Қазақстанда ірі компаниялар соңғы жылдары онлайн сервистерді белсенді түрде дамытып келеді. Бұл дамуға серпін берген факторлардың бірі - 2020 жылғы пандемия кезіндегі шектеулер болды, сол кезде көптеген компаниялар мен қызметтер жұмысын онлайн форматқа көшіруге мәжбүр болды. Қаржы ұйымдары да бұл үрдістен тыс қалған жоқ, бүгінде кез келген дерлік банктік немесе сақтандыру қызметін онлайн түрде алуға болады.
Қазіргі таңда сақтандыру компаниялары тұтынушыларға өз қызметтеріне қолжетімділікті жеңілдететін онлайн сервистер мен тәсілдерді әзірлеуде. Мұндай мысалдардың бірі - «Freedom Insurance» АҚ әзірлеген DTP.kz сервисі. Ол 2024 жылдың қаңтарында іске қосылған Еуропротокол механизмі қағидаты бойынша жұмыс істейді. Оның көмегімен жол-көлік оқиғасына түскен жүргізушілер полицияның қатысуынсыз және сараптамасыз оқиғаны тез рәсімдей алады. Осы әзірлеменің арқасында зардап шеккен тарап сақтандыру төлемін 3-5 жұмыс күні ішінде алады. Сервис нарықта үшінші жыл жұмыс істеп келеді.
David Stanciu's Images
Еуропротокол және DTP.kz сияқты жол апаттарын жеңілдетілген рәсімдеу бойынша онлайн сервистерді енгізу автокөлік иелеріне рәсімдеуді жеңілдетіп қана қоймай, әкімшілік соттарға түсетін жүктемені де азайтты. Мәселен, Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік құқық бұзушылықтар сотында 2024 жылы жол-көлік оқиғалары бойынша даусыз жедел істердің үлесі 63,5% болған, оның ішінде 10%-ы Еуропротокол арқылы рәсімделген, яғни полиция мен соттың қатысуынсыз. Ал 2025 жылы даусыз жедел істердің үлесі 47,5% болса, оның ішінде Еуропротокол арқылы рәсімделген істердің үлесі 54%-ға жеткен. Бұл автокөлік иелерінің дәстүрлі рәсімдеуге қарағанда онлайн реттеуді жиірек таңдай бастағанын көрсетеді.
nutthasetharcher/Canva
Сақтандыру нарығы заманауи цифрлық шешімдерге, сондай-ақ көптеген бағыттар бойынша жаңа тәсілдерге мұқтаж. Бұған мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев та назар аударды. Биыл ақпан айында өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында ол еліміздегі сақтандыру секторы қаржы жүйесінің небәрі 5%-ын ғана құрайтынын атап өтті. Президенттің пікірінше, сақтандыру экономикада әлдеқайда маңызды рөл атқаруы тиіс. Ол тек тәуекелдерді қорғау құралы ғана емес, сонымен қатар инвестициялар мен экономикалық өсімді банктер мен бағалы қағаздар нарығымен қатар қолдауы қажет.
Akorda
Президент сондай-ақ сақтандыру қызметтерінің халық үшін қолжетімділігін арттыру, өнімдер желісін кеңейту, цифрлық технологияларды белсенді енгізу және клиент жолын жеңілдетудің маңыздылығын атап өтті. Оның пікірінше, сақтандыру азаматтар үшін түсінікті, ыңғайлы және кеңінен қолданылатын құралға айналуы тиіс. Бұдан бөлек, мемлекет басшысы сақтандыру тәуекелдерді басқаруда мемлекет, бизнес және азаматтардың ортақ жауапкершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталуы керек екенін айтты. Ол 2030 жылға дейін сақтандыру нарығын дамыту бағдарламасын әзірлеуді және салада жүйелі өзгерістерге жол ашатын жаңа заң дайындауды тапсырды.
Сақтандыру компаниялары бұл бастамаларды қолдап, заңнамалық өзгерістер саланы сапалы жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді деп есептейді. Онлайн сервистерді әзірлеу және енгізу тәжірибесіне сүйене отырып, олар сақтандыру онлайн маркетплейстерін іске қосу мүмкіндігін қарастыруды ұсынады. Маркетплейс - бұл сатушы мен сатып алушы арасында делдал болатын онлайн платформа. Ол әртүрлі брендтердің тауарларын бір жерде біріктіріп, қатысушылар арасында мәмілелерді жүзеге асырады.
