Портфель $54 млрд-тан асты. Қазақстан мен Германияның инвестициялық күн тәртібінде қазір 40 бастама бар, оның 21-і жүзеге асқан. Енді Астана жекелеген жобалардан жүйелі өнеркәсіптік серіктестікке көшуді ұсынып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қасым-Жомарт Тоқаев 29 қыркүйекте Берлинде Франк-Вальтер Штайнмайермен бірге қатысқан Қазақстан–Германия бизнес форумында мәлімдеді. Форумға екі елдің іскерлік топтарының өкілдері қатысты.
Президент Германияны Қазақстанның Еуропадағы стратегиялық серіктесі деп атап, екі ел үшін критикалық шикізат, энергетика, көлік, ауыл шаруашылығы, цифрландыру және озық технологияларды негізгі бағыттар ретінде белгіледі.
40 бастаманың 21-і жүзеге асқан
Өнеркәсіптік кооперация екі ел арасындағы экономикалық байланыстың негізгі бағыттарының біріне айналып отыр.
Тоқаевтың айтуынша, Қазақстан мен Германияның ортақ портфелінде жалпы құны $54 млрд-тан асатын 40 инвестициялық бастама бар. Оның 21-і жүзеге асқан.
Президент CLAAS, Horsch, Amazonen-Werke және Knauf компанияларымен ынтымақтастықты мысалға келтірді. Оның сөзінше, соңғы бес жылда CLAAS Қазақстанда 2 100-ден астам ауыл шаруашылығы техникасын шығарған.
Қазақстанда неміс технологияларының қатысуымен өндірісті локализациялау бұған дейін де екіжақты экономикалық келіссөздердің негізгі тақырыптарының бірі болған. 2025 жылы Қазақстан–Германия тауар айналымы $4,4 млрд-қа жетіп, 9,5 пайыз өскен.
Қазақстан Германияға теміржол дөңгелектерін жеткізбек
Форумдағы жаңа практикалық нәтижелердің бірі қазақстандық машина жасау өніміне қатысты болды.
Тоқаев осы сапар барысында Қазақстанда неміс жабдығын пайдалану арқылы шығарылған теміржол көлігі дөңгелектерін Германия нарығына жеткізу жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілгенін хабарлады.
«Орайлы сәтті пайдаланып, өнеркәсіп саласындағы серіктестігіміз екіжақты үдеріске айналып келе жатқанын айтқым келеді. Оны Қазақстаннан Германияға өнеркәсіп тауарларының экспорты артқанынан аңғарамыз. Мәселен, осы сапар барысында отандық машина жасау саласының өнімдерін, соның ішінде неміс құрал-жабдығын қолдану арқылы шығарылған теміржол көлігі дөңгелегін Германия нарығына жеткізу жөніндегі уағдаластыққа қол жеткізілді», – деді Президент.
Бұл жерде әңгіме қол жеткізілген уағдаластық туралы болып отыр. Ақорда жариялаған материалда жеткізілім көлемі, келісім құны немесе оның басталу мерзімі көрсетілмеген.
Тоқаев жаңа инвестициялық-өнеркәсіп бастамасын ұсынды
Қазақстан Германиямен автоматтандыру, станок жасау, өнеркәсіптік робот техникасы, машина жасау, озық өндіріс және өндірістік процестерді цифрландыру бағыттарындағы байланысты кеңейтуге дайын екенін мәлімдеді.
Осы мақсатта Тоқаев Қазақстан–Германия инвестициялық-өнеркәсіп бастамасын іске қосуды ұсынды. Оның негізінде перспективті жобалардың бірыңғай тізімі жасалмақ.
«Бұл мысалдар экономикалық байланыстарымыз алдағы уақытта қай бағытта дамитынын көрсетеді. Жекелеген табысты жобалармен шектелмей, өнеркәсіп саласындағы жүйелі серіктестікке көшкеніміз жөн. Еліміз осы мақсатта Қазақстан-Германия инвестициялық-өнеркәсіп бастамасын қолға алуға әзір. Оның негізінде үздік жобалардың бірыңғай тізімі жасақталады. Мақсатымыз айқын: Қазақстанда жаңа салалардың пайда болуына септігін тигізетін, коммерциялық тұрғыдан өміршең жобаларды іріктеп алу, неміс технологиясы мен білімін меңгеру, өңірлік және әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті өнім түрлерін шығару. Бұл ретте немістің Mittelstand, яғни орта бизнес кәсіпорындары айрықша рөл атқара алады», – деді Тоқаев.
Бұл ұсынысты бұған дейін Берлинде айтылған Қазақстан–Германия инвестициялық-қаржы платформасымен шатастырмау керек. Ол бастама герман капиталы, қазақстандық қаржыландыру және тәуекелдерді бөлу құралдарын біріктіруге бағытталған.
Қазақстанда ЕО үшін маңызды 34 шикізаттың 21-і бар
Критикалық шикізат форумдағы негізгі тақырыптардың бірі болды.
Тоқаевтың айтуынша, Қазақстанда Еуропалық одақ стратегиялық ресурс ретінде таныған 34 шикізат түрінің 21-і бар. Бұл көрсеткіш Қазақстан мен ЕО арасындағы критикалық материалдар жөніндегі бұған дейінгі келіссөздерде де аталған.
Қазақстан бұл салада тек шикізат жеткізуші болып қалмай, толық өндірістік тізбек құруды ұсынып отыр.
