Қазақстанда жүргізілген қоғамдық пікір сауалнамасы азаматтардың конституциялық реформаны белсенді талқылап жатқанын көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылдың 16 ақпаны мен 4 наурызы аралығында өткен зерттеуге еліміздің 17 облысы мен республикалық маңызы бар үш қаласынан 18 жастан асқан 8 000 адам қатысты.
Азаматтардың басым бөлігі Конституция жобасымен таныс
Сауалнама нәтижелері бойынша қазақстандықтардың едәуір бөлігі жаңа Конституция жобасының мазмұнымен таныс екенін айтқан.
Респонденттердің жауаптары:
- 67,1% – жаңа Конституция жобасының мазмұнымен толық немесе ішінара таныс
- 27,3% – Конституция жобасы талқыланып жатқанын естіген
Сонымен қатар қатысушылардың басым бөлігі құжатты қабылдауды қолдайтынын білдірген.
Конституция жобасын қолдау деңгейі жоғары
Зерттеу нәтижесіне сәйкес респонденттердің 90,9%-ы жаңа Конституцияны қабылдауды қолдайды.
Олардың ішінде:
- 67,1% – толық қолдайды
- 23,8% – көбіне қолдайды
Ал жаңа Конституцияға қарсы екенін айтқандардың үлесі 4,6% ғана болды. Тағы 4,5% респондент өз таңдауы бойынша нақты шешім қабылдамаған.
Қандай нормалар ең көп қолдау тапты
Сауалнама барысында жаңа Конституция жобасындағы бірқатар маңызды ережелер ерекше қолдауға ие болған.
Ең жоғары қолдау алған нормалар:
- табиғатқа ұқыпты қарау қағидатын бекіту – 95,0%
- мәдениет, білім, ғылым және инновация құндылықтарын бекіту – 91,6%
- цифрлық ортада азаматтардың дербес деректерін қорғау – 89,9%
- некені ер мен әйел арасындағы ерікті әрі тең құқықты одақ ретінде айқындау – 86,7%
Конституциялық реформа қай жерде талқыланып жатыр
Зерттеу нәтижесі бойынша Конституциялық реформа көбіне бейресми ортада талқыланады.
Респонденттердің айтуынша:
- 40,1% – отбасында
- 29,9% – достар мен таныстар арасында
- 24,2% – әріптестер арасында
Азаматтар жаңа Конституция туралы пікір қалыптастыруда көбінесе заңгерлерге, саясаттанушыларға, әлеуметтанушыларға, журналистерге, азаматтық қоғам өкілдеріне және депутаттарға сенім артады.
Референдумға қатысуға дайындық
2026 жылдың 15 наурызына белгіленген республикалық референдум қарсаңында халықтың электоралдық белсенділігі жоғары екені байқалады.
«Еліміздің жаңа Конституциясын қабылдау бойынша республикалық референдум 2026 жылдың 15 наурызында өтеді. Айтыңызшы, сіз референдумға барып, дауыс бересіз бе?» деген сұраққа:
- 74,8% – дауыс беруге қатысатынын айтқан
Ал дауыс беруге қатысуды жоспарлағандардың ішінде:
- 90,9% – жаңа Конституцияны қабылдауды қолдайтынын білдірген
Негізгі ақпарат көздері
Сауалнама нәтижесі бойынша азаматтар референдум туралы ақпаратты көбіне цифрлық және дәстүрлі медиадан алады.
Негізгі ақпарат көздері:
- әлеуметтік желілердегі жазбалар – 34,8%
- интернет-БАҚ жаңалықтары – 32,1%
- теледидар жаңалықтары – 30,6%
- әлеуметтік желілердегі қысқа видеолар
Зерттеу туралы
Әлеуметтік сауалнама 2026 жылдың 16 ақпаны мен 4 наурызы аралығында Демократия институтының жеке қаражаты есебінен жүргізілді.
Зерттеудің негізгі параметрлері:
- іріктеме көлемі – 8 000 респондент
- қамтылған аймақтар – 17 облыс және Астана, Алматы, Шымкент қалалары
- статистикалық қателік – ±3,02%
Сауалнама Орталық сайлау комиссиясының жазбаша хабарламасымен жүргізілген.
Неліктен бұл маңызды
Сарапшылардың пікірінше, қоғамдық пікір сауалнамалары азаматтардың маңызды саяси процестерге қаншалықты белсенді қатысатынын көрсетеді.
Алынған деректер халықтың жаңа Конституция жобасына қызығушылық танытып отырғанын және елдегі маңызды мемлекеттік реформаларға бейжай қарамайтынын көрсетеді.
