Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Парламент палаталарының бірлескен отырысында сөйлеген сөзінде Қазақстанның жаңа Конституция күшіне енуі арқылы ел дамуының жаңа кезеңіне аяқ басатынын айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Президенттің айтуынша, бұл тек әкімшілік өзгеріс емес, мемлекеттік басқару жүйесін түбегейлі жаңғыртатын тарихи бетбұрыс.
Жаңа Конституция және Құрылтай
Қасым-Жомарт Тоқаев ертең Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы заңды күшіне енетінін атап өтті. Соған сәйкес мемлекеттік билік жүйесі де жаңа сипатқа ие болады.
Ең маңызды өзгерістердің бірі – қос палаталы Парламенттің орнына Құрылтайдың келуі.
«Ертең Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы заңды күшіне енеді. Ұлт заңымен қатар, мемлекеттік билік жүйесі де түбегейлі жаңа сипатқа ие болмақ. Қос палаталы Парламенттің орнына Құрылтай келеді. Жалпы, бұл өзгеріс Қазақстанда тарихи сабақтастық бар екенін анық көрсетеді», – деді Президент.
Мемлекет басшысы қазіргі Парламент құрамына алғыс айтып, соңғы үш жылда 300-ден астам маңызды заң қабылданғанын жеткізді.
Мемлекеттік басқарудың жаңа формуласы
Президенттің айтуынша, жаңа жүйеде мемлекеттік биліктің негізгі формуласы «Күшті Президент – ықпалды Құрылтай – есеп беретін Үкімет» қағидатына негізделеді.
Бұл модельде Президент ел тәуелсіздігі мен мемлекеттің тұтастығының кепілі ретінде басты рөл атқара береді.
«Қазақстан президенттік республика болып қала береді. Мұны түсіну, ескеру өте маңызды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Сонымен қатар Құрылтай заң шығару ісінде ашықтықты, жеделдікті және сараптамалық сапаны арттыруы керек. Президент e-Parlament жүйесін енгізу, цифрлық құралдарды кеңінен қолдану және маңызды заң жобаларын қоғаммен бірге талқылау қажеттігін айтты.
Экономиканың жаңа үлгісі
Мемлекет басшысы Қазақстан экономикасын жаңа үлгіге көшіру басты стратегиялық міндеттердің бірі екенін атап өтті.
Президенттің мәліметінше:
- былтыр экономика 6,5 пайызға өсті;
- жалпы ішкі өнім алғаш рет 300 миллиард доллардан асты;
- жан басына шаққандағы ЖІӨ 15 мың доллардан жоғары болды;
- 2023–2025 жылдары 540 индустриялық жоба іске асырылды;
- алдағы екі жылда тағы 200-ден астам өндіріс орны ашылады.
Тоқаевтың айтуынша, елде өңдеу өнеркәсібі, көлік-логистика, қаржы және цифрлық инфрақұрылым сияқты келешегі зор салаларға инвестиция тарту маңызды.
Энергетика мен инфрақұрылымға басымдық беріледі
Президент энергетикалық, инженерлік және көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамыту ел экономикасының жаңа моделіне өтудің негізгі шарты екенін айтты.
Оның сөзінше, биыл энергетика және коммуналдық салаларды жаңғыртуға 1 триллион теңгеден астам қаржы бөлу жоспарланып отыр.
Алдағы жылдары:
- елді мекендерді газбен қамту деңгейін 80 пайызға жеткізу;
- 2029 жылға қарай 13 гигаваттан астам жаңа қуат көзін іске қосу;
- Көкшетау, Семей және Өскеменде үш жылу электр станциясын салу;
- алғашқы атом электр станциясының құрылысын бастау;
- теміржол, автожол, әуежай және вокзал инфрақұрылымын жаңарту көзделіп отыр.
Президент Қазақстанды «үлкен құрылыс алаңына» айналдыру қажет екенін айтты.
«Елімізде неғұрлым құрылыс көп болса, Қазақстан да соғұрлым өркендей береді», – деді Мемлекет басшысы.
Толыққанды цифрлық мемлекет құру міндеті қойылды
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның толыққанды цифрлық мемлекетке айналуы алдағы кезеңдегі негізгі міндеттердің бірі екенін атап өтті.
Президенттің айтуынша, жаңа Конституция азаматтардың киберкеңістіктегі дербес деректерін қорғауға кепілдік береді. Сонымен қатар Қазақстан Цифрлық кодекс пен «Жасанды интеллект туралы» заң қабылдаған алғашқы елдердің бірі болды.
Мемлекет басшысы жасанды интеллектіні экономиканың барлық негізгі саласына енгізу, мемлекеттік басқаруды «Мемлекет-платформа» қағидатына көшіру және цифрлық дербестікті нығайту қажет екенін айтты.
Осы бағытта:
- «Digital Qazaqstan» стратегиясы бекітілді;
- суперкомпьютерлер іске қосылды;
- «Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы» мегажобасы қолға алынбақ;
- Alem.ai орталығы жанынан инновациялық мектептер ашылды;
- Жасанды интеллект университеті ашылады.
Адам капиталы – басты байлық
Президент әлеуметтік сала мен адам капиталын дамытуға ерекше тоқталды. Оның айтуынша, ХХІ ғасырда кез келген ел үшін ең маңызды капитал – халықтың білім сапасы, денсаулығы және кәсіби әлеуеті.
Биыл әлеуметтік салаға 19 триллион теңгеден астам қаржы бөлу жоспарланып отыр. Бұл мемлекеттік бюджеттің жартысынан көп.
Мемлекет басшысы білім, ғылым, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт және әлеуметтік қолдау бағыттарында атқарылып жатқан жұмыстарды атап өтті.
Негізгі деректер:
- соңғы үш жылда 584 заманауи мектеп салынды;
- биыл тағы 84 мектеп ашылады;
- 2019 жылдан бері 1300-ге жуық денсаулық сақтау нысаны пайдалануға берілді;
- азаматтардың орташа өмір сүру ұзақтығы 76 жасқа жақындады;
- «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында 6,5 миллион баланың есепшотына 2,3 миллиард доллар аударылды.
Алдағы сайлау және жаңа саяси кезең
Жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін Мемлекет басшысы Құрылтай сайлауын өткізу туралы арнайы Жарлыққа қол қоятынын айтты.
Президент алдағы саяси науқан ашық, адал және әділ өтуі керек екенін атап өтті.
«Құрылтай – жаңа тұрпатты Қазақстанның маңызды символы. Сондықтан оның құрамына нағыз отаншыл, бастамашыл әрі мемлекетшіл тұлғалар, яғни тек үздіктер ғана кіруі керек», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысының бұл сөзі елдегі саяси жүйенің жаңа кезеңге өтетінін көрсетеді. Жаңа Конституция, Құрылтай, цифрлық мемлекет, инфрақұрылымдық жаңғыру және адам капиталына инвестиция – алдағы жылдардағы негізгі бағыттар болмақ.
Неліктен бұл маңызды?
Бұл сөз Қазақстанның саяси және экономикалық жүйесіндегі ең ірі өзгерістердің бірін айқындап берді.
Жаңа кезеңде ел басқару жүйесі, заң шығару құрылымы, экономика, цифрландыру, әлеуметтік саясат және инфрақұрылым бір мезгілде жаңармақ.
Президенттің үндеуіндегі басты ой – Қазақстан бұрынғы басқару үлгісімен шектелмей, жаңа тарихи жағдайда бәсекеге қабілетті, қауіпсіз, цифрлық және әділетті мемлекетке айналуы керек.
