Қазақстан Республикасында салықтық бақылау — салық заңнамасының және нормаларының орындалуын қадағалау мақсатында мемлекеттік органдар жүзеге асыратын маңызды процес. Бұл бақылау салық органдары тарапынан жүргізілетін салықтық тексерулер арқылы жүзеге асады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Салықтық тексерудің түрлері
Салықтық тексерулер бірнеше түрге бөлінеді:
- Кешенді тексеру
- Тақырыптық тексеру
- Қарсы салықтық тексеру
- Хронометраждық зерттеп-қарау
Салықтық тексерулер келесі жағдайларда тағайындалады:
- Салық төлеушінің Салық кодексінде белгіленген өтінішті немесе талапты беруі;
- Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексінде көзделген негіздердің болуы;
- Салық органының салықтық тексеруді жүргізу туралы шешім қабылдауы.
Тексеру нұсқама негізінде жүзеге асырылады.
Маңғыстау облысында жүргізілген салықтық тексерулер
2025 жылы Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Аудит басқармасы 181 салықтық тексеру жүргізді. Олардың ішінде:
- 56 кешенді тексеру,
- 49 тақырыптық тексеру,
- 76 қарсы тексеру,
- 42 салықтық тексеру актісі болды.
Бұл тексерулердің нәтижелері бойынша бюджетке қосымша 1,8 млрд теңге салықтар мен өсімпұлдар есептелді. Әкімшілік жауапкершілікке 75 субъект тартылып, айыппұл сомасы 190 млн теңге болды.
2026 жылдан бастап енгізілетін өзгерістер
2026 жылдан бастап салықтық тексерулердің жүргізілу тәртібінде бірқатар өзгерістер енгізілетін болады. Жаңа Салық кодексіне сәйкес келесі жаңалықтар енгізілді:
- Тексерулерді жоспарлы және жоспардан тыс деп бөлу жойылады;
- Талап қою мерзімі салықтық тексеру аяқталғанға дейін ұзартылады;
- Нұсқамаға шағымдану кезеңінде тексеруді тоқтата тұруға жол берілмейді;
- Нұсқама салық төлеушіге үш жұмыс күні ішінде тапсырылуы тиіс;
- ШОБ субъектілері үшін құжаттарды ұсыну туралы талаптардың саны екі реттен аспайтын болады, ал орындау мерзімі 30 жұмыс күнінен 10 жұмыс күніне дейін қысқарады;
- Салық төлеушілермен өзара іс-қимыл негізінен онлайн-форматта жүргізілетін болады.
Жоғары салық жүктемесі кезінде тексеруден босату
Егер салық төлеушінің салық жүктемесінің коэффициенті тиісті қызмет түрі мен аймақ бойынша жоғарғы шектен кемінде 90%-ды құраса, онда салықтық тексерулер тағайындалмайды.
Қорытынды
Қабылданған өзгерістердің мақсаты — әкімшілік жүктемені азайту, бизнес пен мемлекет арасындағы ашықтықты арттыру және өзара әріптестік қатынастарды қалыптастыру. Бұл шаралар еліміздің бизнес-құрылымдарының тиімді жұмыс істеуіне жағдай жасауды көздейді, сондай-ақ салық төлеушілердің құқықтарын қорғауға және салық жинаудың ашықтығын арттыруға бағытталған.
