Астанада Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі ұйымдастырған «Қаржылық қауіпсіздік тренингі» атты ірі сараптамалық форум өтті.
Іс-шара «Заң мен Тәртіп» идеологиясы аясында Астана қаласының әкімдігі және Zakon.kz интернет-басылымымен бірлесіп, ҚР ІІМ мен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің қатысуымен ұйымдастырылды, передает DKNews.kz.
Форумға офлайн форматта мыңға жуық адам жиналды. Ал «PRG. Параграф» YouTube-арнасындағы тікелей эфир арқылы оны елдің барлық өңіріндегі көрермендер тамашалады. Бұл – қаржылық қауіпсіздік тақырыбы қазақстандықтар үшін қаншалық маңызды бола бастағанының айқын көрінісі.
Интернет-алаяқтар неге көбейді?
Соңғы жылдары Қазақстанда интернет-алаяқтық күрт өсті. Біреу өзін банк қызметкері ретінде таныстырады, енді бірі құқық қорғау органының атын жамылады. Ал кей жағдайларда адамдар өз ақшасын “қауіпсіз шотқа” өз қолымен аударып жатады.
Форум барысында сарапшылар дәл осы мәселені көтерді. Әсіресе ересек тұрғындардың алаяқтардың құрбанына жиі айналып жатқаны айтылды. Себебі олар көбіне белгісіз сілтемелерге сеніп, жеке деректерін бөлісіп қояды немесе психологиялық қысымға төтеп бере алмайды.
Мамандардың сөзінше, қазір алаяқтар бұрынғыдай тек SMS-пен шектелмейді. Олар WhatsApp, Telegram, әлеуметтік желілер, тіпті deepfake технологияларын пайдаланып, адамның дауысын немесе бейнесін де қолдан жасай алады.
“Сізге несие рәсімделді” — ең қауіпті сөйлемдердің бірі
Форумда талқыланған негізгі тақырыптардың бірі — азаматтарды қорқыту арқылы әрекет ететін схемалар болды.
Мысалы, адамға:
- “Сіздің атыңызға несие рәсімделіп жатыр”;
- “Шотыңыз бұғатталады”;
- “Қауіпсіздік қызметі хабарласып тұр” деген қоңыраулар түседі.
Осындай сәтте көп адам эмоцияға беріліп, логикалық ойлауды тоқтатады. Сарапшылар дәл осы психологиялық қысым алаяқтардың басты қаруы екенін айтты.
Дроппер деген кім?
Форумда көпшілікке әлі толық таныс емес “дропперлік” мәселесі де қозғалды.
Дроппер — өз банк картасын немесе шотын бөтен адамдарға пайдалануға беретін адам. Кейде жастар “оңай табыс” үшін өз карталарын жалға береді. Бірақ кейін ол шоттар арқылы заңсыз ақша айналымы жүргені анықталып жатады.
Мамандар мұндай әрекеттің салдары өте ауыр болуы мүмкін екенін ескертті. Өйткені адам қылмыстық схемаға өзі байқамай қатысушы болып кетеді.
Құрғақ лекция емес, заманауи формат
Форумның ерекшелігі — оның классикалық ресми жиын форматында өтпеуі болды.
Қатысушыларға театрландырылған қойылымдар, перформанстар, әзіл скетчтері және интерактивті бағдарламалар ұсынылды. Ұйымдастырушылар күрделі ақпаратты халыққа қарапайым әрі есте қаларлық формада жеткізуге тырысқан.
Сондай-ақ бастамаға танымал блогерлер мен медиа тұлғалар қолдау көрсетті. Бұл әсіресе жастар аудиториясына маңызды ақпаратты тиімді жеткізуге мүмкіндік берді.
Қаржылық гигиена — жаңа заманның қажеттілігі
Сарапшылар форумда қарапайым, бірақ маңызды ережелерді тағы бір мәрте еске салды:
- банк картасының CVV кодын ешкімге айтпау;
- SMS-кодтарды бөліспеу;
- күмәнді сілтемелерге өтпеу;
- бейтаныс қосымшаларды жүктемеу;
- “банк қызметкері” хабарласса, әңгімені тоқтатып, ресми нөмірге өзіңіз қайта қоңырау шалу.
Бүгінде цифрлық қауіпсіздік жеке гигиена сияқты маңызды дағдыға айналып барады. Өйткені интернет-алаяқтар технологиямен бірге дамып келеді.
Қоғамға не береді?
Мұндай форумдар тек ақпарат таратып қана қоймайды. Олар қоғамда қаржылық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастырады. Адамдарды сақ болуға, деректерін қорғауға және саналы цифрлық мінез-құлыққа үйретеді.
Сарапшылардың пікірінше, “Заң мен Тәртіп” қағидаттарын нығайту тек құқық қорғау органдарының емес, бүкіл қоғамның ортақ міндетіне айналуы керек.
Өйткені бүгінгі таңда қаржылық қауіпсіздік — тек ақша мәселесі емес, адамның жеке қауіпсіздігі мен болашағына тікелей қатысты тақырып.
