Қазақстан жыл басынан бері Каспий теңізіне 6,16 миллиард текше метр су бағыттады.
Бұл туралы Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Атырау облысында өткен есептік кездесуде айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Соңғы жылдары Каспий теңізінің тартылуы қоғамдағы ең алаңдатарлық экологиялық мәселелердің біріне айналды. Теңіз деңгейінің төмендеуі балық шаруашылығына, табиғи экожүйеге және жағалаудағы халықтың тұрмысына тікелей әсер етіп отыр.
Каспийге қанша су жіберілді?
Жайық-Каспий бассейндік инспекциясының дерегіне сәйкес, соңғы 2,5 жыл ішінде теңізге 35 миллиард текше метрден астам су жіберілген.
Назар аударарлығы, оның жартысына жуығы – 17 миллиард текше метрден астам су – 2024 жылғы ірі су тасқыны кезеңінде түскен.
Ал 2026 жылдың басынан бері Каспийге тағы 6,16 миллиард текше метр су бағытталды.
Бұл не үшін маңызды?
Сарапшылар Каспийдің негізгі проблемаларының бірі – су деңгейінің тұрақты төмендеуі екенін айтады.
Соңғы жылдары теңіз жағалауы ондаған шақырымға шегініп, кейбір айлақтар мен балық аулау аймақтарының жұмысына әсер ете бастады.
Сондықтан өзендер арқылы келетін су көлемін сақтау бүгінде стратегиялық мәселеге айналған.
Су үнемдеу бес есе артты
Министрліктің мәліметінше, Қазақстанда су үнемдеу технологияларын енгізу қарқыны соңғы екі жылда бес есеге өскен.
Бұған дейін мұндай технологиялар жыл сайын орта есеппен 30 мың гектар алқапқа енгізілсе, қазір бұл көрсеткіш 150 мың гектарға жеткен.
Атырау облысында өткен жылы:
- 9,3 мың гектар жер су үнемдеу технологияларымен суарылды;
- 12,8 миллион текше метр су үнемделді;
- биыл қосымша 800 гектар алқапқа жаңа технология енгізілді.
Кәсіпорындарға жаңа талап қойылды
Жаңа Су кодексі аясында өнеркәсіптік кәсіпорындар айналымды сумен жабдықтау жүйесіне көшуге міндеттелді.
Әр кәсіпорын бес жылдық жоспар әзірлеуі керек.
Қазіргі таңда Қазақстан бойынша осындай 168 жоспар дайындалған.
Билік бұл шара өндірістегі су шығынын азайтуға мүмкіндік береді деп есептейді.
Министр не деді?
«Біздің міндетіміз – су ресурстарын ұтымды әрі үнемді пайдалануды қамтамасыз ету, сондай-ақ су шығынына жол бермей, оны нақты қажет жерлерге, яғни егістік алқаптарға, кәсіпорындарға және азаматтардың үйлеріне уақытылы жеткізу. Су – тұрақты дамудың, азық-түлік қауіпсіздігінің және халықтың әл-ауқатының негізі. Сондықтан инфрақұрылымды жаңғырту және заманауи технологияларды енгізумен қатар, суды жауапкершілікпен пайдалану мәдениетін қалыптастырудың маңызы зор. Тек күш-жігерімізді біріктіру арқылы ғана болашақ ұрпақ үшін су қорын сақтап қала аламыз», – деді Нұржан Нұржігітов.
Тұрғындар қандай мәселелер көтерді?
Кездесу барысында Атырау облысының тұрғындары:
- жаңа су қоймаларын салу;
- жерасты су көздерін барлау;
- су үнемдеу технологиялары үшін электр энергиясын субсидиялау;
- ирригациялық каналдарды жаңғырту мәселелерін көтерді.
Кейін министр азаматтарды жеке қабылдап, су жеткізу тұрақтылығына қатысты ұсыныстарды тыңдады.
Негізгі сұрақ әлі ашық
Каспийге миллиардтаған текше метр су жіберіліп жатқанымен, мамандар теңіз мәселесін тек қосымша су арқылы шешу мүмкін емес екенін айтады.
Ұзақ мерзімде нәтиже болуы үшін су үнемдеу, инфрақұрылымды жаңғырту және трансшекаралық өзендерді тиімді басқару қатар жүруі тиіс.
Алайда биыл жіберілген 6,16 миллиард текше метр су Каспий экожүйесін қолдауға бағытталған маңызды қадамдардың бірі болып отыр.