Бұл жай ғана сайт емес, бұл - қатысушылар тауарлар мен қызметтерді алмасатын электронды сауда сервисі. Әрбір сатушы өз витринасын жасап, баға мен сатып алу шарттарын белгілей алады. Бір-бірімен бәсекелесе отырып, жеткізушілер сатып алушыларды тиімді ұсыныстар арқылы тартады. Ал сатып алушы бір жерде көптеген ұсыныстарды салыстырып, өзіне ең қолайлы нұсқаны таңдай алады. Сақтандырушылар ұсынған модельде мұндай маркетплейстердегі тауарлар мен қызметтер - сақтандыру өнімдері болады.
«Freedom Insurance» АҚ басқарма төрағасы Азамат Керімбаевтың айтуынша, дамыған сақтандыру маркетплейстері клиенттерге сақтандыру өнімдерінің жұмыс істеу қағидаларын жақсырақ түсінуге және өз қажеттіліктеріне сай нұсқаны таңдауға көмектеседі.
«Маркетплейстер - бұл ең ашық және айқын сату арнасы. Ол клиентке кез келген басқа маркетплейстегі сияқты сақтандыру компанияларын әртүрлі критерийлер бойынша салыстыруға мүмкіндік береді. Сіз тауар немесе қызмет параметрлерін таңдайсыз, ал платформа сұранысыңызға сәйкес нәтижелерді ұсынады. Мұндай параметрлерге төлемдердің жылдамдығы, реттеу жылдамдығы, сақтандыру компаниясының қаржылық көрсеткіштері, жасалған төлемдер саны, төлемнен бас тарту саны кіруі мүмкін. Яғни, клиенттер сақтандыру компанияларын сервис сапасы мен сенімділігі тұрғысынан маңызды негізгі көрсеткіштер бойынша салыстыра алады», - деп түсіндірді ол.
Сарапшының айтуынша, маркетплейсті енгізу сақтандырушының полис рәсімдеуден бас тарту жағдайларын жоюға мүмкіндік береді.
«Қазіргі таңда біз маркетплейстерді сақтандыру брокері базасында дамыту мүмкіндігімен қарастырып отырмыз. Яғни, сақтандыру брокері сақтандырушының ресми рұқсатымен оның атынан полис рәсімдей алады. Осылайша, сақтандырушының бас тарту мүмкіндігі жойылады. Біз бұл ең дұрыс жол деп есептейміз, өйткені сақтандыру брокері - нарықтың кәсіби әрі ашық қатысушысы. Ол реттеушіге есеп береді, оны кез келген уақытта тексеруге, бұзушылықтарды анықтап, түзетуге болады», - деді ол.
Егер сақтандыру маркетплейстері дамитын болса, сақтандыру компаниялары клиент үшін тартымды болуға ұмтылады. Бұл оларды заманауи, яғни цифрлық болуға мәжбүр етеді. Егер маркетплейстер ірі әрі танымал болса, олар тиімді сату арнасына айналады. Ал бұл үшін нарықтың өзі сақтандырушылар үшін қызықты болуы тиіс.
Andrey Popov/Getty Images
«Мысалы, қазір көптеген сақтандыру компаниялары үшін ҚҚИ АҚЖМС полисі қызықсыз болса, маркетплейстердің дамуы бұл өнімге деген көзқарасты өзгертуге мәжбүр етеді. ҚҚИ АҚЖМС шартты түрде маркетплейстердің дамуына локомотив бола алады, кейін платформаға басқа сақтандыру өнімдері де қосылады», - деп атап өтті сарапшы.
Осылайша, маркетплейстердің дамуы бірнеше міндетті шешуге көмектеседі - қолданыстағы сақтандыру өнімдерін жақсартады және жаңаларын жасауға ынталандырады, қазақстандықтардың қаржылық сауаттылығын арттырады, сондай-ақ нарықты ашық әрі тұрақты етеді.
