Қазақстанда әйгілі Апорт алма сұрпын қайта жаңғырту жұмыстары жалғасып жатыр. Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында Ауыл шаруашылығы министрлігі мен ҚР Президенті Іс басқармасы арнайы Жол картасын жүзеге асыруда, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоспарға сәйкес, 2027 жылға дейін Апорттың жаңа екпелерінің көлемі тағы 100 гектарға ұлғайып, жалпы аумағы 110 гектарға жетеді.
Апортты қалпына келтіру ғылыми зерттеулерге негізделген
Бірегей сұрыпты қайта жаңғырту жұмыстары қазақстандық ғалымдардың көпжылдық ғылыми зерттеулерінің нәтижесінде мүмкін болды.
2006–2011 жылдары Қазақ жеміс және жүзім шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының мамандары Ж. Жиембаев атындағы Қазақ өсімдік қорғау және карантині ғылыми-зерттеу институтымен бірлесіп ауқымды экспедициялық зерттеулер жүргізді.
Зерттеу барысында:
- Сиверс алмасы зерттелді;
- Апорт сұрпының ерекшеліктері талданды;
- Жоңғар Алатауы мен Іле Алатауындағы жабайы алма ағаштары қарастырылды.
Нәтижесінде ұлттық парктер аумағынан жабайы алманың 30 түрлі үлгісі жиналды.
Вирустардан таза көшеттер алынды
Ғалымдар іріктелген Апорт клондарын зертханалық жағдайда көбейтіп, вирустық аурулардан таза көшеттер өсірді.
Молекулалық зерттеулер нәтижесінде:
- ДНҚ-профильдері сәйкес келетін 11 сұрып-телітуші комбинациясы анықталды;
- Болашақ бақтарға арналған сапалы көшеттер дайындалды.
Мамандардың айтуынша, бұл жұмыстар Апорттың генетикалық ерекшеліктерін сақтауға мүмкіндік береді.
Алғашқы тәжірибелік бақ өнім бере бастады
Ғылыми зерттеулердің нәтижесінде 2015 жылы Помологиялық бақ аумағында 5 гектарлық тәжірибелік бақ отырғызылды.
Бұл бақ:
- 2022 жылы алғашқы өнімін берді;
- Апортты қайта қалпына келтіру жобасының тиімділігін дәлелдеді.
Сондай-ақ зерттеу барысында Сиверс алмасының бактериялық күйік пен қотыр ауруларына табиғи төзімді ерекше формалары анықталды.
Бұл жаңалық селекциялық жұмыстар үшін маңызды ғылыми жетістік ретінде бағаланып отыр.
Талғарда жаңа бақ отырғызылды
Апорт бақтарын кеңейту жұмыстары кезең-кезеңімен жалғасуда.
2025 жылы Институттың Талғар өңірлік филиалында 10 гектар аумақта жаңа бақ отырғызылды.
Қазіргі уақытта мамандар алдағы жылдары отырғызылатын тағы 100 гектар баққа қажетті көшет материалдарын дайындап жатыр.
Апорт халықаралық деңгейде танылып келеді
Қазақстанның басты жеміс брендтерінің бірі саналатын Апорттың маңызы халықаралық деңгейде де мойындалуда.
Жақында «Апорт» бренді БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО) «Бір мемлекет – бір басым дақыл» халықаралық бастамасы аясында Қазақстанның басым дақылы ретінде ресми түрде ұсынылды.
Бұл шешім Апорттың тарихи, мәдени және ауыл шаруашылығы саласындағы құндылығын тағы бір мәрте растады.
Бұл не үшін маңызды?
Апорт – Қазақстанның ең танымал жеміс брендтерінің бірі. Әсіресе Алматы өңірінің символына айналған бұл сұрып ұзақ уақыт бойы өзінің ірі көлемімен, ерекше дәмімен және хош иісімен танымал болды.
Мамандардың пікірінше, Апорт бақтарын қалпына келтіру:
- Ұлттық генетикалық қорды сақтауға;
- Бағалы сұрыптарды көбейтуге;
- Ауыл шаруашылығы ғылымын дамытуға;
- Агротуризмді ілгерілетуге;
- Қазақстанның халықаралық имиджін нығайтуға ықпал етеді.
Сонымен қатар жоба отандық бау-бақша шаруашылығының дамуына жаңа серпін бермек.
