Қазақстан астығын қазір кімдер жаппай сатып алып жатыр?

Қазақстанның астық нарығында қозғалыс күшейді. «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» жалпы көлемі 380 мың тонна астықты өткізу бойынша 47,5 миллиард теңгеге келісімшарттар жасағанын мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл — тек экспорттың өсімі емес, ішкі нарықтағы тұрақтылық пен азық-түлік қауіпсіздігі үшін де маңызды сигнал.

Әсіресе соңғы айларда әлемдік астық нарығындағы құбылмалы баға, логистикалық тәуекелдер мен климаттық факторлар Қазақстан үшін ішкі резервтің маңызын айқын көрсетті. Осындай жағдайда ұлттық оператордың әрекеті нарықтағы қысымды азайтып, отандық кәсіпорындарға дем беріп отыр.

Қазақстан астығы қай елдерге кетіп жатыр?

Қазірдің өзінде 157 мың тонна азық-түлік бидайын экспортқа жөнелту туралы келісімдер бекітілген. Қазақстандық астық негізінен Қытай, Ауғанстан, Тәжікстан және Әзербайжан бағыттарына белсенді тасымалданып жатыр.

Сарапшылардың айтуынша, бұл елдер үшін Қазақстан бидайы — сапасы мен географиялық қолжетімділігі жағынан тиімді өнім. Әсіресе Қытай нарығындағы сұраныс соңғы жылдары тұрақты өсіп келеді.

Экспорт көлемінің артуы фермерлер үшін де маңызды. Өйткені сыртқы нарықтағы тұрақты өткізу арналары ауыл шаруашылығы өндірушілеріне қаржылық сенімділік береді.

Ішкі нарыққа басымдық беріліп отыр

Дегенмен ұлттық оператор басты назарды ішкі нарыққа аударып отыр. Жалпы 222,7 мың тонна астықты ел ішінде жеткізу бойынша келісімдер жасалған.

Соның ішінде:

• ұн тарту кәсіпорындарына — 36,8 мың тонна;
• құс және мал шаруашылығы кәсіпорындарына — 21 мың тонна;
• қайта өңдеу кәсіпорындарына — 40 мың тонна;
• ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге — 33,4 мың тонна астық сатылған.

Қалған көлем коммерциялық шарттар арқылы нарыққа шығарылған.

Бұл жерде маңызды мәселе — мемлекет әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдерінің бағасын ұстап тұруға тырысып отыр. Себебі астық бағасының күрт өсуі тікелей ұн, нан, жұмыртқа және ет өнімдерінің құнына әсер етеді.

Бидай бағасы қалай өзгерді?

Қазір ішкі нарықта астық сапасына ерекше көңіл бөлінуде. Бидайдың бағасы оның дән маңызына байланысты белгіленеді.

Қазіргі баға мынадай:

• 23–24 пайыздық бидай — тоннасына 102 мың теңге;
• 25–26 пайыздық бидай — 105 мың теңге;
• 27–28 пайыздық бидай — 114 мың теңгеден басталады.

Ал құс және мал шаруашылығы кәсіпорындары үшін 4-сыныпты бидай арнайы төмендетілген бағамен сатылып жатыр — тоннасына 95 мың теңге.

Бұл шешім жем-шөп бағасын тұрақтандыру үшін қабылданған. Өйткені мал азығы қымбаттаса, оның әсері бүкіл азық-түлік тізбегіне таралады.

Нарықтағы ірі мәміле: 10 мың тонна бидай бірден сатылды

Өткен аптада ETC тауар биржасы арқылы көлемі 10 мың тонна болатын 3-сыныпты бидайдың ірі партиясы сатылды. Сатып алушы — Қостанай облысындағы ұн тарту кәсіпорны.

Бұл мәміле нарықтағы белсенділіктің күшейгенін көрсетеді. Сарапшылардың пікірінше, биыл астық саудасында биржалық механизмдер жиі қолданылуы мүмкін.

Қазақстанда астық қоры жеткілікті ме?

Қазір ұлттық оператордың қорында мемлекеттік резервті қоса есептегенде 875,2 мың тонна азық-түлік бидайы мен жемдік астық бар.

Оған қоса, қайта өңдеушілер мен агроқұрылымдар тарапынан тағы 235 мың тонна астық сатып алуға өтінім түскен.

Бұл Қазақстанның ішкі нарықты толық қамтамасыз етуге мүмкіндігі жеткілікті екенін көрсетеді. Әсіресе әлемдік нарықтағы белгісіздік жағдайында мұндай қор ел үшін стратегиялық маңызға ие.

Сарапшылардың айтуынша, алдағы айларда астық бағасы әлемдік трендтерге байланысты құбылып тұруы мүмкін. Бірақ қазіргі қалыптасқан қор мен мемлекеттік реттеу тетіктері Қазақстандағы азық-түлік тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді.