Қазақстанда ветеринария саласы алдағы бес жылда түбегейлі жаңаруы мүмкін.
Үкімет 2026–2030 жылдарға арналған ветеринарияны дамытудың кешенді жоспарын бекітті. Құжаттың басты мақсаты – елдегі ветеринариялық қауіпсіздікті күшейтіп, мал шаруашылығының тұрақты дамуына жол ашу, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сарапшылардың айтуынша, бүгінде ветеринария тек ауыл шаруашылығының мәселесі емес. Бұл – азық-түлік қауіпсіздігі, халық денсаулығы және экспорттық нарықтарға шығу мүмкіндігімен тікелей байланысты стратегиялық сала.
Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойған құжат Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген тапсырмаларын орындау аясында әзірленген.
Қазақстан қауіпті аурулардан азат ел мәртебесін сақтап қалмақ
Соңғы жылдары Қазақстан халықаралық деңгейде бірқатар аса қауіпті жануарлар ауруларынан азат ел ретінде танылды. Бұл мәртебе отандық ет пен басқа да мал шаруашылығы өнімдерін шетелдік нарықтарға шығаруға мүмкіндік беріп отыр.
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалиннің айтуынша, бұл бағыттағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасады.
«Жүйелі шаралардың нәтижесінде Қазақстан бүгінде аусыл, африкалық жылқы обасы, африкалық және классикалық шошқа обасы секілді жануарлардың бірқатар аса қауіпті ауруларынан азат ел мәртебесінің халықаралық деңгейде танылуына қол жеткізді. Бұл өз кезегінде отандық мал шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуетін кеңейтуге мүмкіндік берді», — деді вице-министр.
Ветеринарлардың жалақысы өседі
Кешенді жоспардағы ең маңызды жаңалықтардың бірі – ветеринария саласы қызметкерлерінің әлеуметтік жағдайын жақсарту.
Жоспарға сәйкес, жергілікті атқарушы органдарға қарасты ветеринариялық ұйымдар қызметкерлерінің еңбекақы төлеу қоры 1,5-тен 2,5 есеге дейін ұлғайтылмақ.
Бұл ауылдық жерлердегі кадр тапшылығын азайтып, салаға жас мамандарды тартуға мүмкіндік береді деп күтілуде.
Малдың өмір жолы толық бақылауға алынады
Алдағы жылдары Қазақстанда «фермадан үстелге дейін» қағидаты толық іске асырылмақ. Яғни жануар дүниеге келген сәттен бастап өнім дүкен сөресіне жеткенге дейінгі барлық кезең цифрлық жүйе арқылы бақыланады.
Қазірдің өзінде «Ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру» ақпараттық жүйесі жаңартылып, жаңа функционалдар енгізілген. Олардың қатарында ISZH-MOBILE және TortTulik платформалары бар.
Сонымен қатар ветеринариялық-санитариялық сараптама модулі іске қосылып, оған сауда орындары, зертханалар мен мал сою нысандары қосылған. Енді қоғамдық тамақтану объектілерін де осы жүйеге кезең-кезеңімен енгізу жоспарланып отыр.
Мамандардың пікірінше, бұл тұтынушылар үшін азық-түлік қауіпсіздігін арттырып, нарықтағы көлеңкелі өнім айналымын қысқартуға көмектеседі.
Шекарадағы бақылау күшейтіледі
Қазақстан аумағын қауіпті инфекциялардан қорғау мақсатында шекара маңындағы өңірлерде 67 ветеринариялық бақылау бекеті жұмыс істеп тұр.
Тек 2025 жылдың өзінде мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторлар ел шекарасы арқылы өткен 60 мыңға жуық автокөлікті тексерген. Олар 700 мың тоннадан астам мал шаруашылығы өнімін тасымалдаған.
Мемлекет ішкі нарықты техникалық талаптарға сай келмейтін өнімдерден қорғауға ерекше назар аудармақ.
Ветеринариялық зауыттар мен зертханалар жаңарады
Қазір Қазақстанда ветеринариялық препараттар өндіретін 21 зауыт жұмыс істейді. Жаңа жоспар аясында отандық ветеринариялық фармацевтика технологияларын дамытуға басымдық беріледі.
Сондай-ақ зертханалық бақылау күшейтіліп, аккредиттелген зертханалар желісі кеңейтіледі.
2030 жылға қарай Ауыл шаруашылығы министрлігінің аумақтық бөлімшелері мен ведомстволық ұйымдарының материалдық-техникалық жарақтандырылуын 80 пайызға дейін жаңарту көзделіп отыр.
Бұл не береді?
Сарапшылардың бағалауынша, жоспардың толық жүзеге асуы бірнеше маңызды нәтижеге жеткізуі мүмкін:
- ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздік деңгейі артады;
- жануарлар ауруларының таралу қаупі төмендейді;
- азық-түлік сапасына бақылау күшейеді;
- экспорттық нарықтарға шығу мүмкіндігі кеңейеді;
- отандық ауыл шаруашылығы өндірушілерінің бәсекеге қабілеттілігі өседі.
Қазақстан үшін мал шаруашылығы экономиканың маңызды салаларының бірі болып қала береді. Сондықтан ветеринарияны дамытуға бағытталған бұл құжат тек салалық реформа емес, елдің азық-түлік қауіпсіздігі мен экспорттық әлеуетін күшейтуге арналған ұзақмерзімді инвестиция ретінде қарастырылады.
