Президент сот реформасының нәтижесін айтып, жаңа құқықтық кезең басталғанын мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанда әкімшілік әділет жүйесінің енгізілуі азаматтардың құқықтарын қорғаудың жаңа деңгейін қалыптастырды. Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Әкімшілік әділет және оның құқық үстемдігін қамтамасыз ету ісіндегі рөлі» атты халықаралық форумда мәлімдеді.
Мемлекет басшысының айтуынша, соңғы жылдары жүргізілген құқықтық реформалар халық пен билік арасындағы байланысты күшейтіп, мемлекеттік органдардың жауапкершілігін арттырды.
«Мемлекет пен қоғам тұтастығын нығайту – Қазақстан үшін алдыңғы қатардағы міндеттің бірі. Еліміз тұрақты дамуы үшін халық пен билік арасында өзара сенім және келісім болуы керек», – деді Президент.
«Халық үніне құлақ асатын мемлекет» қалай өзгеріс әкелді?
Тоқаевтың сөзінше, бірнеше жыл бұрын басталған «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы мемлекеттік басқару жүйесіне жаңа талаптар қойды.
Азаматтардың өтініштерін қабылдайтын «е-Өтініш» платформасының іске қосылуы билік пен қоғам арасындағы диалогты айтарлықтай жеңілдетті. Президенттің мәліметінше, соңғы бес жылда мемлекеттік органдарға шамамен 16 миллион өтініш түскен.
Бұл көрсеткіш қазақстандықтардың мемлекеттік институттармен ашық байланыс орнатуға дайын екенін көрсетеді.
Бұрын азаматтар билікпен соттасудан қорқатын
Форум барысында Президент әкімшілік әділет енгізілгенге дейін азаматтар үшін мемлекеттік органдардың шешімдеріне қарсы шығу оңай болмағанын атап өтті.
2021 жылы күшіне енген Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекс бұл жағдайды түбегейлі өзгертті.
Бүгінде әкімшілік соттарда дәлелдеу міндетінің негізгі бөлігі мемлекеттік органның өзіне жүктеледі. Яғни шенеунік қабылдаған шешімінің заңды екенін дәлелдеуге тиіс.
«Ең бастысы, күмән тудыратын мәселелердің бәрі әділетті түрде адал азаматтардың пайдасына шешілетін болды», – деді Мемлекет басшысы.
Президент келтірген дерекке сәйкес, соңғы жылдары әкімшілік істер бойынша сот шешімдерінің жартысынан астамы азаматтар мен бизнестің пайдасына шығарылған.
Сарапшылардың пікірінше, бұл қоғамдағы бұрыннан қалыптасқан «сот әрдайым мемлекеттің жағында болады» деген түсініктің әлсіреуіне ықпал етті.
Инвесторларға берілген маңызды сигнал
Форумда Қазақстанның инвестициялық ахуалы да кеңінен сөз болды.
Президент инвесторлардың құқықтарын қорғау мемлекет үшін басым бағыттардың бірі екенін айтты. Қазіргі таңда инвестициялық даулар бойынша сот шешімдерінің шамамен 80 пайызы инвесторлардың пайдасына қабылдануда.
Тоқаев мемлекеттік органдарға бизнес өкілдерімен дауласудан бұрын мәміле жолдарын іздеуді тапсырды.
«Әр даулы жағдайда мәмілеге келетін жолды іздеу керек, бірақ бұл жол заңнама жүйесіне нұқсан келтірмеуі қажет», – деді ол.
Сонымен қатар Президент Астана халықаралық қаржы орталығының соты мен арбитраж орталығы халықаралық инвесторлардың сенімін арттыруда маңызды рөл атқарып отырғанын атап өтті.
Алатау қаласы жаңа құқықтық режиммен дамиды
Президент сөзінде жақында қабылданған «Алатау қаласының арнаулы құқықтық режимі туралы» конституциялық заңға да тоқталды.
Оның айтуынша, жаңа құқықтық алаң «ақылды қала» қағидаттарына негізделген ерекше экожүйе қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Билік бұл жобаны Қазақстанның цифрлық болашағының маңызды бөлігі ретінде қарастырады.
«Біздің басты мақсатымыз – Алатау қаласын болашақтың цифрлық агломерациясына, жаңа технологияларды тарту орталығына айналдыру», – деді Тоқаев.
Қазақстан жаңа құқықтық кезеңге қадам басты
Президенттің айтуынша, елде жүзеге асырылып жатқан сот және құқықтық реформалар тек заң жүйесін өзгерту үшін емес, қоғамдағы әділет қағидатын нығайту үшін қажет.
Ол жаңа Конституция аясында мемлекеттік басқару жүйесі түбегейлі жаңарып жатқанын айтты.
«Біз Заң мен тәртіпке бағынатын, баршаға бірдей мүмкіндік беретін Әділетті Қазақстанды құру үшін ауқымды жұмыс атқарып жатырмыз», – деді Мемлекет басшысы.
Форум қорытындысында Президент әкімшілік әділет институтын дамытуға үлес қосқан мамандарға алғыс айтып, Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы мен заңнамасын жетілдіруге атсалысқан бірқатар азаматты мемлекеттік наградамен марапаттау туралы шешім қабылдағанын хабарлады.
Неге бұл маңызды?
Әкімшілік әділет жүйесі қарапайым азаматтың мемлекеттік аппаратпен қарым-қатынасындағы теңгерімді өзгертті. Бұрын азамат мемлекеттік органның шешіміне қарсы күресуде әлсіз тарап саналса, бүгінде заң алдында екі жақтың жауапкершілігі бірдей қарастырылады.
Сондықтан сарапшылар әкімшілік әділетті Қазақстандағы құқық үстемдігін нығайтқан ең маңызды реформалардың бірі деп бағалайды.
