Қазақстанда жасанды интеллект енді тек IT саласының тренді емес. Ол құрылыс алаңына, зауыттарға, коммуналдық жүйелерге және тіпті геологиялық архивтерге кіріп жатыр.
Өткен брифингте Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова елдегі цифрлық трансформацияның қалай жүріп жатқанын айтып берді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Басты месседж анық: мемлекет енді қағазбастылықтан толық цифрлық басқаруға көшуді көздеп отыр. Бірақ бұл жерде әңгіме тек электронды қызметтер туралы емес. Министрлік енді деректерді талдап, шешім қабылдауға көмектесетін жасанды интеллект элементтерін енгізуге кіріскен.
Геологиядағы «цифрлық революция»
Қазақстан ондаған жыл бойы жиналған геологиялық архивтерді цифрландырып жатыр. Бұл – миллиондаған бет құжат, карта және зерттеу материалдары. Қазір тарихи деректердің 97,5 пайызы, яғни шамамен 4,7 миллион парақ сканерленген.
Бұрын геологтар белгілі бір аймақ бойынша ақпарат іздеу үшін архив ақтаруға мәжбүр болса, енді барлық мәлімет бірыңғай базаға жиналмақ. Ең қызығы – бұл жүйеге жасанды интеллект қосылады.
Министрліктің айтуынша, жаңа технологиялар әртүрлі дереккөздерді салыстырып, пайдалы ақпаратты тез табуға көмектеседі. Яғни болашақта мамандар бірнеше апта жұмсайтын жұмысты жүйе бірнеше минутта талдауы мүмкін.
Қазірдің өзінде көлемі 1 терабайт болатын алғашқы деректер массиві жүктелген. Бұл – Қазақстанның жер қойнауын зерттеудегі жаңа кезеңінің басы болуы ықтимал.
Құрылыс саласында бақылау күшейеді
Қазақстандағы құрылыс саласы ұзақ уақыттан бері ретсіздік, құжат сәйкессіздігі және ұзақ келісу процестерімен сыналып келеді. Енді бұл салаға да цифрлық бақылау енгізілуде.
Мемлекеттік қала құрылысы кадастры арқылы бас жоспарлар, инженерлік желілер және егжей-тегжейлі жоспарлау жобалары бір жүйеге біріктірілген. Осы деректердің негізінде компьютерлік көру технологиялары жұмыс істей бастады.
Қарапайым тілмен айтқанда, жүйе нақты салынған нысан мен бекітілген жоспарды автоматты түрде салыстырады. Бұрын мұндай тексеріс бірнеше күнге созылса, қазір бірнеше сағат жеткілікті.
Ал жобалық құжаттарды автоматты тексеру құралы бір жобаны қарау уақытын 16 сағаттан 9 сағатқа дейін қысқартқан.
Бұл нені білдіреді?
Біріншіден, адами фактор азаяды.
Екіншіден, заңсыз немесе жоспардан тыс құрылыс тез анықталады.
Үшіншіден, құрылыс процесі бизнес үшін де, мемлекет үшін де ашығырақ болады.
Коммуналдық қызметтер «ақылды» жүйеге көшеді
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында Smart Turmys платформасы енгізіліп жатыр. Жоба тұрғындардың коммуналдық қызметтермен байланысын бір жүйеге жинауды көздейді.
Болашақта су, жылу, электр энергиясы бойынша есептер, төлемдер және көрсеткіштер бірыңғай цифрлық интерфейс арқылы басқарылуы мүмкін.
Бұл жүйенің тағы бір маңызды тұсы – деректер сапасы. Мемлекет коммуналдық секторды басқаруда нақты уақыттағы аналитикаға сүйенгісі келеді.
Мемлекеттік сатып алуда AI көмекші пайда болды
«Энергетикалық және коммуналдық секторды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында SKAI-Contract атты жасанды интеллект модулі сынақ режимінде іске қосылған.
Бұл жүйе сатып алу рәсімдерінде құжаттармен жұмыс істеуге көмектеседі. Яғни мердігерлер мен жеткізушілерге тендерлік процестерді түсіну жеңілдей түспек.
Қазақстанда мемлекеттік сатып алу саласы жиі сынға ұшырайтынын ескерсек, мұндай цифрлық көмекшілердің енгізілуі процестің ашықтығын арттыруы мүмкін.
Өнеркәсіптегі жаңа кезең: цифрлық егіздер мен «ақылды» зауыттар
Вице-министрдің сөзіндегі ең маңызды бағыттардың бірі – Индустрия 4.0 технологиялары.
Қазір кәсіпорындарда жабдықтарды онлайн бақылау, өндірістік аналитика, автоматтандырылған басқару жүйелері және цифрлық егіздер енгізіліп жатыр.
Цифрлық егіз деген не?
Бұл – зауыттағы нақты өндіріс процесінің виртуалды көшірмесі. Ол арқылы кәсіпорын апат тәуекелін алдын ала болжап, шығынды азайтып, өндіріс тиімділігін арттыра алады.
Әлемде мұндай технологияларды Siemens, Bosch, Tesla сияқты компаниялар белсенді пайдаланады. Қазақстан да осы бағытқа бет бұрып отыр.
Қазақстан AI дәуіріне дайын ба?
Министрліктің мәлімдемесінен байқалған басты нәрсе – мемлекет енді жай ғана «цифрландыру» кезеңінен өтіп барады. Келесі қадам – деректерді талдайтын және шешім қабылдауға көмектесетін интеллектуалды жүйелер құру.
Алайда мұндай реформалардың табысы тек технологияға емес, кадрларға, деректер сапасына және жүйенің ашықтығына байланысты болады.
Қазірдің өзінде бір нәрсе анық: жасанды интеллект Қазақстан экономикасының негізгі салаларына кіре бастады. Алдағы бірнеше жылда бұл өзгерістерді қарапайым азаматтар да, бизнес те анық сезінуі мүмкін.
