Қазақстанда агроөнеркәсіптік кешенді мемлекеттік қолдау көлемі соңғы жылдары айтарлықтай ұлғайды. Ауыл шаруашылығы министрлігі қаржы ресурстарының қолжетімділігін кеңейту арқылы фермерлерге қолдау көрсетіп, саланың тұрақты дамуына жағдай жасап келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа қаржыландыру тетіктерінің арқасында жеңілдетілген несие көлемі 2025 жылы алғаш рет 1 триллион теңгеден асты.
Мемлекеттік қолдау қалай өзгерді?
Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2024 жылдан бастап Ауыл шаруашылығы министрлігі бюджеттік және коммерциялық қаржы көздерін ұштастыратын жаңа модельді енгізді.
Бұл жүйе:
- бюджеттік кредиттерді пайдалануға;
- қаржы институттарының қаражатын субсидиялауға;
- республикалық бюджетке түсетін жүктемені арттырмай мемлекеттік қолдау көлемін ұлғайтуға мүмкіндік берді.
Нәтижесінде 2023 жылы агроөнеркәсіптік кешенді жеңілдетілген қаржыландыруға 140 миллиард теңге бөлінсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 1 триллион теңгеден асты. Оның ішінде республикалық бюджеттен 153 миллиард теңге бөлініп, негізгі қаражат бюджеттен тыс көздер арқылы тартылды.
Егіс жұмыстарына рекордтық қаржы бөлінді
Өткен жылы көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарына арналған жылдық 5 пайыздық жеңілдетілген несие бағдарламасы бойынша 650 миллиард теңге бағытталды.
Соның нәтижесінде:
- 8 миллион гектардан астам егіс алқабы қаржыландырылды;
- қайта өңдеу кәсіпорындарын қолдау кеңейді;
- бордақылау алаңдарын қаржыландыру артты;
- ауыл шаруашылығы техникасын жеңілдетілген лизингпен сатып алу көлемі ұлғайды.
Несиеге қолжетімділік артты
Министрлік ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің қаржыға қолжетімділігін кеңейтуге ерекше көңіл бөліп отыр.
Осы мақсатта:
- «Даму» қоры арқылы кепілдік беру тетігі кеңейтілді;
- кепілдіктер саны артты;
- кепілдікпен берілген кредиттердің көлемі едәуір өсті.
Жеңілдетілген несиелердің тиімділігі олардың қайтарым деңгейінен де байқалады. Өткен жылдың қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 99 пайызды құрады.
Бір теңге бюджет қаражаты 6,5 теңге инвестиция тартты
Министрлік мәліметінше, жаңа қаржыландыру моделі жоғары экономикалық нәтиже көрсетті.
Атап айтқанда, бюджеттен тыс қаржыны тартуға бағытталған әрбір 1 теңге мемлекеттік қаржыға 6,5 теңге коммерциялық қаражат жұмылдырылған.
Сонымен қатар жеңілдетілген қаржыландыру:
- өсімдік шаруашылығы кәсіпорындарының шығын үлесін 10 пайызға төмендетті;
- экспорттық әлеуетті күшейтті;
- қазақстандық өнім экспортталатын елдердің географиясын кеңейтті.
Ішкі нарық толық қамтамасыз етілді
Экспорт көлемінің өсуімен қатар елдің азық-түлік қауіпсіздігі де сақталды.
Ішкі нарықта өткізілген ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құны 8 триллион теңгеге жетті.
Оның ішінде:
- ет өнімдері – 3,5 триллион теңгеден астам;
- сүт және қышқыл сүт өнімдері – 1,2 триллион теңге;
- жұмыртқа – 260 миллиард теңге;
- картоп – 520 миллиард теңге;
- көкөніс пен жеміс-жидек – 2 триллион теңге.
Министрліктің мәліметінше, агроөнеркәсіптік кешеннің дамуы өнеркәсіп, көлік, логистика және қойма инфрақұрылымы салаларында 10 триллион теңгеден астам мультипликативтік әсер қалыптастырды.
Биыл қаржыландыру тағы да артады
2026 жылы көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарын жеңілдетілген қаржыландыру көлемін 750 миллиард теңгеге дейін жеткізу жоспарланған.
2026 жылғы дала жұмыстарына арналған өтінімдерді қабылдау мен қаражат бөлу 2025 жылдың қазан айында басталды. Ерте қаржыландыру фермерлерге:
- тұқымды алдын ала сатып алуға;
- минералдық тыңайтқыш қорын жасауға;
- жанар-жағармай материалдарын уақытылы алуға;
- қажетті қосалқы бөлшектермен қамдануға мүмкіндік берді.
Мал шаруашылығы мен техника жаңартуға қолдау күшейді
Министрлік мал шаруашылығы мен қайта өңдеу кәсіпорындарын қаржыландыруды да жалғастырып жатыр.
Биыл:
- бордақылау алаңдарын қолдау бағдарламасы бойынша 11,2 миллиард теңгеге 27 жоба қаржыландырылды;
- оның ішінде 7 құс фабрикасы қолдау алды;
- қайта өңдеу кәсіпорындарына 36,9 миллиард теңгеге 51 өтінім мақұлданды.
2026–2030 жылдарға арналған Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары аясында:
- асыл тұқымды мал сатып алу;
- шалғай жайылымдағы мал шаруашылығын дамыту;
- жайылым инфрақұрылымын құру үшін жылдық 6 пайызбен жеңілдетілген кредит беріледі.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту жұмыстары жалғасуда.
2025 жылдың қорытындысында техника паркін жаңарту деңгейі 6,5 пайызға жетті. Ал 2026 жылы жеңілдетілген лизинг көлемін кемінде 300 миллиард теңгеге жеткізу жоспарланған.
Жыл басынан бері жалпы сомасы 203,8 миллиард теңгеге қаржылық лизинг шарттары жасалып, соның нәтижесінде фермерлер шамамен 6,2 мың бірлік заманауи ауыл шаруашылығы техникасын сатып алады. Биыл техника паркін жаңарту деңгейін 8 пайызға дейін жеткізу көзделіп отыр.
Бұл неге маңызды?
Агроөнеркәсіптік кешенді қаржыландырудың ұлғаюы фермерлердің қаржыға қолжетімділігін арттырып қана қоймай, ауыл шаруашылығын технологиялық тұрғыдан жаңғыртуға, өндіріс тиімділігін көтеруге және Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл шаралар экспортты ұлғайтып, ауыл экономикасының ұзақмерзімді тұрақты дамуына негіз қалайды.
