Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында сөйлеп, ел дамуы, жаңа Конституция жобасы, аймақтардың рөлі және жаһандық тұрақсыздық жағдайындағы Қазақстанның бағыты туралы кең ауқымды ой айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Президент өз сөзінде мәслихаттардың әлеуетін күшейту, жергілікті бюджеттің тиімділігін арттыру, цифрландыруды жеделдету және жаңа Конституцияның тарихи маңызына ерекше тоқталды.
Мәслихаттарға үш негізгі міндет жүктелді
Қасым-Жомарт Тоқаев мәслихаттардың алдында тұрған басты міндеттерді нақты атады. Оның айтуынша, аймақтар өз бюджетін мұқият жоспарлап, табысын арттыруға баса мән беруі керек.
Президент жергілікті бюджетті жоспарлау сапасына қатысты мәселені ашық көтерді. Оның сөзінше, қазір депутаттарға бюджет туралы жалпы мәлімет қана ұсынылады, ал нақты түсініктемелер жеткіліксіз.
«Басты ұстаным – бәрі де халық үшін».
Мемлекет басшысы әкімдіктердегі бюджеттік комиссиялардың құрамына беделді әрі білімді мәслихат депутаттарын қосуды ұсынды. Сондай-ақ қаражаттың тиімсіз жобаларға жұмсалуына жол бермеу қажеттігін айтты.
Жергілікті билік масылдықтан арылуы керек
Президент аймақтар республикалық бюджеттен берілетін дотацияға арқа сүйей бермеуі тиіс екенін атап өтті.
«Әкімдер республикалық бюджеттен берілетін түрлі дотацияға сеніп отыра бермеуі керек. Масылдық ұғымынан біржола арылу қажет».
Оның айтуынша, жергілікті билік табыс көздерін көбейтуге белсенді кірісуі қажет. Бюджет қабылданғанда жаңа жұмыс орындары, инвестиция, бизнеске жасалатын жағдай және салық түсімі туралы нақты жауап болуы тиіс.
Мәслихаттардың өкілеттігін кеңейту ұсынылды
Тоқаев мәслихаттардың жергілікті билік жүйесіндегі рөлін одан әрі күшейту қажеттігін айтты. Ол депутаттардың жауапкершілігін нақтылау, этиканы бұзғандарға шара қолдану және мәслихат төрағаларына ротация қағидатын енгізу туралы пікір білдірді.
«Мәслихат депутаттары халық пен билік арасындағы көпір болуға тиіс. Олар тұрғындардың мәселесін шешуге көмектесуі керек».
Президенттің айтуынша, азаматтардың орталыққа шағымдануының көбеюі жергілікті деңгейде түсіндіру және шешу жұмыстарының әлсіздігін көрсетеді.
Цифрландыру мен жасанды интеллект – стратегиялық міндет
Мемлекет басшысы толық цифрлық мемлекет құру мақсатына да арнайы тоқталды. Оның пікірінше, мәслихаттар бұл үдерістен тыс қалмауы керек.
Президент депутаттардың цифрлық құзыретін кеңейтудің маңызын атап өтіп, жасанды интеллектіні мемлекеттік басқару жүйесіне енгізу стратегиялық мақсатқа айналғанын айтты.
Бұл бағытта маңызды міндеттер:
- мемлекеттік басқаруға озық технологияларды енгізу
- жасанды интеллектіні кеңінен пайдалану
- депутаттардың цифрлық сауатын арттыру
- орталық пен аймақ арасындағы алшақтықты азайту
Әлемдегі тұрақсыздық және Қазақстанның ұстанымы
Тоқаев сөзінің маңызды бөлігін халықаралық жағдайға арнады. Президент соңғы жылдары әлемдегі геосаяси, әскери, экономикалық және технологиялық сын-қатерлер күшейгенін айтты.
«Соғыс өрті іргемізден, яғни Каспий маңындағы көршілес елдің аумағынан шықты».
Ол Таяу Шығыстағы ахуалдың жаһандық қауіпсіздікке және әлем экономикасына кері әсер еткенін атап өтті. Сонымен қатар Қазақстан мұндай жағдайда сабыр сақтап, арандатуға ермеуі керек екенін жеткізді.
«Президент ретінде саяси-дипломатиялық тәсілдердің бәрін қолдана отырып, ел қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бар күшімді саламын».
