Жеңіс күні қарсаңында Астанада өткен бір дәріс көп студент үшін жай ғана тарихи кездесу емес, өткенге мүлде басқа көзқараспен қарауға себеп болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жолы аудиторияда құрғақ деректер мен оқулықтағы даталар айтылған жоқ. Оның орнына – майдан даласынан табылған сарбаздардың тағдыры, іздестіру экспедицияларының ауыр шындығы және әлі күнге дейін жер астында жатқан соғыстың ізі туралы әңгімелер айтылды.
ҚР ПІБ Президенттік орталығында өткен «Қаһарман қазақстандықтар. Соғыс қасіреті» атты қонақ дәрісін Торайғыров университетінің қауымдастырылған профессоры, PhD докторы Аслан Азербаев жүргізді. Кездесуге елордадағы жоғары оқу орындарының студенттері мен мектеп оқушылары қатысты.
«Соғыс әлі аяқталмағандай әсер береді»
Дәрістің ең әсерлі бөлігі «Майдан жолы» іздестіру жасағының жұмысына арналды.
2009 жылдан бері еріктілер бұрынғы майдан далаларын аралап, хабарсыз кеткен сарбаздардың сүйектерін іздеп келеді. Кейін оларды туған жеріне жеткізу немесе лайықты түрде қайта жерлеу жұмыстары жүргізіледі.
Спикердің айтуынша, бұл жай ғана іздеу емес. Бұл – ұмыт болған тағдырларды қайта тірілту.
Кездесу барысында Қазақстандағы іздестіру қозғалысының негізін қалаған Майдан Құсайыновтың еңбегі ерекше аталды. Оның бастамасы бүгінде елдегі тарихи жады мәдениетінің маңызды бөлігіне айналған.
Бір медальонның артында бүтін тағдыр тұрады
Аслан Азербаев жастарға 2010 жылы Ресейдің Ленинград облысындағы Синявин биіктіктеріне барған экспедиция туралы айтып берді.
Оның сөзінше, іздестіру жұмыстары фильмдердегідей романтика емес.
Бұл – батпақ, суық, ұзақ қазба жұмыстары және ауыр психологиялық әсер.
Әсіресе табылған заттар еріксіз ойға қалдырады:
- сарбаздың қазаны;
- ескі каска;
- аты-жөні жазылған медальон;
- оқ тескен жеке заттар.
Осындай дүниелерді қолмен ұстаған кезде соғыстың жай тарих емес екенін түсінесің.
«Жер бетінде әлі күнге дейін жауынгерлердің сүйектері мен жарылмай қалған оқ-дәрілер жатыр. Сонда соғыстың тым алыста емес, жуырда ғана болғанын сезесің», – деді спикер.
Мәншүк туралы бәрі біледі, бірақ бұл оқиғаларды көп адам естімеген
Дәрістің бір бөлігі Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметованың 95 жылдығына арналды.
Лектор Невель операциясы мен Псков жеріндегі ауыр шайқастар туралы айтып берді. Сол кезеңде ерлік көрсеткен 100-ші жеке атқыштар бригадасының тарихы тыңдаушыларға ерекше әсер қалдырған.
Сол батырлардың қатарында:
- мерген Ибраһим Сүлейменов;
- қолбасшы Абылхайыр Баймулдин де аталды.
Көп студент бұл есімдерді алғаш рет естігенін жасырмады.
Неге мұндай кездесулер қазір аса маңызды?
Кездесу соңында Аслан Азербаев жастарды өз отбасының тарихына бейжай қарамауға шақырды.
Архивтегі ескі суреттерді сақтау.
Аталар мен әжелердің естеліктерін жазып алу.
Соғысқа қатысқан туыстар туралы білу.
Өйткені уақыт өткен сайын тірі куәгерлер азайып барады.
Ал тарихи жады ең алдымен отбасыдан басталады.
Тарих оқулықта ғана қалмауы керек
Астанада өткен бұл дәріс бір маңызды дүниені көрсетті: соғыс туралы естелік тек ескерткіштер мен ресми шараларда ғана өмір сүрмейді.
Кейде ол:
- жер астынан табылған медальоннан;
- сарғайған фотосуреттен;
- майданнан жазылған хаттан;
- немесе студент алғаш естіген бір әңгімеден басталады.