«Германияға сенімді және бір бағытқа тәуелді болмайтын шикізат жеткізу жолдары қажет. Ал Қазақстан қосылған құны жоғары өнім тізбегін қалыптастыру үшін инвестиция мен озық технологияға мүдделі. Осыған арқа сүйеп, мықты стратегиялық синергия жасауға болады. Геологиялық барлаудан және кен өндіруден бастап оны өңдеу және Қазақстанда жоғары технологиялық материалдар шығару сатыларын толық қамтитын ірі жобаларды айқындау ынтымақтастықтың келесі кезеңі болуға тиіс», – деді Президент.
Яғни ұсынылып отырған модель геологиялық барлау → өндіру → өңдеу → жоғары технологиялық материал шығару тізбегін Қазақстан ішінде барынша ұзартуға негізделген.
Аграрлық экспорт Германияға 38 пайыз өскен
Ауыл шаруашылығы да жаңа бірлескен өндірістер үшін перспективті бағыт ретінде аталды.
Тоқаевтың мәліметінше, 2025 жылы екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасы 23 пайызға, ал Қазақстаннан Германияға аграрлық экспорт 38 пайызға өскен.
Келесі кезеңде тараптарға тек шикізат немесе дайын ауыл шаруашылығы өнімдерін сатумен шектелмей, бүкіл қосылған құн тізбегін қамтитын жобалар ұсынылып отыр.
Оған ғылыми негіздегі егіншілік, су үнемдейтін өндіріс, қайта өңдеу, сақтау және экспорт кіреді.
Siemens Energy-ге жабдықты Қазақстанда шығару ұсынылды
Энергетика саласында Қазақстан Siemens Energy компаниясымен және KEGOC-пен ынтымақтастықты кеңейтуге мүдделі.
Тоқаев энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту бойынша бірлескен жобалардың тізімін қалыптастыруды ұсынды.
Егер мұндай жобалар экономикалық тұрғыдан тиімді болса, Президент кейбір жабдықтарды импорттаудың орнына Қазақстанда шығаруды ұсынды. Бұл жағдайда Қазақстандағы өндіріс Орталық Азия нарығына шығатын база ретінде қарастырылады.
Ұсыныстың нақты өндірістік жобаға айналғаны әзірге жарияланған жоқ.
Неміс бизнесін AI және дата-орталықтарға шақырды
Берлин форумының тағы бір бөлігі жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылымға арналды.
Тоқаев Қазақстанда жасанды интеллект енгізу мен цифрлық трансформация ұлттық басымдыққа айналғанын айтып, «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабын» құру жобасына тоқталды.
Қазақстан Германияның өнеркәсіптік бағдарламалық қамтамасыз ету, автоматтандыру, киберқауіпсіздік, инженерия және қолданбалы зерттеулердегі тәжірибесін пайдалануға мүдделі.
Президент неміс компанияларын:
- деректерді өңдеу инфрақұрылымын дамытуға;
- тау-кен өнеркәсібіне арналған AI шешімдерін жасауға;
- энергетикаға AI енгізуге;
- логистикаға арналған цифрлық шешімдерді бірлесіп әзірлеуге шақырды.
Бұл тармақтар форумда айтылған инвестициялық ұсыныстар. Ақорда хабарламасында осы бағыттар бойынша нақты компаниялармен келісімшарттар жасалғаны көрсетілмеген.
Әрбір ірі инвестициялық жоба кадр даярлайтын алаң болмақ
Тоқаев Германияның дуалды кәсіптік білім беру моделін өнеркәсіптік кооперациямен байланыстыруды ұсынды.
Ол Қазақстан–Германия өндірістік құзыреттер орталықтарының желісін құру бастамасын көтерді.
«Қазақстан-Германия өндірістік құзыреттер орталығының желісін құруды ұсынамыз. Оны озық жобаларды жүзеге асырумен тікелей байланыстыруға болады. Яғни әрбір ірі инвестициялық жоба кадр даярлайтын алаң болуға тиіс деген қарапайым қағидатқа сүйенген жөн. Сонда ғана капитал білімге, ал білім орнықты экономикалық өсімге ұласады», – деді Президент.
Бұл модель жүзеге асса, инвестициялық жобаларға қажетті инженерлер мен техникалық мамандарды сол өндірістердің қажеттілігіне қарай даярлау көзделеді.
Штайнмайер Қазақстанның географиялық орнын атап өтті
Франк-Вальтер Штайнмайер форумда Қазақстанды Германияның Орталық Азиядағы басты сауда серіктесі деп атады.
Оның айтуынша, Германия капитал, технология және өнеркәсіптік тәжірибе ұсына алады, ал Қазақстан табиғи ресурстарымен, экономикалық өсу әлеуетімен және Еуропа мен Азия арасындағы орналасуымен ерекшеленеді.
Берлиндегі форумның негізгі экономикалық сигналы осы екі артықшылықты бір өндірістік тізбекке біріктіруге ұмтылыстан көрінеді: неміс технологиясы мен капиталы Қазақстандағы шикізат, өндіріс және өңірлік нарыққа шығу мүмкіндігімен байланыстырылмақ.
Бұл бағыт бұған дейін де қалыптаса бастаған. Мәселен, Германияның Қазақстандағы өндірістік қатысуын кеңейтуге арналған жобалар туралы DKNews.kz материалында машина жасау, локализация және неміс технологияларын тарту екіжақты байланыстың перспективті бағыттары ретінде қарастырылған. Енді Берлинде жарияланған $54 млрд-тан астам портфель мен Қазақстан–Германия инвестициялық-өнеркәсіп бастамасы сол жұмысты жекелеген жобалардан жүйелі форматқа көшіруді көздейді.