Қазақстан экономикасы мен инфрақұрылымы туралы не айтты
Президент ел экономикасының негізгі көрсеткіштерін де жария етті. Оның айтуынша, былтыр Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 306 миллиард долларға жеткен. Биыл бұл көрсеткіш 320 миллиард долларға жетуі мүмкін.
Тоқаев Қазақстанның ірі инфрақұрылымдық, өнеркәсіптік және аграрлық жобаларды жүзеге асырып жатқанын айтты.
Негізгі бағыттар:
- өңдеу өнеркәсібін күшейту
- ауыл шаруашылығын технологиялық жаңғырту
- су инфрақұрылымын дамыту
- энергетикалық жүйені жаңарту
- жол және теміржол құрылысын күшейту
- тұрғын үй мен әлеуметтік нысандар салу
Президенттің сөзінше, Қазақстанда соңғы жылдары мыңдаған мектеп, медицина, мәдениет және спорт нысандары салынды және жаңғыртылды.
Таяу Шығыстан 9 мыңға жуық қазақстандық эвакуацияланды
Мемлекет басшысы Таяу Шығыстағы қақтығыс кезінде Қазақстан азаматтарын эвакуациялау жұмысына да тоқталды. Оның айтуынша, Сыртқы істер министрлігі жанынан арнайы штаб құрылып, ауқымды жұмыс жүргізілген.
«Осы күрделі жұмыстың нәтижесінде 9 мыңға жуық отандасымыз оқ пен оттың ортасынан аман-есен елге оралды».
Президент қандай жағдай болса да Қазақстан өз азаматтарын ешқашан тағдыр тәлкегіне қалдырмайтынын айтты.
«Қандай жағдай болса да, Қазақстан өз азаматтарын ешқашан тағдыр тәлкегіне қалдырмайды».
Жаңа Конституцияның тарихи маңызы
Тоқаев жаңа Конституция жобасын форумдағы сөзінің негізгі өзегіне айналдырды. Ол бұл құжаттың халықтық сипатқа ие екенін және ұзақ талқылаудан өткенін айтты.
«Жаңа Конституцияның мазмұны шын мәнінде халықтық сипатқа ие».
Президенттің айтуынша, құжатты әзірлеу кезінде азаматтардан мыңдаған ұсыныс келіп түскен, олардың барлығы мұқият қаралған.
«Референдумға шығарылып жатқан жаңа Ата заң жобасы жан-жақты зерделеніп, қызу талқыдан өтті. Сондықтан оны нағыз Халық Конституциясы деп нық сеніммен айта аламыз».
Тоқаевтың негізгі бағасы
Президент жаңа Конституцияға ерекше саяси және идеологиялық баға берді.
«Шын мәнінде, жаңа Ата заң – өркениеті бай, тарихы терең, мұраты биік, жоспары айқын, болашағы жарқын, Әділетті, Қуатты, Қауіпсіз, Таза Қазақстанның төлқұжаты».
Сондай-ақ ол бұл құжат қабылданса, мемлекет пен азамат арасындағы қарым-қатынас жаңа сипатқа ие болатынын мәлімдеді.
«Ұсынылған Конституция жобасы қабылданса, мемлекет пен азаматтардың қарым-қатынасы жаңа сипатқа ие болады, сондай-ақ еліміздің бүкіл заң жүйесі жаңарады».
Неліктен бұл маңызды
Бұл сөз тек форумда айтылған саяси баяндама емес. Бұл – елдің алдағы даму моделіне, мемлекеттік басқару жүйесіне, аймақтардың рөліне және қоғам мен билік арасындағы жаңа қатынасқа берілген саяси бағдар.
Тоқаевтың сөзі бірнеше маңызды бағытты айқындап берді:
- мәслихаттардың ықпалы артады
- жергілікті бюджетке бақылау күшейеді
- цифрландыру мен жасанды интеллект мемлекеттік деңгейдегі басымдыққа айналады
- жаңа Конституция халықтық құжат ретінде ұсынылады
- әлемдік тұрақсыздық жағдайында Қазақстанның тепе-тең саясаты сақталады
Ең бастысы, бұл сөзде жаңа Конституцияны тек заңдық құжат емес, елдің болашақ бағытын айқындайтын саяси және қоғамдық келісім құжаты ретінде көрсетуге басымдық берілді.
