Қазақстан ғылымы мен технологиясы үшін жаңа кезең басталып жатқандай.
Премьер-министр Олжас Бектенов Nazarbayev University-де өткен Жоғары қамқоршылық кеңесінің отырысына қатысып, елдегі ең өршіл инновациялық жобалармен танысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл жолғы жиын кәдімгі есеп беру форматы емес, Қазақстанның алдағы он жылдағы интеллектуалды бағытын айқындайтын алаңға айналды.
NU, НЗМ және «Назарбаев Қоры» өкілдері қатысқан отырыста университеттің 2026–2031 жылдарға арналған даму стратегиясы талқыланды. Негізгі мақсат – NU-ды тек білім ордасы емес, Орталық Азиядағы ірі ғылыми және технологиялық хабқа айналдыру.
NU енді жай университет емес
Соңғы жылдары әлемдік рейтингтерде айтарлықтай жоғарылаған Nazarbayev University бүгінде әлемнің үздік 401–500 университетінің қатарына кіріп отыр. Бұл — Қазақстан үшін тарихи көрсеткіштердің бірі.
Бірақ Үкіметтің жаңа жоспары бұдан да ауқымды. Университет енді:
- ғылыми зерттеулерді нақты өндіріске шығаруға;
- халықаралық технологиялық серіктестіктерді кеңейтуге;
- медицина, ЖИ және биотехнологияны дамытуға;
- стартаптарды коммерцияландыруға басымдық бермек.
Яғни, ғылыми мақалалар ғана емес, нақты экономикаға жұмыс істейтін өнімдер жасау — басты міндетке айналып отыр.
NU Energy: ғылым мен креатив тоғысқан ерекше орын
Премьер-министр барған басты нүктелердің бірі — жақында ашылған NU Energy креативті хабы болды. Бұл — ғылымды, технологияны, өнерді және бизнесті біріктіретін Орталық Азиядағы алғашқы пәнаралық кеңістік.
Мұнда кәдімгі аудиториялар жоқ деуге болады. Оның орнына:
- цифрлық медиа;
- кино өндірісі;
- биодизайн;
- гастрономия;
- инженерлік зертханалар;
- креативті технологиялар қатар жұмыс істейді.
Жобаның ең қызық тұсы — science-art бағыты. Яғни ғылыми идеялар шығармашылық индустриялармен бірігіп, жаңа өнімдерге айналады. Бұл бүгінгі әлемдік трендтердің бірі саналады.
Қазақ тілінде сөйлейтін дрон мен ЖИ бақылайтын мал шаруашылығы
Көрмеде ұсынылған жобалардың кейбірі қазірдің өзінде халықаралық нарыққа шығып үлгерген.
Artisan Education
Қазақстанның 200-ден астам мектебінде қолданылып жатқан білім беру платформасы қазір он елдің нарығына шыққан. Жоба цифрлық білім саласындағы қазақстандық экспорттың жаңа символына айналып келеді.
Mirai Tech
Футболшылардың қозғалысын арнайы “ақылды ұлтарақтар” арқылы талдайтын жүйе. Жоба қазақстандық клубтарда қолданылып жатыр және Еуропа мен АҚШ-та пилоттық тестілеуден өткен.
Бұл технология жарақат қаупін азайтып, спортшылардың физикалық жағдайын нақты бақылауға мүмкіндік береді.
A-GEAR экзоскелеті
Қазақстанда жасалған медициналық экзоскелет бүгінде сертификаттаудан өтіп, коммерциялық кезеңге жеткен. Ол қозғалыс мүмкіндігі шектеулі адамдарды оңалтуға арналған.
BunkSense
ТМД кеңістігіндегі мал азығын ЖИ көмегімен бақылайтын алғашқы жүйелердің бірі. Ауыл шаруашылығында жасанды интеллект қолдану Қазақстан үшін жаңа деңгейге шығып жатқанын көрсетеді.
Қазақша басқарылатын автономды дрон
Көпшіліктің назарын ерекше аударған жобалардың бірі — GPS пен бұлтты технологиясыз жұмыс істейтін автономды дрон болды. Ең қызығы — оны қазақ тілінде басқаруға болады.
Бұл технология әскери емес, азаматтық инфрақұрылым, төтенше жағдайлар, логистика және агросектор үшін маңызды болуы мүмкін.
Сарапшылардың айтуынша, мұндай шешімдер болашақта Қазақстанның технологиялық тәуелсіздігіне тікелей әсер етеді.
Архитектуралық мұра енді цифрлық форматта сақталады
Көрмеде ұсынылған тағы бір ерекше бастама — тарихи ескерткіштерді LiDAR және дрондар арқылы цифрлық құжаттау бағдарламасы.
Яғни көне ғимараттар мен тарихи нысандар толық 3D форматқа көшіріліп, болашақ ұрпақ үшін сақталады. Бұл тек мәдени жоба емес, туризм мен урбанистика үшін де маңызды қадам болуы мүмкін.
Қазақстан жаңа технологиялық кезеңге кіріп жатыр ма?
NU алаңында көрсетілген жобалар бір нәрсені анық аңғартты: Қазақстан енді тек шикізат экономикасына сеніп отыра алмайды. Ел ішінде ЖИ, deep tech, биотехнология және креативті индустрияларға негізделген жаңа буын қалыптасып келеді.
Бұрын шетелден келетін технологияларды қолданушы ел ретінде танылған Қазақстан енді өз өнімдерін жасап, экспорттай бастады.
Ал Үкіметтің бұл жобаларға ерекше назар аударуы — ғылым мен инновация енді тек имидждік бағыт емес, мемлекеттік стратегияның нақты бөлігіне айналғанын көрсетеді.
