Алматы облысында бұрын мал жайылып келген мыңдаған гектар жер енді заманауи агроөнеркәсіп аймағына айналып жатыр.
Ұйғыр ауданында іске асып жатқан ірі жобалар ауыл шаруашылығын жаңа деңгейге көтеруді көздейді: цифрлық технология, жасанды интеллект, тамшылатып суару, экспортқа бағытталған өндіріс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Соңғы жылдары жиі айтылатын “ақылды егіншілік” ұғымы енді теория емес, нақты іске айнала бастады.
Алматы облысында 10 мың гектар жайылым егістікке айналады
Алматы облысының Ұйғыр ауданында ауқымды аграрлық трансформация жүріп жатыр. Бұған дейін егін егілмеген, негізінен жайылым ретінде пайдаланылған шамамен 10 мың гектар жер енді суармалы егістік алқабына айналмақ.
Жобалардың басты ерекшелігі — тек жер игеру емес. Мұнда суды үнемдеу, өндірісті автоматтандыру және экспортқа бағытталған агробизнес құруға басымдық беріліп отыр. Яғни, дәстүрлі шаруашылықтың орнына технологияға сүйенген жаңа модель қалыптасуда.
Сарапшылардың айтуынша, Қазақстан үшін су мәселесі барған сайын маңызды болып барады. Сондықтан жаңа жобаларда тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелерінің қолданылуы кездейсоқ емес. Бұл тәсіл суды бірнеше есе үнемдеуге мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект егістікті басқарады
Ұйғыр ауданындағы ең ірі жобалардың бірін «Harvest Agro» компаниясы жүзеге асыруда. Қалжат ауылындағы агроөнеркәсіп кешенінде цифрлық технологиялар толық енгізілмек.
Компания топырақты цифрлық талдау жүйесін, ылғал датчиктерін, автоматтандырылған суару жүйесін және жасанды интеллект негізіндегі басқару элементтерін қолдануды жоспарлап отыр. Яғни, егістіктің жағдайы адам бақылауымен ғана емес, арнайы цифрлық жүйелер арқылы да қадағаланады.
Жобаның жалпы құны — 18,2 миллиард теңге. Ол 2026–2029 жылдары толық іске қосылады деп жоспарланған.
4,5 мың гектар жерге жүгері мен мақсары егіледі. Компания жыл сайын 20 мың тонна жүгері және 4,5 мың тонна мақсары өндіруді көздеп отыр. Өнім Қазақстан нарығымен шектелмейді — Қытай, Иран және Орталық Азия елдеріне экспортталмақ.
300 метр тереңдіктен су тартылады
Жобаның ең күрделі бөлігінің бірі — су инфрақұрылымы.
Мұнда тереңдігі 300 метрге дейін жететін 120 ұңғыма қазылады. Сонымен қатар америкалық «Center Pivot» үлгісіндегі 120 жаңбырлатып суару жүйесі орнатылады.
Әрбір қондырғы сағатына 125–150 текше метр су пайдаланады. Қазірдің өзінде 30 ұңғыма қазылып, алғашқы суару жүйелерін орнатуға дайындық басталған.
Бұл — шөлейт аймақтарда ауыл шаруашылығын жүргізудің жаңа форматы. Бұрын тәуекелі жоғары саналатын аумақтар енді технология көмегімен өнімді жерге айналып жатыр.
Жүгері Өзбекстан мен Қытайға экспортталады
Ұйғыр ауданындағы тағы бір ірі жоба — «Assem Kaljat» ЖШС қолға алған өндіріс.
Компания 2,5 мың гектар жайылымды суармалы алқапқа айналдырып үлгерген. Мұнда жүгерінің 12 түрлі сұрпы өсіріледі.
Инфрақұрылым да ауқымды:
- 59 ұңғыма қазылған;
- 59 трансформатор орнатылған;
- 40 шақырымнан астам электр желісі тартылған;
- 300 шақырымнан аса тамшылатып суару құбыры жүргізілген.
Шаруашылықта заманауи техникалар жұмыс істейді. Арасында Claas және Case тракторлары мен комбайндары, егістікке дәрі себетін дрондар да бар.
Өндірілген өнім тек ішкі нарыққа емес, Өзбекстан, Иран және Қытайға жөнелтіледі. Негізгі сатып алушылар — крахмал өндірушілер, құрама жем зауыттары, құс фабрикалары мен фармацевикалық кәсіпорындар.
Ауыл шаруашылығы енді жай егін емес
Кәсіпорын алдағы уақытта тағы үш зауыт салуды жоспарлап отыр:
- жүгеріні сақтау және бастапқы өңдеу;
- ПВХ құбырларын шығару;
- тамшылатып суару жүйелерін өндіру.
Жобалардың жалпы инвестиция көлемі — 23 миллион доллар.
Бұл бастамалар бір ғана ауданның экономикасын өзгертіп қоймай, ауыл шаруашылығына деген көзқарасты да өзгертеді. Қазақстанда агросектор көбіне дәстүрлі сала ретінде қабылданады. Алайда Ұйғыр ауданындағы жобалар ауыл шаруашылығының жоғары технология мен үлкен экспорттық нарыққа негізделген бизнеске айналып жатқанын көрсетіп отыр.
Егер жобалар толық жүзеге асса, бұрын бос жатқан немесе тек мал жайылымы болған аумақтар бірнеше жылдан кейін Қазақстандағы ең технологиялық аграрлық аймақтардың біріне айналуы мүмкін.
