Құрылтайдың заң шығару қызметінің сапасын арттырудың негізгі тетіктерінің бірі сараптамалық-талдамалық сүйемелдеу болуы тиіс. Бұл туралы «Құрылтай – заң шығарушы биліктің жаңа архитектурасының негізі» атты сарапшылар платформасында Парламентаризм институты Жария заңнама және мемлекеттік басқару орталығының басшысы Шолпан Саймова мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Оның айтуынша, заң шығарушы биліктің бір палаталы моделіне көшу заң жобаларының сапасына және оларды ғылыми тұрғыдан негіздеуге қойылатын талаптарды күшейтеді.
Заң шығару процесіне жаңа талаптар қойылады
Шолпан Саймованың айтуынша, конституциялық реформаны іске асыру және Құрылтай сайлауының тағайындалуы саяси жүйені жаңғыртудың маңызды кезеңі болды.
Сарапшының пікірінше:
- заң шығару процесі кәсіби сараптамамен сүйемелденуі тиіс;
- әрбір заңнамалық бастама жан-жақты бағалануы қажет;
- қабылданатын шешімдердің сапасы мемлекеттік басқарудың тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Әрбір заң жобасы кешенді бағалануы керек
Шолпан Саймова қазіргі заманғы заң шығару қызметі ғылыми негізге сүйенуі қажет екенін атап өтті.
Оның айтуынша, Құрылтайға ұсынылатын әрбір бастама:
- құқықтық;
- экономикалық;
- әлеуметтік;
- экологиялық тұрғыдан жан-жақты бағалануы тиіс.
Мұндай тәсіл қабылданатын заңдардың сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Сарапшылар қауымдастығының рөлі күшейеді
Сарапшы Құрылтайды қалыптастырудың жаңа қағидалары партиялық бағдарламалар мен заңнамалық бастамалардың сапасына ерекше талап қоятынын айтты.
Осыған байланысты:
- ғылыми қауымдастықтың;
- кәсіби бірлестіктердің;
- өңірлік сарапшылардың;
- талдау орталықтарының қатысуының маңызы артады.
Оның пікірінше, сараптамалық-талдамалық қамтамасыз ету жаңа заң шығарушы орган қызметінің ажырамас бөлігіне айналуы тиіс.
Жасанды интеллект заң шығару ісіне көмектеседі
Шолпан Саймова заң шығару процесінде заманауи технологиялардың рөлі арта түсетінін де атап өтті.
Оның пікірінше, жасанды интеллект пен ақпараттық-талдамалық жүйелер:
- үлкен көлемдегі деректерді талдауға;
- заңнамадағы ықтимал қайшылықтарды анықтауға;
- қабылданатын шешімдердің салдарын дәл болжауға мүмкіндік береді.
Ашықтық пен қоғамның сенімі маңызды
Сарапшы тиімді заң шығару ғылыми қауымдастықтың, бизнес өкілдерінің, азаматтық қоғам институттарының және қоғамдық ұйымдардың кеңінен қатысуынсыз мүмкін емес екенін айтты.
Оның пікірінше, мұндай тәсіл:
- заңдардың ғылыми негізділігін күшейтеді;
- заң шығару рәсімдерінің ашықтығын арттырады;
- азаматтардың заң шығару процесіне деген сенімін нығайтады.
Сарапшылар платформасы өтті
Мемлекеттік органдардың, жетекші талдау орталықтарының, ғылыми қауымдастықтың, жоғары оқу орындарының, қоғамдық ұйымдардың және сарапшылар қауымдастығының өкілдерін біріктірген сарапшылар платформасын Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырды.
Неліктен бұл маңызды?
Құрылтайдың жаңа моделі заңдардың сапасына бұрынғыдан да жоғары талап қояды. Сараптамалық сүйемелдеу, ғылыми талдау және заманауи цифрлық технологияларды пайдалану қабылданатын шешімдердің тиімділігін арттырып, мемлекеттік басқарудың жаңа моделінің тұрақты жұмыс істеуіне негіз бола алады.
