Орал ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясының ғалымдары Батыс Қазақстанның шөлейт аймақтарындағы жайылымдарды жақсартуға арналған жаңа технологияны әзірлеп, оған патент алды, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Батыс Қазақстанның шөлейт аймағындағы жайылымдарды жақсарту тәсілі» деп аталатын әдіс тозған жерлерді қалпына келтіруге, жайылымдардың өнімділігін арттыруға және мал шаруашылығының жемшөп қорын нығайтуға бағытталған.
Шөлейт өңірлер үшін өзекті мәселе
Жайылымдар мал шаруашылығының негізгі ресурстарының бірі болып саналады. Алайда шөлейт аймақтарда өсімдік жамылғысының тозуы, ылғалдың жетіспеуі және жердің ұзақ уақыт бойы пайдаланылуы салдарынан олардың өнімділігі төмендейді.
Ғалымдардың айтуынша, жаңа технология осындай жерлерді қайта қалпына келтіріп, ұзақ мерзімге тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Әдістің негізіне арнайы шөп қоспасы алынған
Жаңа технологияның басты ерекшелігі – көпжылдық шөптердің арнайы таңдалған қоспасын пайдалану.
Қоспа құрамына:
- Тар масақты еркекшөп
- Ши тәрізді қияқ
- Құм эспарцеті
енгізілген.
Зерттеулер бұл өсімдіктердің үйлесімі Батыс Қазақстанның шөлейт жағдайында жоғары өнімділік беретінін көрсеткен.
Әр дақылдың өз артықшылығы бар
Ғалымдар шөп қоспасындағы әр өсімдіктің ерекше рөл атқаратынын атап өтеді.
Тар масақты еркекшөп:
- Құрғақшылыққа төзімді
- Ұзақ жыл өмір сүреді
- Қолайсыз климатқа бейімделген
Ши тәрізді қияқ:
- Ерте көктемде тез өседі
- Жайылым маусымын ертерек бастауға мүмкіндік береді
- Күзде қайта көктеу қабілеті жоғары
Құм эспарцеті:
- Ақуызға бай
- Жемшөптің қоректік құндылығын арттырады
- Бір килограмм пішенінде 150–180 грамға дейін қорытылатын протеин болады
Технология қалай жүзеге асырылады?
Әдіс бірнеше агротехникалық кезеңнен тұрады.
Олардың қатарында:
- Топырақты алдын ала дайындау
- Ерте көктемде шөп қоспасын себу
- Біркелкі көктеуді қамтамасыз ету үшін таптау жұмыстарын жүргізу
қарастырылған.
Жобада жерді ұзақ мерзімді қалпына келтіруге ерекше көңіл бөлінген.
Алғашқы бес жылда жайылым пайдаланылмайды
Ғалымдардың ұсынысы бойынша алғашқы бес жыл ішінде қалыптасқан алқап шабындық ретінде пайдаланылады.
Бұл кезеңде:
- Қуатты тамыр жүйесі қалыптасады
- Тұрақты өсімдік жамылғысы пайда болады
- Топырақтың жағдайы жақсарады
Осыдан кейін ғана жерді мал жаю үшін тиімді пайдалануға болады.
Әдіс қандай нәтиже береді?
Әзірлеушілердің пікірінше, жаңа технология тозған жайылымдарды толықтай жоғары өнімді агрофитоценоздармен алмастыруға мүмкіндік береді.
Нәтижесінде:
- Жайылымдардың өнімділігі артады
- Мал азығының сапасы жақсарады
- Шаруашылықтардың шығыны азаяды
- Тозған жерлер қайта айналымға енгізіледі
Бұл неге маңызды?
Климаттың өзгеруі мен құрғақшылықтың күшеюі жағдайында жайылымдарды тиімді пайдалану Қазақстан үшін стратегиялық маңызға ие.
Жаңа технология мал шаруашылығының жемшөп базасын нығайтуға, жер ресурстарын сақтауға және агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақты дамуын қамтамасыз етуге көмектеседі. Әсіресе Батыс Қазақстан сияқты шөлейт өңірлер үшін бұл әзірлеменің практикалық маңызы жоғары.
