Қазақстанда мұнайды тек өндіру емес, оны тиімді әрі толық өңдеу мәселесі стратегиялық бағытқа айналып келеді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша елдегі мұнай өңдеу зауыттары маңызды көрсеткішке қол жеткізді — мұнай өңдеудің орташа тереңдігі алғаш рет 90 пайызға жетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жай ғана статистика емес. Сарапшылардың айтуынша, мұндай нәтиже ел ішінде бензин мен дизель өндірісін арттырып, импортқа тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жол құрылысына қажет битум көлемі де айтарлықтай өскен.
Мұнай өңдеу тереңдігі нені білдіреді?
Қарапайым тілмен айтқанда, мұнай өңдеу тереңдігі — зауыттардың шикі мұнайдан қаншалықты көп пайдалы өнім шығара алатынын көрсететін көрсеткіш.
Өңдеу деңгейі жоғары болған сайын бензин, дизель және авиаотын секілді сұранысқа ие ашық мұнай өнімдерінің көлемі көбейеді. Ал ауыр қалдықтар азаяды.
Соңғы жылдары Қазақстан мұнай өңдеу саласын жаңғыртуға қомақты қаражат бағыттап келеді. Соның нәтижесінде отандық зауыттар біртіндеп халықаралық стандарттарға жақындай бастады.
2025 жылдың қорытындысында үш ірі мұнай өңдеу зауытындағы орташа көрсеткіш 87,4 пайыздан 90 пайызға дейін өсті.
Атап айтқанда:
- Атырау мұнай өңдеу зауыты — 85 пайыздан 88 пайызға дейін;
- Шымкент мұнай өңдеу зауыты — 86 пайыздан 88 пайызға дейін;
- Павлодар мұнай-химия зауыты — 91 пайыздан 94 пайызға дейін көтерілді.
Бензин мен дизель өндірісі күрт артты
Модернизацияның басты нәтижесі — ашық мұнай өнімдерінің үлесінің өсуі болды. Бұл көрсеткіш 70–79 пайыздан 75–81 пайызға дейін ұлғайған.
Нәтижесінде елдегі негізгі жанармай өндірісі де айтарлықтай көбейді.
2025 жылы Қазақстанда автобензин өндірісі 5,7 миллион тоннаға жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 7 пайызға жоғары.
Ал дизель отыны өндірісі бірден 16 пайызға өсіп, 6,1 миллион тоннаны құрады.
Мұндай өсім ішкі нарықтағы сұранысты тұрақты қамтамасыз етуге және маусымдық тапшылық қаупін төмендетуге мүмкіндік береді.
Павлодарда битум өндірісі көбейді
Павлодар мұнай-химия зауыты битум өндірісін айтарлықтай арттырды. Егер бұған дейін 366 мың тонна өндірілсе, қазір бұл көрсеткіш 426 мың тоннаға жеткен.
Бұл әсіресе елдегі жол құрылысы мен инфрақұрылымдық жобалар аясында маңызды саналады. Себебі битум — автожол саласының негізгі материалдарының бірі.
Келесі мақсат — 94 пайыз
Қазақстан мұнай өңдеу саласындағы жаңғырту жұмыстарын тоқтатпайды. Алдағы жылдары зауыттардың қуатын кеңейту және технологиялық жаңарту есебінен мұнай өңдеу тереңдігін 94 пайызға дейін жеткізу жоспарланып отыр.
Бұл көрсеткіш Қазақстанды өңірдегі ең технологиялық мұнай өңдеу орталықтарының біріне айналдыруы мүмкін.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай өзгерістер ел экономикасына қосымша табыс әкеліп қана қоймай, энергетикалық қауіпсіздікті де күшейтеді.
