Қазақстанның ең ерекше табиғи аумақтарының бірі саналатын Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы биыл құрылғанына 42 жыл толғалы отыр. Маңғыстау облысында орналасқан қорық шөлді экожүйені, сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктерді табиғи қалпында сақтап келе жатқан маңызды ғылыми және табиғатты қорғау мекемесі саналады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бүгінде қорық аумағында Қызыл кітапқа енген ондаған жануар мен өсімдік түрі мекендейді.
Үстірт қорығы қалай құрылды?
Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы 1984 жылғы 12 шілдеде Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің №294 қаулысымен құрылған.
Қорықтың негізгі мақсаты – Қазақстанның оңтүстік-батысындағы шөлді аймақтың табиғи кешендерін бастапқы қалпында сақтау және оларды ғылыми тұрғыдан зерттеу.
Қорық жұмысы үш негізгі бағыт бойынша жүзеге асырылады:
- табиғи кешендерді қорғау және олардың табиғи қалпын сақтау;
- экологиялық мониторинг жүргізу және ғылыми зерттеулер ұйымдастыру;
- жергілікті тұрғындар арасында экологиялық ағарту жұмыстарын жүргізу.
Қорықтың аумағы 223 мың гектардан асады
Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы Маңғыстау облысының Қарақия ауданында орналасқан.
Жалпы аумағы 223 342 гектарды құрайтын қорыққа:
- Үстірт жонының батыс бөлігі;
- Кендірлі сор ойпаты;
- Қарынжарық құмдарының бір бөлігі;
- Қарамая тауы кіреді.
Қорықтың ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 340 метр биіктікте орналасса, ең төменгі нүктесі Кендірлі сорында теңіз деңгейінен 52 метр төмен жатыр.
Қызыл кітапқа енген жануарлар мекендейді
Жер бедері мен табиғи ерекшеліктерінің арқасында қорықтың биоалуантүрлілігі өте жоғары.
Бүгінде мұнда:
- өсімдіктердің 403 түрі;
- сүтқоректілердің 33 түрі;
- құстардың 174 түрі;
- бауырымен жорғалаушылардың 15 түрі;
- қосмекенділердің 1 түрі тіркелген.
Сирек кездесетін аң-құстар қорғалады
Қорық аумағында Қазақстанның Қызыл кітабына енген көптеген жануарлар мен өсімдіктер кездеседі.
Олардың қатарында:
- арқар;
- қарақұйрық;
- қарақұлақ;
- итаю;
- сабаншы;
- шағыл мысығы;
- Оңтүстік-Батыс Азия қабыланы;
- ақбауыр жарқанат;
- бүркіт;
- ителгі;
- лашын;
- үкі;
- қоқиқаз;
- дала қыраны және басқа да сирек түрлер бар.
Сонымен қатар мұнда майда қатыран, берік сүттіген, хиуа сораңы сияқты сирек өсімдіктер де қорғалады.
Үстірт – ғылыми зерттеулер жүргізілетін маңызды аумақ
Қорық тек табиғатты қорғаумен ғана шектелмейді.
Мұнда жануарлар дүниесіне, өсімдіктер әлеміне және табиғи экожүйелердің өзгерістеріне тұрақты ғылыми бақылау жүргізіледі. Жиналған мәліметтер Қазақстандағы шөлді аймақтардың табиғатын зерттеу мен биоалуантүрлілікті сақтауда маңызды рөл атқарады.
Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы – табиғи мұраны сақтап, келер ұрпаққа жеткізуге бағытталған еліміздегі ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың бірі. Оның экологиялық, ғылыми және табиғатты қорғаудағы маңызы жыл сайын артып келеді.
