Өнеркәсіптік серіктестік нақты жоспарға көшеді. Қазақстан мен Германия 2026–2028 жылдарға арналған өнеркәсіптік, технологиялық және шикізаттық ынтымақтастықты дамыту жөніндегі бірлескен жол картасын құптады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бағыт Қасым-Жомарт Тоқаевтың 29–30 қыркүйектегі Германияға ресми сапары кезінде Қазақстан Президенті мен Германияның Федералдық президенті Франк-Вальтер Штайнмайер қабылдаған Бірлескен декларацияда бекітілді.
Құжат экономикадан бөлек энергетика, Транскаспий дәлізі, жасанды интеллект, су, климат, білім және азаматтар арасындағы байланысты қамтиды. Оның ішінде Қазақстан мен ЕО арасындағы визаларды жеңілдету туралы келісім бойынша келіссөздердің аяқталғаны да жеке аталды.
Қазақстан шикізатты ел ішінде тереңірек өңдеуді көздейді
Декларацияның экономикалық бөлігіндегі негізгі жаңа құрал — 2026–2028 жылдарға арналған бірлескен жол картасы.
Оның аясында төрт бағытқа басымдық берілмек:
- бірлескен өндірістер құру;
- аса маңызды шикізат материалдарын өндіру және өңдеу;
- Қазақстанда өндірілетін өнімнің қосылған құнын арттыру;
- сенімді және орнықты жеткізу тізбектерін қалыптастыру.
Бұл тәсіл Қазақстан мен Германияның критикалық шикізат саласындағы бұрынғы келіссөздерінің жалғасы саналады. Берлиндегі салалық кездесулерде тараптар шикізатты тек өндіруге емес, оны өңдеуге, технология трансферіне және толық өндірістік тізбек құруға назар аударып келген. Мәселен, биыл Германиядағы сарапшылар мен бизнес өкілдері Қазақстанмен бірлескен өңдеу жобалары және шикізат жеткізу тізбектерін әртараптандыру мәселелерін талқылады.
Осылайша, 2026–2028 жылдарға арналған жол картасының практикалық мәні шикізат экспортынан жоғары қосылған құны бар өндірістерге қарай жылжумен байланысты.
Германия Еуропаға энергия жеткізуді әртараптандыруға мүдделі
Энергетика декларацияның жеке бағытына айналды.
Тоқаев пен Штайнмайер Еуропаға энергия ресурстарын, соның ішінде мұнай мен газды жеткізудің көздері мен бағыттарын әртараптандыруға бағытталған ынтымақтастықты қолдады.
Бұдан бөлек, тараптар:
- энергиямен жабдықтау сенімділігін арттыруды;
- энергетикалық дәліздерді дамытуды;
- өнеркәсіпті көміртегіден арылтуды;
- жаңартылатын энергия көздерін кеңейтуді;
- «жасыл» сутегі жобаларын дамытуды көздейді.
Бұл жұмыстар Қазақстан–Германия энергетикалық диалогы және Астанадағы H2-Diplo кеңсесі арқылы жалғасады.
Транскаспий дәлізі стратегиялық бағыт ретінде бекітілді
Декларацияда Транскаспий халықаралық көлік бағытына да жеке мән берілді.
Екі президент оны Азия мен Еуропа арасындағы сауда және көлік байланыстары үшін стратегиялық маршрут ретінде бағалап, сенімді әрі бәсекеге қабілетті бағыт ретінде одан әрі дамытуды қолдады.
Бұл Қазақстанның Еуропамен соңғы келіссөздеріндегі тұрақты тақырыпқа айналып отыр. 2026 жылы Қазақстан мен ЕО көлік, энергетика, критикалық шикізат, цифрландыру және жаңа технологияларды экономикалық ынтымақтастықтың негізгі бағыттары ретінде белгілеген болатын.
Декларацияда Қазақстан, Германия және Еуропалық Одақтың көлік инфрақұрылымын дамыту мен өзара байланысты күшейту бастамалары да қолдау тапты.
Жасанды интеллект пен ғарыш жаңа бағыттардың қатарына кірді
Екі ел дәстүрлі өнеркәсіптік салалармен шектелмеуге келісті.
Цифрландыру, жасанды интеллект, ғылыми зерттеулер және ғарыш қызметі Қазақстан–Германия ынтымақтастығының перспективті бағыттары ретінде белгіленді.
Құжатта әзірге осы салалардағы жеке жобалардың қаржыландыру көлемі немесе іске қосылатын мерзімі көрсетілмеген. Сондықтан бұл тармақтар нақты инвестициялық келісімдерден гөрі алдағы ынтымақтастықтың саяси басымдықтарын белгілейді.
Су мәселесі де екіжақты күн тәртібіне енді
Қазақстан мен Германия су ресурстары, климат және қоршаған ортаны қорғау саласындағы байланысты тереңдетпек.
Президенттер климат өзгерісінің су ресурстары мен экожүйелерге әсерін атап өтіп, биоалуантүрлілікті сақтау және табиғи ресурстарды орнықты пайдалану мәселелерін екіжақты ынтымақтастықтың маңызды бөлігі ретінде белгіледі.
