Базалық мөлшерлеме 18%: төмендеу алдындағы үзіліс пе, әлде дабыл белгісі ме?

Қазақстанда ақша-кредит саясатының басты индикаторы – базалық мөлшерлеме – тағы да өзгеріссіз қалды, деп хабарлайды DKNews.kz.

Ұлттық Банк оны жылдық 18,0% деңгейінде (+/- 1 п.т. дәлізімен) сақтап отыр. Бұл шешім бірінші қарағанда күтпегендей көрінбеуі мүмкін. Бірақ оның артында күрделі экономикалық есеп, тәуекелдер мен нәзік баланс жатыр.

Инфляция баяулап келеді. Бірақ бұл жеткіліксіз

Соңғы деректерге қарасақ, инфляция расында төмендеу трендін көрсетіп отыр:

• Наурызда жылдық инфляция – 11%
• Ақпанда – 11,7%
• Айлық инфляция – 0,6% (ақпанда 1,1% болған)

Азық-түлік, қызметтер, тұрмыстық тауарлар – барлығы біршама баяулаған. Бұл – жақсы белгі. Бірақ мәселе мынада:

Бұл деңгей әлі де Ұлттық Банктің 5% мақсатынан екі есе жоғары.

Яғни, баға өсімі баяулағанымен, ол әлі де экономика үшін «қалыпты» деңгейге жеткен жоқ.

Бағаның баяулауына не әсер етті?

Инфляцияның төмендеуіне бірнеше фактор ықпал етті:

• теңгенің салыстырмалы тұрақтылығы
• тұтынушылық кредиттің баяулауы
• халық сұранысының «салқындауы»
• жанармай мен коммуналдық тарифтерге мораторий
• Үкіметтің инфляцияға қарсы шаралары

Бірақ бұл факторлардың кейбірі уақытша екенін түсіну маңызды. Мысалы, тарифтерге мораторий мәңгі емес.

Халық не күтеді?

Ең қызығы – халықтың инфляцияға деген сенімі.

• Алдағы 12 айға күтілетін инфляция: 14,6%
• Бұған дейін: 13,7%

Яғни, адамдар әлі де баға өседі деп сенеді. Ал бұл өте маңызды. Себебі экономикада «күту» – нақты фактор.

Егер адамдар баға өседі деп ойласа, олар көбірек сатып алады → сұраныс өседі → баға тағы өседі.

Сыртқы факторлар: әлем тыныш емес

Қазақстан экономикасы әлемнен бөлек өмір сүрмейді. Қазір сыртқы орта да тұрақсыз:

• Таяу Шығыстағы шиеленіс → мұнай, азық-түлік, тыңайтқыш бағасының өсуі
• Ресейде инфляция әлі жоғары
• АҚШ пен Еуропада инфляция қайта жеделдей бастады

Бұл не деген сөз?

Импорт қымбаттайды → Қазақстанда да баға өседі.

Экономика өсіп жатыр, бірақ...

2026 жылдың алғашқы тоқсанында экономика 3% өсті. Бұл жаман көрсеткіш емес.

Өсімнің драйверлері:

• құрылыс
• көлік
• өңдеу өнеркәсібі
• сауда

Бірақ мұнай секторында баяулау байқалады. Ал Қазақстан үшін бұл – маңызды белгі.

Негізгі қауіптер қайда?

Ұлттық Банк ашық айтып отыр: инфляция қайта үдей алады.

Негізгі тәуекелдер:

• тарифтер мен жанармай бағасының қайта өсуі
• салық өзгерістерінің әсері
• бюджеттік шығындардың артуы
• сыртқы нарықтағы тұрақсыздық

Яғни, бүгінгі «тыныштық» ертең сақталмауы мүмкін.

Неге мөлшерлеме төмендетілмеді?

Көпшілік сұрағы: инфляция төмендеп жатса, неге мөлшерлеме де төмендемейді?

Жауап қарапайым:

Әлі ерте.

Ұлттық Банк үшін ең маңыздысы – инфляцияның тұрақты түрде төмендегеніне көз жеткізу. Қазір бұл процесс бар, бірақ ол толық бекіген жоқ.

Егер мөлшерлеме ерте төмендесе:

• кредит қайта қымбат емес болады
• сұраныс өседі
• инфляция қайта күшейеді

Алда не болады?

Ұлттық Банк бір нәрсені нақты айтты:

Егер қазіргі тренд сақталса, мөлшерлеме төмендеуі мүмкін.

Бірақ бұл үшін қажет:

• инфляцияның әрі қарай баяулауы
• тариф реформасының әсерін көру
• бюджет шығындарының бақылауда болуы
• сыртқы тәуекелдердің күшеймеуі

Қорытынды

18% – бұл жай ғана сан емес. Бұл – экономиканың «температурасын» ұстап тұру құралы.

Қазір Қазақстан экономикасы бір қызық кезеңде тұр:

• инфляция төмендеп келеді
• экономика өсіп жатыр
• бірақ тәуекелдер әлі де жоғары

Сондықтан Ұлттық Банк асықпай отыр.

Келесі шешім 5 маусымда жарияланады. Сол кезде біз бір нәрсені анық түсінеміз:
бүгінгі баяулау – уақытша ма, әлде тұрақты тренд пе?