2026 жылғы 17 наурызда Мемлекет басшысы қылмыстық және әкімшілік рақымшылық жүргізу туралы жариялады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазіргі уақытта Парламент Сенаты «Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының қабылдануына байланысты рақымшылық жасау туралы» заң жобасын және оған ілеспе заңнамалық түзетулерді мақұлдады. Құжат әкімшілік айыппұлдарға қатысты рақымшылық жасау тәртібін айқындайды.
Рақымшылық кімдерге қолданылады?
Заң жобасына сәйкес әкімшілік рақымшылық:
- Қазақстан Республикасының азаматтарына;
- жеке кәсіпкерлерге;
- жекеше нотариустарға;
- жеке сот орындаушыларына;
- адвокаттарға;
- заң консультанттарына қолданылады.
Олар айыппұл түріндегі әкімшілік жазадан босатылуы мүмкін.
Кімдер рақымшылыққа ілікпейді?
Заң жобасына сәйкес рақымшылық:
- заңды тұлғаларға;
- лауазымды адамдарға;
- қандастарға;
- шетел азаматтарына;
- азаматтығы жоқ адамдарға қолданылмайды.
Сонымен қатар рақымшылық:
- сот тағайындаған әкімшілік жазаларға;
- азаматтар мен мемлекеттің қауіпсіздігіне қауіп төндіретін әкімшілік құқық бұзушылықтарға жүрмейді.
Қандай салықтық құқық бұзушылықтар рақымшылыққа кірмейді?
Мемлекеттік кірістер органдары қарайтын бірқатар әкімшілік құқық бұзушылықтарға рақымшылық қолданылмайды.
Олардың қатарында:
- ӘҚБтК-нің 275-бабы – салық салу объектілерін және салықтық есептілікте көрсетілуге тиіс мүлікті жасыру;
- ӘҚБтК-нің 277-бабы – салықтар мен бюджетке төленетін міндетті төлемдерді төлеуден жалтару;
- ӘҚБтК-нің 278-бабы – салықтар мен міндетті төлемдер сомасын төмендету.
Бұл құқық бұзушылықтар салық міндеттемелерін орындаудан жалтаруға және мемлекет экономикасына елеулі залал келтіруге байланысты болғандықтан, рақымшылықтан шығарылған.
«Таза парақ» тетігі қалай жұмыс істейді?
Үкімет микро және шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін шартты түрде «таза парақ» тетігін іске асырды.
Бұл механизмге сәйкес:
- 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша негізгі салық берешегі толық өтелсе;
- есептелген өсімпұлдар мен айыппұлдар есептен шығарылады.
Осыған байланысты Қаржы министрлігі арнайы қағидаларды бекітті.
Нәтижесінде ӘҚБтК-нің 278-бабының бірінші бөлігі және 275-бабының бесінші бөлігі бойынша микро және шағын бизнес субъектілеріне салынған айыппұлдар мен өсімпұлдар есептен шығарылды.
Қанша кәсіпкер жеңілдік алды?
2026 жылғы 9 сәуірдегі жағдай бойынша:
- 19 мың микро және шағын бизнес субъектісі 13 млрд теңге көлеміндегі негізгі салық берешегін өтеді;
- 4,4 млрд теңге өсімпұл есептен шығарылды;
- 4,9 млрд теңге айыппұл кешірілді.
Әкімшілік рақымшылық қанша адамға қатысты болуы мүмкін?
Қаржы министрлігінің алдын ала есебіне сәйкес, заң қабылданған жағдайда әкімшілік рақымшылық:
- жалпы 2 370 адамға;
- оның ішінде 448 жеке тұлғаға;
- 1 930 жеке кәсіпкерге қолданылуы мүмкін.
Рақымшылыққа жататын айыппұлдардың жалпы сомасы 298,4 млн теңгені құрайды.
Түпкілікті көрсеткіштер заң ресми түрде күшіне енгеннен кейін нақтыланады.
Бұл заңның маңызы қандай?
Әкімшілік рақымшылық азаматтар мен шағын бизнеске қаржылық жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар мемлекет салық тәртібін сақтай отырып, адал салық төлеушілерді қолдау және кәсіпкерлік белсенділікті ынталандыру тетіктерін қатар жүзеге асыруды көздеп отыр.
