Қазақстанда су шаруашылығы саласын цифрландыру жұмыстары қарқынды жүргізіліп жатыр. Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз конференциясында Су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Абдраимов мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оның айтуынша, министрлік су ресурстарын тиімді басқаруға арналған ұлттық ақпараттық жүйені әзірлеп, жасанды интеллект пен ғарыштық мониторинг технологияларын енгізуді қолға алған.
Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесі әзірленді
Министрлік су нысандары, су шаруашылығы инфрақұрылымы, су пайдаланушылар, жерасты сулары және саланың басқа да бағыттары туралы мәліметтерді біріктіретін Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесін әзірледі.
Жүйенің негізгі мақсаты – басқарушылық шешімдер қабылдау үшін бірыңғай, сенімді әрі өзекті деректер базасын қалыптастыру.
Ақпараттық жүйе:
- су балансын жүргізеді;
- су пайдалануды есепке алып, талдайды;
- су қоймаларының жай-күйіне мониторинг жүргізеді;
- трансшекаралық су нысандары туралы деректермен жұмыс істейді;
- ғарыштық мониторинг технологияларын пайдаланады.
Қазіргі уақытта жүйе өнеркәсіптік пайдалануға енгізудің соңғы дайындық кезеңінде тұр.
«Қазсушардағы» қызметтер толық цифрлық форматқа көшірілуде
Министрлік «Қазсушар» РМК қызметін де кезең-кезеңімен цифрландырып жатыр.
Бүгінде электрондық форматқа:
- өтінім беру;
- келісімшарт жасау;
- шот ұсыну;
- актілерді қалыптастыру;
- төлемдерді бақылау процестері көшірілген.
Соның нәтижесінде құжат айналымы жеңілдеп, есеп айырысу мен су жеткізу үдерістерінің ашықтығы артып келеді.
Су тұтынуды болжаудың жаңа жүйесі енгізілуде
Ведомство су тұтынуды ерте болжау жүйесін де іске асырып жатыр.
Сонымен қатар өнеркәсіптік, коммуналдық және басқа да ірі су пайдаланушылармен келісімшарт жасау процесі цифрландырылуда.
Бұл:
- суды тиімді жоспарлауға;
- нақты қажеттілікті анықтауға;
- су шаруашылығы ұйымдары мен тұтынушылар арасындағы ашықтықты арттыруға мүмкіндік береді.
TALSIM-NG және Tasqyn жүйелері біріктіріледі
Министрлік БҰҰ Даму бағдарламасымен бірлесіп, Германияның TALSIM-NG гидрологиялық бағдарламасын Қазақстан жағдайына бейімдеп жатыр.
Жүйе:
- қардың жиналуын;
- қардың еруін;
- өзен ағынының қалыптасуын;
- су қоймаларына келетін су көлемін;
- су тасқыны мен су тапшылығының ықтимал сценарийлерін модельдей алады.
Қазіргі таңда модельдер Қазақстанның сегіз ірі өзен бассейнін қамтиды.
Сонымен бірге TALSIM-NG жүйесі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі әзірлеген Tasqyn жүйесімен ықпалдастырылып жатыр.
Бұл су тасқыны қаупін ерте анықтауға, деректер алмасуды жеделдетуге және төтенше жағдайларда шешім қабылдауды жақсартуға мүмкіндік береді.
Биыл 283 ирригация каналы автоматтандырылады
2026 жылы елімізде 283 ирригация каналын автоматтандыру жоспарланған.
Қазіргі таңда:
- «Қазсушар» инвестициялық бағдарламасы аясында 88 канал автоматтандырылды;
- оның 86-сы Жамбыл облысында;
- 2 каналы Қызылорда облысында орналасқан;
- Түркістан, Жамбыл және Алматы облыстарындағы тағы 195 каналда автоматтандыру жұмыстары жалғасып жатыр.
Бұл шаралар су шығынын азайтуға, су ресурстарын бөлудің ашықтығын арттыруға және ирригациялық жүйелердің тұрақты жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған.
Жасанды интеллект су ресурстарын басқаруға көмектеседі
Вице-министрдің айтуынша, министрлік жасанды интеллект технологияларын су ресурстарын басқаруда кеңінен қолдануға ерекше назар аударып отыр.
Әсіресе су қоймалары мен трансшекаралық су ресурстарын ғарыштан бақылау маңызды бағыттардың біріне айналған.
«Министрлік жасанды интеллект пен заманауи талдау құралдарын енгізуге ерекше назар аударып отыр. Әлеуетті бағыттардың бірі – су нысандарын, соның ішінде су қоймалары мен трансшекаралық су ресурстарын ғарыштық мониторингтеу барысында жасанды интеллект технологияларын қолдану. Спутниктік деректер мен жасанды интеллект алгоритмдерін пайдалану су беті ауданының өзгеруін, су қоймалары деңгейінің динамикасын, су жинау аумақтарының жай-күйін және басқа да маңызды параметрлерді автоматты түрде бақылауға мүмкіндік береді. Қазақстан үшін бұл аса маңызды, өйткені еліміздің су ресурстарының елеулі бөлігі трансшекаралық сипатқа ие. Ғарыштық мониторинг жоспарлау, талдау және келіссөздер жүргізу кезінде пайдалануға болатын тәуелсіз әрі объективті деректер алуға мүмкіндік береді», – деді Су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Абдраимов.
Бұл не үшін маңызды?
Су ресурстарын цифрландыру су қорын тиімді басқаруға, шығынды азайтуға және су тапшылығы тәуекелдерін алдын ала болжауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жасанды интеллект пен спутниктік мониторинг технологияларын енгізу трансшекаралық өзендерді бақылауды күшейтіп, су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және климаттық өзгерістерге бейімделуге көмектеседі.
