Қазақстанға қай мамандар жетіспейді: елде кадр тапшылығы күшейіп барады

Қазақстанда бірқатар маңызды мамандықтар бойынша кадр тапшылығы әлі де шешілмей отыр.

Әсіресе медицина саласында жағдай күрделі. Ел бойынша жүздеген бос жұмыс орны болғанымен, оған келетін маман саны бірнеше есе аз. Бұл мәселе енді тек статистика емес — қарапайым халық күнде сезіп отырған шындыққа айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.

2026 жылдың басынан бері еңбек нарығындағы жағдайды көрсететін деректер қоғамдағы ең әлсіз тұстарды анық байқатты. Enbek.kz платформасындағы мәліметтерге сүйенсек, бүгінгі күні акушер-гинеколог, педиатр және анестезиолог-реаниматолог сияқты мамандарға сұраныс өте жоғары.

Мысалы, елде акушер-гинеколог мамандығы бойынша 469 бос жұмыс орны бар. Бірақ оған небәрі 100 түйіндеме тіркелген. Яғни бір маманға бірнеше медициналық мекеме таласып отыр деуге болады.

Педиатрларға қатысты жағдай да ұқсас. 448 вакансияға тек 139 түйіндеме келген. Ал анестезиолог-реаниматологтар бойынша 300 бос орынға 75 адам ғана өтініш берген.

Бұл нені білдіреді?

Сарапшылардың айтуынша, мәселе тек маман санының аздығында емес. Жас дәрігерлердің көбі үлкен қалаларға кетуге тырысады, ал аймақтарда кадр тапшы. Кейбір мамандықтардың жүктемесі ауыр болғанымен, жалақы мен еңбек жағдайы күткен деңгейде емес. Соның салдарынан белгілі бір бағыттарға жастар барғысы келмейді.

Әсіресе неонатолог, онколог және эндокринолог дәрігерлерге сұраныс жоғары болып отыр. Бұл — халық денсаулығына тікелей әсер ететін маңызды салалар.

Тек медицина емес: IT саласында да маман жетіспейді

Соңғы жылдары Қазақстан цифрландыруға белсенді көшіп жатыр. Бірақ технология дамыған сайын IT мамандарына деген сұраныс та күрт өскен.

Қазіргі таңда қолданбалы бағдарламашыларға 509 бос жұмыс орны ашық тұр. Графикалық дизайнерлер бойынша да 355 вакансия бар. Бұл нарықтағы креативті индустрияның да күшейіп келе жатқанын көрсетеді.

Бір қызығы, IT саласындағы мамандардың бір бөлігі шетелдік компанияларға қашықтан жұмыс істеуді жөн көреді. Себебі халықаралық нарықтағы жалақы әлдеқайда жоғары. Сондықтан жергілікті компаниялар білікті кадр үшін күресуге мәжбүр.

Қазақстан не үшін шетелдік мамандарды шақырып жатыр?

Кадр тапшылығын азайту үшін Қазақстан шетелдік жоғары білікті мамандарға арналған жеңілдетілген тетік енгізген. Қазір сұранысқа ие 50-ден астам мамандық арнайы тізімге кірген.

Олардың қатарында:

• IT мамандары;
• инженерлер;
• дәрігерлер;
• креативті индустрия өкілдері бар.

Бұл мамандарға Қазақстанда тұрақты тұруға рұқсат алу мүмкіндігі беріледі. Яғни мемлекет белгілі бір салалардағы кадр тапшылығын сырттан маман тарту арқылы жабуға тырысып отыр.

Дегенмен әзірге шетелдік жұмыскерлер саны көп емес. Ресми деректер бойынша, 2026 жылдан бері шетел азаматтарымен небәрі 55 еңбек шарты жасалған. Оның басым бөлігі автоматтандыру инженерлері мамандығына тиесілі.

Ішкі нарық сұранысты толық жаба алмай отыр ма?

Бір жағынан, Қазақстандағы еңбек нарығы көптеген мамандық бойынша өзін қамтамасыз етіп отыр. Мысалы, сұранысқа ие салаларда 45 мыңнан астам еңбек шарты жасалған.

Оның ішінде:

• бағдарламалық қамтамасыз ету әзірлеушілері — шамамен 8 мың;
• акушер-гинекологтар — 4,6 мың;
• педиатрлар — 4,1 мың;
• қолданбалы бағдарламашылар — 3,5 мың еңбек шарты.

Алайда бұл көрсеткіштердің өзі денсаулық сақтау саласындағы тапшылықты толық шешпеген. Өйткені халық саны өсіп жатыр, медициналық қызметке сұраныс артып келеді, ал кадр даярлау қарқыны оған ілесе алмай отыр.

2025 жылы ғана Enbek.kz платформасында сұранысқа ие мамандықтар бойынша 9 мыңнан астам бос жұмыс орны жарияланған. Оның басым бөлігі медицина саласына тиесілі болған.

Сарапшылардың пікірінше, егер аймақтардағы дәрігер тапшылығы мәселесі шешілмесе, бұл алдағы жылдары әлеуметтік проблемаға айналуы мүмкін. Себебі сапалы медицина мен білікті маман — кез келген елдің басты ресурсы.