Қазақстанда аэротакси, электрлі тікұшақтар және ұшқышсыз авиацияны дамытуға арналған құқықтық негіз қалыптастырылды. Мемлекет басшысы 2026 жылғы 24 маусымда цифрландыру, дербес деректерді қорғау, жол қозғалысы және көліктегі озық технологияларды реттеуге қатысты заңға қол қойды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қабылданған өзгерістер «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» заңға енгізіліп, инновациялық авиацияны дамытуға жол ашады.
Қазақстан жаңа авиациялық кезеңге қадам басты
Жаңа заң қалалық әуе мобильдігін (Urban Air Mobility – UAM) құқықтық тұрғыдан реттеуге мүмкіндік береді.
Осылайша Қазақстан:
- АҚШ;
- Еуропалық одақ;
- Оңтүстік Корея;
- Қытай
сияқты eVTOL (тік ұшып-қонып, электр қуатымен жұмыс істейтін әуе кемелері) технологияларын құқықтық деңгейде реттеген мемлекеттердің қатарына қосылды.
Заңға қандай өзгерістер енгізілді?
Жаңа заң аясында жеті негізгі түзету қабылданды.
Олардың қатарында:
- «жетілдірілген әуе мобильдігі» (Advanced Air Mobility) ұғымы енгізілді;
- қалалық және өңіраралық әуе мобильдігінің түрлері айқындалды;
- eVTOL және басқа да жаңа буын әуе кемелерін пайдаланудың құқықтық негізі қалыптастырылды;
- вертипорттардың құқықтық мәртебесі бекітілді;
- авиациялық техника өндірушілері мен операторларын сертификаттаудың жаңа тәртібі енгізілді;
- ұшқышсыз әуе қозғалысын басқару жүйесінің (UTM) құқықтық мәртебесі белгіленді;
- цифрлық инфрақұрылым мен киберқауіпсіздікке қойылатын талаптар нақтыланды;
- азаматтық дрондарды тіркеу, пайдалану, сертификаттау және ұшуды ұйымдастыру тетіктері жетілдірілді.
Ұшқышсыз авиация цифрлық жүйе арқылы басқарылады
Заңда ерекше назар UTM (Unmanned Traffic Management) жүйесіне аударылған.
Бұл жүйе:
- дрондардың ұшуын цифрлық басқаруға;
- әуе кеңістігін тиімді пайдалануға;
- маршруттарды үйлестіруге;
- құрылғыларды сәйкестендіруге;
- ақпарат алмасуды ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар жүйе қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, ұшқышсыз авиация қозғалысын бақылауды қамтамасыз етеді.
Вертипорттардың мәртебесі бекітілді
Заң аясында алғаш рет вертипорттардың құқықтық мәртебесі айқындалды.
Вертипорттар – аэротакси мен eVTOL әуе кемелерінің ұшып-қонуына арналған арнайы инфрақұрылым.
Бұл нысандар болашақта қалалық әуе көлігінің негізгі элементтерінің біріне айналуы мүмкін.
Инвестиция мен жаңа технологияларға жол ашылады
Сарапшылардың бағалауынша, қабылданған заң инновациялық авиациялық жобаларды тәжірибелік кезеңнен толыққанды құқықтық кеңістікке көшіруге мүмкіндік береді.
Жаңа құқықтық база:
- инвестиция тартуға;
- жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға;
- жаңа авиациялық сервистерді іске қосуға;
- ұшқышсыз авиация индустриясын дамытуға қолайлы жағдай қалыптастырады.
Бұл Қазақстанның көлік саласын цифрландыру және жаңа технологияларды енгізу бағытындағы маңызды қадамдардың бірі саналады.
