Қазақстанда жұмыс берушілер қызметкерлерді киберқауіпсіздік және кибермәдениет негіздеріне оқытуға міндеттеледі. Сонымен қатар цифрлық жүйелердің иелері олардың қорғалу деңгейіне жыл сайын аудит жүргізіп, нәтижесін уәкілетті органға тапсыруы тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Досжан Мұсалиев мәлімдеді.
Жаңа талаптар Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында қабылданған Цифрлық кодекс пен «Киберқауіпсіздік туралы» заңда көзделген.
Қызметкерлерді оқыту міндетті болады
Вице-министрдің айтуынша, жаңа заң мемлекеттік органдар мен ұйымдардың цифрлық жүйелерін қорғаудың бірыңғай құқықтық негізін қалыптастырады.
Ең маңызды өзгерістердің бірі – Еңбек кодексіне жұмыс берушілер мен қызметкерлердің киберқауіпсіздік талаптарын сақтау жөніндегі міндеттері енгізілді.
Жұмыс берушілер:
- ішкі киберқауіпсіздік ережелерін бекітеді;
- қызметкерлерді тұрақты түрде оқытады;
- кибермәдениетті қалыптастыру жұмыстарын жүргізеді.
«Бұл норма әрбір қызметкердің өзінің цифрлық қауіпсіздігін қорғауға қажетті базалық білім мен дағдыларға ие болуына, сондай-ақ ақпараттық жүйелер мен қызметтік деректерді қауіпсіз пайдалануға бағытталған. Жұмыс берушілер ішкі ережелерді бекітіп, қызметкерлерді оқытуды ұйымдастырады», – деді Досжан Мұсалиев.
Мемлекеттік секторда жыл сайын оқыту өтеді
Жыл сайынғы киберқауіпсіздік бойынша міндетті оқыту:
- мемлекеттік органдар қызметкерлері;
- әкімдіктер;
- аса маңызды инфрақұрылым объектілерінің мамандары үшін енгізіледі.
Цифрлық жүйелерге міндетті аудит жүргізіледі
Жаңа заң тағы бір маңызды талапты енгізеді.
Енді аса маңызды цифрлық объектілердің иелері:
- киберқауіпсіздік аудитін жыл сайын өткізеді;
- аудит қорытындысын Ақпараттық қауіпсіздік комитетіне ұсынады.
Бұған дейін мұндай міндет заңнамада болған жоқ.
Сонымен қатар аса маңызды объектілерге мемлекеттік бақылау жүргізу функциясы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне берілді.
Биометриялық аутентификация міндетті болады
Заңда дербес деректерді қорғауға қатысты да жаңа талаптар қарастырылған.
Енді медициналық, банктік, коммерциялық және басқа да құпия ақпарат сақталатын жүйелерге қол жеткізу кезінде қызметкерлер міндетті түрде биометриялық аутентификациядан өтеді.
Азаматтарға деректердің таралғаны туралы хабарланады
Жаңа нормаларға сәйкес ұйымдар енді дербес деректердің жария болғаны туралы:
- мемлекеттік органдарды ғана емес;
- деректері таралған азаматтардың өзін де хабардар етуге міндетті болады.
Сондай-ақ:
- дербес деректердің ірі операторларының арнайы тізілімі жасалады;
- олар үшін ақпараттық қауіпсіздік талаптары күшейтіледі.
Заңнамада алғаш рет «дербес деректер идентификаторы» ұғымы енгізілді.
Оған:
- тегі, аты, әкесінің аты;
- жеке сәйкестендіру нөмірі;
- бет бейнесі;
- биометриялық вектор және одан алынатын деректер жатады.
648 жоспардан тыс тексеру жүргізілді
Досжан Мұсалиевтің мәліметінше, 2024 жылдан бері киберқауіпсіздік және дербес деректерді қорғау талаптарының сақталуына қатысты 648 жоспардан тыс тексеру өткізілген.
Тексеру барысында ең жиі анықталған заңбұзушылықтар:
- дербес деректерді өңдеуге келісімнің болмауы;
- ақпараттық қауіпсіздік саясатының жоқтығы;
- қорғаныс құралдарының жеткіліксіздігі;
- көпфакторлы аутентификацияның енгізілмеуі;
- қауіпсіздік жүйелерінің уақытылы жаңартылмауы;
- киберқауіпсіздік орталықтарына қосылмау.
Құқық бұзушыларға айыппұл санкциялары қолданылған.
Бұл неліктен маңызды?
Қазақстанда мемлекеттік қызметтер мен бизнес процестері барған сайын цифрлық форматқа көшіп келеді. Осыған байланысты ақпараттық жүйелерді қорғау, қызметкерлердің киберсауаттылығын арттыру және азаматтардың дербес деректерін қорғау стратегиялық маңызға ие. Жаңа заңдар ұйымдардың жауапкершілігін күшейтіп қана қоймай, кибершабуылдардың алдын алуға және ақпараттық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған.
