Банктер енді мерзімді әскери қызметшілерге пайыз есептемейді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанда әскерге шақырылғандардың кредиті не болады: борыш, айыппұл және банк туралы нені білу керек?
Көктемгі және күзгі әскерге шақыру маусымы басталысымен мыңдаған қазақстандықтың көкейінде бір сұрақ туындайды: “Әскерге кетсем, кредитімді кім төлейді?” Бұрын бұл мәселе көптеген отбасы үшін үлкен проблема болатын. Біреу банкке туысын жүгіртсе, енді біреудің қарызы өсіп, айыппұл жиналып кететін. Ал кейбір жастар әскерден оралғанда, бұрынғыдан да ауыр қаржылық жағдайға тап болатын.
Бүгінде жағдай өзгерді. Қазақстанда мерзімді әскери қызметке шақырылған азаматтардың кредиттері заңмен қорғалады. Яғни қызмет кезінде банк қарызды “тоқтата тұрады”, ал борыш бұрынғыдай өсіп кете бермейді.
Әскерге кеткенде кредит “мұздап” қалады
2024 жылдан бастап Қазақстанда мерзімді әскери қызметшілерге арналған жаңа қаржылық жеңілдіктер күшіне енді. Енді әскерге шақырылған азаматтардың кредит төлемдері автоматты түрде кейінге шегеріледі.
Ең маңыздысы — бұл үшін банкке барып, өтініш жазудың қажеті жоқ. Жүйе әскери қызмет туралы ақпаратты автоматты түрде алып, кредит бойынша төлемдерді уақытша тоқтатады.
Бұл нені білдіреді?
Қызмет кезінде:
- ай сайынғы төлем талап етілмейді;
- пайыз есептелмейді;
- айыппұл мен өсімпұл қосылмайды;
- қарыз көлемі ұлғаймайды.
Яғни әскери қызметші армияда жүрген уақытта кредит “қозғалмай тұрады”.
Мұндай жеңілдік тек қызмет мерзіміне ғана емес, демобилизациядан кейін тағы 60 күнге сақталады. Бұл жас азаматқа үйреншікті өмірге оралып, жұмыс тауып, қаржылық жағдайын реттеуге мүмкіндік береді.
Бұрын адамдар қандай қиындық көрді?
Бірнеше жыл бұрын жағдай мүлде басқа еді. Әскерге кеткен жастардың кредиті тоқтамайтын. Төлем уақыты өтіп кетсе, банк бірден айыппұл қоса бастайтын.
Нәтижесінде:
- қарыз көлемі өсетін;
- туыстары төлеуге мәжбүр болатын;
- кредиттік тарих бұзылатын;
- коллекторлар хабарласа бастайтын жағдайлар кездесетін.
Көптеген отбасы үшін бұл үлкен стресс еді. Себебі әскери қызмет кезінде адамның табысы болмайды, ал кредит бұрынғы кестемен жүре береді.
Қазір мемлекет осы мәселені жүйелі түрде шешуге көшті.
Егер қарыз сотқа өтіп кеткен болса ше?
Кей жағдайда адам әскерге шақырылғанға дейін банкпен проблемасы болып үлгереді. Мысалы:
- сот шешімі шыққан;
- нотариустың атқарушылық жазбасы рәсімделген;
- қарыз өндіріп алу басталған.
Мұндай процестер де әскери қызмет кезінде уақытша тоқтатылады.
Бұл дегеніміз:
- есепшоттарға қысым азаяды;
- өндіріп алу шаралары жүргізілмейді;
- отбасыға қаржылық ауыртпалық түспейді.
Яғни мемлекет әскери борышын өтеп жүрген азаматқа қосымша қысым жасалмауын қамтамасыз етуге тырысады.
Әскерде жүрген адамға енді кредит берілмейді
Қазақстанда тағы бір маңызды өзгеріс енгізілді. Енді мерзімді әскери қызметте жүрген азаматтарға жаңа кредит рәсімдеуге тыйым салынған.
Банк немесе микроқаржы ұйымы адамның мәртебесін арнайы кредиттік бюролар арқылы тексереді. Егер азамат әскерде болса, өтінім автоматты түрде мақұлданбайды.
Бұл не үшін қажет?
Мамандардың айтуынша, кей адамдар қызмет кезінде онлайн қарыз рәсімдеп, кейін үлкен берешекке кіріп кететін жағдайлар болған. Ал әскери бөлімде жүрген адамның қаржысын толық бақылауы қиын.
Сондықтан жаңа ереже жастарды артық қарыздан қорғауға бағытталған.
Қазақстанда қанша адам бұл жеңілдікті пайдаланды?
2026 жылғы мамырдағы мәлімет бойынша, 36 мыңнан астам әскери қызметші кредит бойынша кейінге қалдыру рәсімін пайдаланған.
Жалпы тоқтатылған қарыз көлемі миллиардтаған теңгеге жетеді.
Бұл мәселенің қаншалықты өзекті екенін көрсетеді. Себебі бүгінде кредиті жоқ адам аз, әсіресе жастар арасында бөліп төлеу мен онлайн несие кең таралған.
Әскерден кейін не болады?
Маңызды нәрсені түсіну керек: кредит кешірілмейді. Ол тек уақытша тоқтатылады.
Әскерден оралған соң:
- 60 күндік жеңілдік мерзімі беріледі;
- кейін төлем қайта басталады;
- адам бұрынғы кестеге оралады.
Сондықтан мамандар әскерден кейін бірден қаржылық жоспар құруға кеңес береді. Мысалы:
- банк қосымшасын тексеру;
- төлем күндерін нақтылау;
- қажет болса банкпен қайта байланысу;
- жұмыс пен табыс мәселесін алдын ала ойлау.
Бұл кейін кешігуге және жаңа айыппұлдарға жол бермейді.
Мемлекет тағы қандай кепілдік береді?
Кредит мәселесінен бөлек, мерзімді әскери қызметшілерге басқа да әлеуметтік кепілдіктер қарастырылған.
Мысалы:
- жұмыс орны сақталады;
- әскери бөлім тамақпен қамтамасыз етеді;
- тұратын орын беріледі;
- медициналық қызмет көрсетіледі.
Яғни негізгі тұрмыстық шығындарды мемлекет өз мойнына алады.
Әскерге кетер алдында нені тексеру керек?
Қаржылық қиындық болмас үшін сарапшылар бірнеше қарапайым кеңес береді:
- барлық кредит пен қарызды тексеру;
- банк қосымшасындағы телефон нөмірін жаңарту;
- қажетсіз жаңа кредит алмау;
- жақындарыңызға қаржылық жағдайды түсіндіріп кету;
- демобилизациядан кейінгі жоспарды алдын ала ойлау.
Бұл қарапайым қадамдар кейін күтпеген проблемадан сақтайды.
Енді әскер бұрынғыдай “қаржылық қорқыныш” емес
Бірнеше жыл бұрын жастар әскерге шақырудан қорқатын себептердің бірі — кредит мәселесі еді. Қазір бұл жүйе әлдеқайда жеңілдеді.
Қызмет кезінде қарыз өспейді, айыппұл жүрмейді, жаңа кредит берілмейді, ал өндіріп алу процестері тоқтайды.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай өзгерістер әскери қызметтің әлеуметтік тұрақтылығын күшейтіп, жастардың қаржылық тәуекелін азайтады.
Ең бастысы — әскерден кейін адам өмірін қарыз қысымымен емес, қалыпты жағдайда жалғастыра алады.
