Қазақстанда биологиялық белсенді қоспалар мен зергерлік бұйымдарды міндетті цифрлық таңбалау енгізу жоспарланып отыр. Тиісті бұйрық жобасын Сауда және интеграция министрлігі қоғамдық талқылауға шығарды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жобаға сәйкес, жаңа талаптар кезең-кезеңімен енгізіледі:
- биологиялық белсенді қоспалар – 2026 жылғы қыркүйектен бастап
- зергерлік бұйымдар – 2026 жылғы желтоқсаннан бастап
Бұл бастама нарықтағы ашықтықты арттыруға және тұтынушыларды қорғауға бағытталған.
ББҚ нарығында бұзушылықтар анықталған
Соңғы жылдары Қазақстанда биологиялық белсенді қоспаларға сұраныс айтарлықтай өскен.
- жыл сайынғы өсім – 15–20%
- 20 мыңнан астам сынаманың 25%-ында бұзушылықтар анықталған
Бұл деректер нарықта сапасыз немесе талапқа сай емес өнімдердің бар екенін көрсетеді.
Сарапшылардың айтуынша, таңбалауды енгізу:
- контрафактілік өнімді азайтады
- тұтынушылар қауіпсіздігін арттырады
- адал бизнес үшін тең жағдай қалыптастырады
- нарық туралы нақты деректер алуға мүмкіндік береді
Зергерлік нарықта көлеңкелі айналым жоғары
Зергерлік бұйымдар бойынша жағдай одан да күрделі. Сарапшылардың бағалауынша:
- көлеңкелі айналым үлесі 90%-дан асады
Бұл салада:
- тауар қозғалысы толық бақыланбайды
- салық түсімдері төмендейді
- тұтынушылар өнімнің түпнұсқалығын тексере алмайды
Цифрлық таңбалау осы мәселелерді шешудің негізгі құралы ретінде қарастырылып отыр.
Қандай тауарлар таңбаланады
Міндетті таңбалау жүйесіне зергерлік бұйымдардың кең тізімі енгізіледі:
- күміс және алтын бұйымдар
- бағалы металдардан жасалған әшекейлер
- сағаттарға арналған бағалы металл корпустар
- білезіктер мен белдіктер
Бұл өнімдердің барлығы өндірістен бастап сатылымға дейін толық қадағаланады.
Қоғамдық талқылау жүріп жатыр
Бұйрық жобасы ашық талқылауға ұсынылды.
- талқылау мерзімі: 3–20 сәуір 2026 жыл
- барлық ұсыныстар мен ескертулер қабылданады
Бұл бизнес пен сарапшыларға жаңа талаптарға қатысты пікір білдіруге мүмкіндік береді.
Таңбалау жүйесі қалай кеңейіп жатыр
Қазақстанда цифрлық таңбалау кезең-кезеңімен енгізіліп келеді.
Қазірдің өзінде таңбаланатын тауарлар:
- темекі өнімдері
- аяқ киім
- дәрілік заттар
- мотор майлары
- киік мүйіздері
Жаңа бағыттар:
- сыра мен сыра сусындары (2026 жылдан бастап)
- жеңіл өнеркәсіп тауарлары (2026 жылғы желтоқсаннан бастап)
Сонымен қатар бірнеше бағыт пилоттық режимде сыналуда:
- медициналық бұйымдар
- өсімдік майы
- ағаш материалдары
- тұрмыстық химия және косметика
Неге бұл маңызды
Цифрлық таңбалау – экономиканы «көлеңкеден» шығарудың маңызды құралы.
Бұл жүйе:
- заңсыз өнім айналымын азайтады
- салық түсімдерін арттырады
- тұтынушылардың құқықтарын қорғайды
- нарықтың ашықтығын қамтамасыз етеді
Әсіресе ББҚ мен зергерлік бұйымдар сияқты тәуекелі жоғары сегменттерде бұл өзгерістер үлкен әсер береді.