Декларацияда Қазақстанның Су ресурстары және ирригация министрлігі мен German Water Partnership салалық қауымдастығы арасындағы ынтымақтастыққа арнайы қолдау білдірілді.
Бұл бағыт «Орталық Азия – Германия» форматындағы экологиялық күн тәртібімен де байланысты. Тараптар Германияның Green Central Asia бастамасының үлесін атап өтті.
Астанада Қазақстан–Германия мектебін құру ұсынылды
Декларацияның азаматтарға тікелей қатысты тармақтарының бірі білім беру саласында.
Тараптар Алматыдағы Қазақстан-Неміс университетін одан әрі дамытуға және жаңа кампус құру мүмкіндігіне ерекше мән берді.
Сонымен қатар:
- Астанада Қазақстан–Германия мектебін құру;
- техникалық және кәсіптік білім берудегі ынтымақтастықты кеңейту;
- университеттер мен ғылыми мекемелердің тікелей байланысын күшейту;
- бірлескен зерттеулер жүргізу;
- академиялық ұтқырлықты дамыту;
- жоғары білікті мамандар даярлау;
- Қазақстан мектептері мен университеттерінде неміс тілін оқытуды кеңейту көзделіп отыр.
Бұл тармақтардың бір бөлігі әзірге ниет пен қолдау деңгейінде. Мәселен, жаңа университет кампусы декларацияда «құру мүмкіндігі» ретінде көрсетілген.
Алғашқы Қазақстан–Германия болашақ форумы 2027 жылы өтеді
Құжатта жаңа тұрақты диалог алаңын құру туралы да айтылды.
Қазақстан–Германия болашақ форумы жас мамандар мен болашақ көшбасшыларды біріктіріп, орнықты даму, энергетика, цифрландыру және жасанды интеллект мәселелерін талқылайтын алаң болуы тиіс.
Алғашқы форумды 2027 жылдың жазында Германияның Саар федералдық жерінде өткізу қолдау тапты.
Келесі форумды 2028 жылы Қазақстанда өткізу мүмкіндігі қарастырылады.
Визаларды жеңілдету келіссөздері аяқталды
Декларациядағы азаматтар үшін ең елеулі тармақтардың бірі Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы визаларды беруді жеңілдету туралы келісімге қатысты.
Тоқаев пен Штайнмайер осы келісім бойынша келіссөздердің табысты аяқталуын адамдар арасындағы байланысты күшейту жолындағы маңызды қадам деп бағалады.
Сонымен бірге тараптар Реадмиссия туралы келісімді іске асыру жөніндегі жұмысты қолдады.
Алайда келіссөздердің аяқталуы визалық режим қазірдің өзінде өзгерді дегенді білдірмейді. Жаңа тәртіп іс жүзінде қолданылуы үшін келісімдердің тиісті рәсімдерден өтіп, күшіне енуі қажет.
Украина мәселесі де декларацияға енгізілді
Саяси бөлімде екі мемлекет БҰҰ Жарғысына, мемлекеттердің егемендігіне, тәуелсіздігіне және аумақтық тұтастығына құрмет білдіретінін растады.
Президенттер даулар мен қақтығыстарды бейбіт, саяси және дипломатиялық жолмен реттеудің маңызын атап өтті.
Украинаға қатысты құжатта БҰҰ Жарғысының қағидаттарына сәйкес «жан-жақты, әділ және берік бейбітшілікке» тезірек қол жеткізу қажеттігі көрсетілген.
Сонымен бірге декларацияда демократия, құқық үстемдігі, адам құқықтарын қорғау, инвестиция қауіпсіздігі, сот жүйесінің тәуелсіздігі және орнықты даму қағидаттары екі елдегі реформалар мен экономикалық ортаны одан әрі жетілдірудің негіздері ретінде аталды.
«Орталық Азия – Германия» үшінші саммиті жоспарланып отыр
Тоқаев пен Штайнмайер екіжақты байланысты өңірлік форматпен де жалғастыруға келісті.
2023 жылы Берлинде басталған және 2024 жылы Астанада жалғасқан «Орталық Азия – Германия» стратегиялық өңірлік әріптестігін одан әрі дамыту көзделген.
Президенттер 2026 жылғы 11 ақпанда Берлинде өткен сыртқы істер министрлері кездесуінің нәтижелерін атап өтіп, «Орталық Азия – Германия» үшінші саммитін жақын арада өткізу жоспарын қолдады.
Бұл форматта экономика мен энергетика, көлік, климат, қоршаған орта, өңірлік тұрақтылық және азаматтық қоғамдар арасындағы байланыс негізгі бағыттар болып қала береді.
Берлиндегі декларацияның экономикалық өзегі — Қазақстанды шикізат жеткізуші ретінде ғана емес, өңдеу мен бірлескен өндіріс орналасатын алаң ретінде дамытуға ұмтылыс. Бұған дейін біз Қазақстан мен Германияның критикалық шикізат бойынша Берлиндегі келіссөздері туралы жазған едік: онда да негізгі назар шикізатты жай өндіруге емес, бірлесіп өңдеуге, технология енгізуге және орнықты жеткізу тізбектерін қалыптастыруға аударылған. Енді бұл бағыт 2026–2028 жылдарға арналған мемлекетаралық жол картасында бекітіліп отыр.
