Қазақстан көмір саласына рекордтық инвестиция тартуға дайындалып жатыр.
2026 жылы елде көмір өндіру көлемі 128,9 миллион тоннаға дейін жетуі мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бір қарағанда бұл жай ғана статистика сияқты көрінеді. Бірақ шын мәнінде мәселе әлдеқайда ауқымды: елдің қыстағы жылуы, электр энергиясы және экспорттық табысы көмірмен тікелей байланысты.
Қазақстанда көмір өндірісі өсіп жатыр
2025 жылдың қорытындысы бойынша елде 115 миллион тонна көмір өндірілді. Бұл — өткен жылмен салыстырғанда 7 пайызға көп.
Өндірілген көмірдің:
- 85 миллион тоннасы — ішкі нарыққа,
- 30 миллион тоннасы — экспортқа жіберілген.
Яғни Қазақстан әзірге көмірден бас тартуға асықпайды. Керісінше, өндірісті ұлғайтып жатыр.
Қазақстан көмірін қай елдер сатып алады?
Бүгінде қазақстандық көмір бірнеше бағытқа экспортталады:
- Ресей
- Польша
- Өзбекстан
- Түркия
- Үндістан
- Малайзия
Сарапшылардың айтуынша, соңғы жылдары Азия нарығында көмірге сұраныс қайта күшейген. Әлемдегі энергетикалық тұрақсыздық көптеген елді арзан әрі тұрақты энергия көздерін қайта қарауға мәжбүр етті.
553 миллиард теңге: ақша неге жұмсалады?
Энергетика министрлігі 2026 жылы көмір саласына 553 миллиард теңге инвестиция тартуды жоспарлап отыр.
Салыстыру үшін:
2025 жылы бұл көрсеткіш 305 миллиард теңге болған.
Негізгі бағыттар:
- кеніштерді жаңғырту;
- жаңа техника сатып алу;
- қауіпсіздік жүйелерін күшейту;
- геологиялық барлау жұмыстарын дамыту.
Жаңа көмір кен орындары ашылады
Биыл жыл соңына дейін көмір кен орындары бойынша 10 учаске аукционға шығарылады.
Бұл нені білдіреді?
Мемлекет жаңа инвесторларды тартқысы келеді және көмір өндірісін ұзақ мерзімге сақтауға мүдделі.
Қазір Қазақстанда көмір өндірумен 40 жер қойнауын пайдаланушы компания айналысады.
Қазақстанда көмір қанша уақытқа жетеді?
Қазақстан көмір қоры бойынша әлемдегі ТОП-10 елдің қатарына кіреді.
Елдегі жалпы көмір қоры — 33,6 миллиард тонна.
Мамандардың есебінше, қазіргі қарқын сақталса, бұл қор Қазақстанға шамамен 300 жылдан астам уақытқа жетеді.
Әлем көмірден бас тартып жатыр. Қазақстан ше?
Соңғы жылдары әлемде «жасыл энергетика» туралы көп айтылады. Көптеген мемлекет көмірден кезең-кезеңімен бас тартуға тырысып жатыр.
Бірақ Қазақстан үшін жағдай басқаша.
Себебі:
- елдегі ЖЭО-лардың басым бөлігі көмірмен жұмыс істейді;
- қыс мезгілі ұзақ;
- арзан энергияға сұраныс жоғары.
Сондықтан көмір әзірге Қазақстан экономикасының негізгі тіректерінің бірі болып қала береді.
Негізгі мәселе — тепе-теңдік
Бір жағынан:
Қазақстанға тұрақты энергия мен жылу қажет.
Екінші жағынан:
экология мәселесі күшейіп келеді.
Сондықтан алдағы жылдары ел үшін басты сұрақтардың бірі мынау болуы мүмкін:
көмір өндірісін арттыра отырып, экологиялық қысымды қалай азайтуға болады?
