Мәжілісте «Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдауға байланысты рақымшылық жасау туралы» заң жобасы бірінші оқылымда таныстырылды. Құжат бойынша баяндама жасаған Мәжілістің Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі Абзал Құспан алдағы рақымшылықтың негізгі тетіктерін түсіндірді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оның айтуынша, Мемлекет басшысы биыл 17 наурызда жаңа Конституцияның қабылдануына байланысты кешенді қылмыстық және әкімшілік рақымшылық өткізілетінін жариялаған болатын.
Рақымшылықтың ерекшелігі неде?
Абзал Құспанның айтуынша, бұл жолғы рақымшылықтың басты ерекшелігі – Қазақстан тарихында алғаш рет қылмыстық рақымшылықпен қатар әкімшілік рақымшылықтың да қатар жүргізілуі.
Депутат мұны мемлекет тарапынан түзелу жолына түскен азаматтарға жасалған кезекті ізгілік актісі деп атады.
Қандай қылмыстар бойынша рақымшылық қарастырылған?
Заң жобасына сәйкес, рақымшылық шеңберінде:
- Қылмыстық теріс қылықтар бойынша істер тоқтатылады
- Қауіптілігі аз қылмыстар бойынша жауапкершіліктен босату қарастырылады
- Зиян келтірмеген немесе келтірілген зиян толық өтелген орташа ауыр қылмыстар бойынша істер тоқтатылады
- Кейбір сотталғандар жазадан босатылады
- Орташа ауыр, ауыр және аса ауыр қылмыстар үшін сотталғандардың жаза мерзімі қысқартылады
Сондай-ақ орташа ауыр қылмыстар бойынша өтелмеген жаза мерзімінің жартысын қысқарту ұсынылып отыр.
Кімдерге рақымшылық қолданылмайды?
Заң жобасында рақымшылық қолданылмайтын санаттар нақты көрсетілген.
Олардың қатарында:
- Сыбайлас жемқорлық қылмыстары
- Террористік қылмыстар
- Экстремистік қылмыстар
- Кәмелетке толмағандардың жыныстық тиіспеушілігіне қарсы қылмыстар
- Азаптау фактілері
- Қайталама қылмыс жасағандар
- Қоғамға жоғары қауіп төндіретін қылмыстар
- Жақында қылмыс санатына енгізілген құқық бұзушылықтар
- Сырттай сотталған азаматтар
бар.
Абзал Құспан рақымшылықты қолдану туралы түпкілікті шешімді әрбір сотталғанға қатысты сот жеке қабылдайтынын атап өтті.
Әкімшілік рақымшылық та қарастырылған
Заң жобасы әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша да бірқатар жеңілдіктер ұсынады.
Атап айтқанда, әкімшілік айыппұл түріндегі жазадан:
- Қазақстан азаматтары
- Жеке кәсіпкерлер
- Жеке нотариустар
- Жеке сот орындаушылары
- Адвокаттар
- Заң консультанттары
толық босатылуы мүмкін.
Алайда әкімшілік рақымшылық барлық құқық бұзушылықтарға қолданылмайды.
Қандай айыппұлдар кешірілмейді?
Заң жобасына сәйкес:
- Соттар салған айыппұлдар
- Азаматтар мен мемлекеттің қауіпсіздігіне қауіп төндіретін құқық бұзушылықтар үшін салынған айыппұлдар
рақымшылыққа ілінбейді.
Бұл құқық бұзушылықтардың нақты тізбесі заң жобасының 8-бабында көрсетілген.
Әлеуметтік бейімдеу шаралары қарастырылған
Құжатта жергілікті атқарушы органдарға бас бостандығынан айыру орындарынан босатылатын азаматтарды қоғамға қайта бейімдеу міндеті жүктеледі.
Оған:
- Әлеуметтік қолдау көрсету
- Қайта әлеуметтендіру
- Жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу
- Қоғамға бейімдеу
шаралары кіреді.
Неліктен бұл маңызды?
Рақымшылық институты көптеген мемлекеттерде маңызды тарихи оқиғалар мен атаулы күндерге орай қолданылады. Ұсынылып отырған заң жобасы бір жағынан түзелу жолына түскен азаматтарға мүмкіндік берсе, екінші жағынан қоғам мен мемлекеттің қауіпсіздігін сақтауға бағытталған шектеулерді де қамтиды.
Депутаттардың айтуынша, құжатта адамның, қоғамның және мемлекеттің мүдделері арасындағы тепе-теңдік сақталған.
