тікелей сөйлесу. Қорқыту емес, түсіндіру. Заң, жауапкершілік, қауіпсіздік туралы ашық диалог орнату.
Мұндай формат құқықтық сауаттылықты арттырып қана қоймай, жастардың мемлекет пен қоғам алдындағы жауапкершілігін күшейтуге ықпал етеді.
1473 студент: ауқымды диагностика
Зертхана мамандары студенттер арасында суицидтік тәуекелдер мен агрессивті мінез-құлық белгілерін анықтауға арналған кең көлемді психологиялық диагностика жүргізді. Зерттеуге 1473 адам қатысқан.
Бұл – жай статистика емес. Әрбір көрсеткіштің артында нақты адам, нақты тағдыр тұр.
Сонымен қатар Павлодар облысындағы жасөспірімдер мен студенттердің психологиялық әл-ауқаты, стресс пен мазасыздық деңгейі зерттелді. Бұл зерттеуге 428 респондент қамтылған.
Мұндай деректер өңірдегі психологиялық ахуалды нақты бағалауға және алдын алу бағдарламаларын дәл бағытта жасауға мүмкіндік береді.
Неге бұл жоба маңызды?
Қазақстанда жастар арасындағы психологиялық проблемалар, буллинг, интернет-тәуелділік, ойынқұмарлық секілді мәселелер жиі талқыланады. Алайда көбіне олар нақты ғылыми негізсіз, фрагментті түрде қарастырылады.
Павлодарда ашылған зертхана осы олқылықтың орнын толтыруға бағытталған.
Бұл бастама:
- жастар мінез-құлқын жүйелі зерттеуге,
- тәуекел топтарын ерте анықтауға,
- ғылыми негізделген профилактикалық бағдарламалар жасауға,
- ғылым, білім беру және мемлекеттік құрылымдар арасындағы байланысты нығайтуға мүмкіндік береді.
Ғылым мен қоғам арасындағы көпір
Жаңа зертхана тек өңірлік емес, ұлттық деңгейдегі маңызы бар орталыққа айналуы мүмкін. Егер мұнда жасалған әдістемелер тиімділігін дәлелдесе, оларды еліміздің басқа аймақтарында да енгізуге болады.
Павлодар өңірі осылайша ғылыми әлеуетін арттырып қана қоймай, жастар саясаты мен психологиялық қауіпсіздік саласында жаңа стандарт қалыптастыруға қадам жасады.
Ең бастысы – бұл бастама бір ғана мақсатқа бағытталған: жастарды түсіну. Өйткені бүгінгі жас – ертеңгі қоғам.
