Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов пен Түркия Республикасының вице-президенті Джевдет Йылмаз Астанада екіжақты келіссөздер өткізіп, Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 14-ші отырысына қатысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоғары деңгейдегі диалог
Келіссөздер барысында тараптар сауда-экономикалық ынтымақтастықтың қазіргі жағдайын талқылады. Сондай-ақ мемлекет басшылары Қасым-Жомарт Тоқаев пен Режеп Тайып Ердоған деңгейінде қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыру мәселелері қаралды.
Кездесуде Түркия президентінің Қазақстанға жоспарланған мемлекеттік сапарына дайындыққа да ерекше назар аударылды.
Сауда көлемі артып келеді
Премьер-министр Олжас Бектенов екі ел арасындағы экономикалық байланыстардың қарқынды дамып жатқанын атап өтті:
«Біздің мемлекеттеріміздің басшылары Қасым-Жомарт Тоқаев пен Режеп Тайып Ердоғанның шынайы достығы жақсы дәстүрге және екіжақты қарым-қатынастардың берік іргетасына айналды. Біздің сауда-экономикалық және инвестициялық байланыстарымыз қарқынды дамып келеді. Түркия – Қазақстанның бес негізгі сауда серіктесінің бірі. Елдер арасындағы тауар айналымы өткен жылы 9%-ға артты. Оның ішінде Қазақстан тауарларының экспорт көлемі 17%-дан астам өсіп, $3,9 млрд-қа жетті. Қазақстан Үкіметі сауданы әртараптандыруға, оны шикізаттан қосылған құны жоғары өнімге ауыстыруға бағытталған бірлескен жұмыс жүргізуге мүдделі».
Өз кезегінде Джевдет Йылмаз:
«Түркия мен Қазақстан – тек дос және бауырлас мемлекеттер ғана емес, сонымен бірге ортақ тарих пен мәдениет байланыстыратын стратегиялық серіктестер. Біздің ынтымақтастығымыздың жоғары деңгейіне қол жеткізуде президенттеріміз — Режеп Тайып Ердоған мен Қасым-Жомарт Тоқаевтың шешуші әрекеттері мен ортақ көзқарасы үлкен рөл атқарды. Үкіметаралық комиссияның бүгінгі отырысын біз алдағы уақыттардағы сауда-экономикалық қатынастарымыздың Жол картасын қалыптастыратын стратегиялық консультациялардың негізі ретінде қарастырамыз», — деп атап өтті.
Инвестиция және бірлескен жобалар
Қазақстан тарапы жаңа жобаларды іске асыруға дайын екенін жеткізді.
Негізгі көрсеткіштер:
- 2025 жылы Қазақстан экономикасына шамамен $390 млн түрік инвестициясы тартылды
- соңғы 20 жылда бұл көрсеткіш $6 млрд-тан асты
- жалпы сомасы $4 млрд болатын 98 жоба іске қосылған
- тағы $3,9 млрд болатын 50 жоба жүзеге асырылуда
Жобалар:
- құрылыс
- жеңіл өнеркәсіп
- металлургия
- агроөнеркәсіп кешені
- фармацевтика
- логистика және электроника
салаларын қамтиды.
Көлік және логистика: Орта дәліздің маңызы
Көлік саласында да оң динамика байқалады:
- 2025 жылы теміржол арқылы жүк тасымалы 6,4 млн тоннаға жетіп, 35%-ға артқан
- Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша тасымал 4 млн тоннадан асқан
Тараптар үшін негізгі басымдық – Орта дәлізді дамыту.
Бұл бағытта:
- инфрақұрылымды жаңғырту
- «тар» учаскелерді жою
- порттар мен терминалдарды кеңейту
- цифрлық шешімдер енгізу
жұмыстары жүргізілуде.
Нәтижесінде:
- жүк ағыны 7 жылда 5 есеге артты
- жеткізу мерзімі 13 күнге дейін қысқарды
Ауыл шаруашылығы мен энергетика
Агроөнеркәсіп кешенінде:
- тауар айналымы 25%-ға өсіп, $360 млн-ға жетті
Тараптар:
- экспортты әртараптандыру
- қосылған құны жоғары өнім шығару
- агротехнология мен сақтандыру саласында тәжірибе алмасу
мәселелерін талқылады.
Энергетика саласында:
- мұнай-газ жобалары
- геологиялық барлау
- «Баку – Тбилиси – Джейхан» құбырының маңызы
атап өтілді.
Цифрландыру және жасанды интеллект
Цифрлық бағытта екі ел бірқатар бастамаларды жүзеге асыруда:
- Түркі мемлекеттері ұйымы аясында киберқауіпсіздік жобалары
- CubeSat-12U жерсерігін әзірлеу
- Астанада суперкомпьютерлік кластерлер іске қосылуы
- Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығының ашылуы
Сонымен қатар «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасы жүзеге асырылып жатыр.
Денсаулық сақтау және білім
Денсаулық сақтау саласында:
- жаңа ауруханалар салу
- онкологиялық инфрақұрылымды дамыту
- университеттік клиникаларды жетілдіру
- фармацевтика өндірісі
бойынша бірлескен жобалар іске асуда.
Қорытынды құжатқа қол қойылды
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар Қазақстан мен Түркия арасындағы Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 14-ші отырысының хаттамасына қол қойды.
Сарапшылардың пікірінше, бұл келісімдер екі ел арасындағы стратегиялық серіктестікті жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.
