Барлық автокөліктің бағасы бірден шарықтамайды.
Алайда Қазақстанға бейресми жолмен жеткізілетін машиналар биыл күзде қымбаттауы мүмкін деп хабарлайды DKNews.kz.
21 шілдеде премьер-министр Олжас Бектенов заңсыз әкелінетін көліктерге қарсы шараларды он күн ішінде әзірлеуді тапсырды. Кедендік әкімшілендіру мен техникалық реттеудің жаңа тәсілдері 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап іске қосылуға тиіс.
«Қаржы министрлігі Өнеркәсіп министрлігімен бірлесіп, он күн ішінде қолданыстағы заңнама нормалары негізінде көлік құралдарын заңсыз әкелуге жол бермейтін кешенді шаралар әзірлеуі қажет», — деді Олжас Бектенов Үкімет отырысында.
Gov
Бұл жаңалық авторынокқа бірден тарады.
Тапсырыспен көлік әкелетін кейбір сатушылар клиенттерге бағаның өсуі мүмкін екенін айтып, тезірек алдын ала төлем жасауға шақыра бастады.
Бірақ Үкіметтің тапсырмасы мен барлық автокөліктің жаппай қымбаттауының арасында үлкен айырмашылық бар.
Жаңа баж салығы әзірге енгізілмейді
Негізгі түсініктемені өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев берді.
Оның айтуынша, Үкімет он күннің ішінде жаңа салықтар, кедендік баждар немесе бөлек тыйымдар енгізуді жоспарлап отырған жоқ. Мәселе бұрыннан бар, бірақ толық орындалмай жүрген талаптарды күшейту туралы болып отыр.
«Барлық шара бар. Мұның бәрі жазылған, барлық құжат қабылданған. Біз он күннің ішінде қосымша құжат қабылдамаймыз. Заңдық тұрғыдан мәселе шешілген. Шешілмегені — нормативтік-құқықтық актілерде жазылған талаптарды әкімшілендіру мен орындау», — деді Нағаспаев Үкіметтегі брифингте.
Бұл — шешуші жайт.
Егер кедендік баж, утильалым және алғашқы тіркеу құны өзгермесе, ресми дилерлердің бағаны бір күнде көтеруіне тікелей себеп болмайды.
«Жаңа ережелер енгізілмейді», — деді министр.
Дегенмен бақылаудың күшеюі бейресми импорттың бүкіл экономикасын өзгертуі мүмкін.
Қай көліктер бірінші қымбаттауы мүмкін
Ең жоғары тәуекел — жеке тұлғалардың атына әкелініп, кейін қайта сатылатын машиналарда.
Жеке пайдалануға арналған көлік импортына шектеу бұрыннан бар: бір адам жылына бір автомобиль ғана әкеле алады.
Бірақ іс жүзінде коммерциялық партиялар ондаған жеке тұлғаның атына рәсімделіп, бизнеске қойылатын талаптарды айналып өтуі мүмкін.
1 қыркүйектен кейін мұндай схемаларды анықтау жеңілдеуі ықтимал.
Құжаттары толық емес, сертификаттауы күмәнді, кедендік құны төмендетілген немесе үшінші елдер арқылы күрделі бағытпен жеткізілген машиналар да қосымша тексеріледі.
Өзгерісті әсіресе Қытай, Оңтүстік Корея, Грузия және басқа елдерден тапсырыспен көлік алатын қазақстандықтар сезінуі мүмкін.
Қазақстандағы ресми модельдік қатарда жоқ автомобильдер де тәуекел аймағында.
Мұндай көліктердің тартымдылығы көбіне ресми және бейресми импорт құны арасындағы айырмашылыққа негізделеді.
Егер импорттаушы автомобильді коммерциялық тауар ретінде рәсімдеп, оның нақты құнын көрсетіп, барлық процедурадан толық өтетін болса, соңғы баға өседі.
Көліктер қаншаға қымбаттауы мүмкін
Қазір нақты санды ешкім айта алмайды.
Үкімет 1 қыркүйектен бастап нақты қандай рәсімдер күшейтілетінін әлі жариялаған жоқ. Сондықтан кейбір сатушылардың баға 20–30 пайызға өседі деген сөзі әзірге дәлелді болжамнан гөрі сатып алушыға қысым жасау тәсіліне көбірек ұқсайды.
Нақты қымбаттау импорттаушының бұрын қандай төлемдерден үнемдегеніне байланысты болады.
Егер автомобиль заңды түрде әкелініп, кедендік төлемдері, утильалымы мен сертификаттау шығындары толық төленсе, оның өзіндік құны айтарлықтай өзгермеуі мүмкін.
Ал төмен баға коммерциялық көлікті жеке пайдалануға арналған машина ретінде рәсімдеу арқылы қалыптасса, айырмашылық едәуір болады.
Ең жоғары тәуекел — соңғы бағасы келісімшартта нақты көрсетілмеген тапсырыстағы автомобильдерде.
Жарнамада арзан баға көрсетіліп, көлік Қазақстанға келгеннен кейін сатып алушыдан қосымша төлем талап етілуі мүмкін.
Ресми көліктер қымбаттамауы мүмкін
Қазақстандағы жаңа автомобильдер нарығында қазір бәсеке өте жоғары.
2026 жылдың қаңтар-мамыр айларында ресми дилерлер шамамен 84 мың автомобиль сатты. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда сәл аз.
Мамырда сатылым төмендеді, сондықтан дилерлер сұранысты жеңілдіктермен, арнайы ұсыныстармен және тиімді несие бағдарламаларымен ұстап отыр.
Сонымен қатар Қазақстанда шығарылатын автомобильдердің саны артып келеді.
2026 жылдың алғашқы бес айында елде 77 мыңнан астам көлік құралы өндірілді. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен шамамен 37 пайызға көп.
Жергілікті өндіріс кейбір модельдердің бағасын едәуір түсіріп үлгерді.
Мысалы, Алматыда Changan CS55 Plus өндірісі басталғаннан кейін кейбір жинақтамалардың бағасы 12,9–14,4 миллион теңгеден 8,9–11 миллион теңгеге дейін төмендеді.
Бұл ресми нарықта бағаны шексіз өсіру қиын екенін көрсетеді.
Сатып алушы басқа брендке ауыса алады, Қазақстанда құрастырылған көлікті таңдайды немесе дилердің келесі жеңілдігін күтеді.
Қазақстан автомобиль одағының президенті Анар Мақашева бұған дейін бәсекенің орташа чекке әсер етіп отырғанын айтқан.
«Нарықта бәсеке күшейіп келеді, ресми дилерлер модельдік қатарларын белсенді түрде жаңартып жатыр, ал орташа чек біртіндеп төмендеуде. Сондай-ақ сатып алушылардың жаңа брендтер мен технологияларға деген қызығушылығы жоғары екенін байқап отырмыз. Әсіресе Қазақстанда өндірілген автомобильдер мен баламалы күш қондырғылары бар модельдердің үлесі артып келеді», — деді Анар Мақашева.
Сондықтан сұр импортпен күрес Chevrolet, Hyundai, Kia, Changan, Haval, Chery және ресми арналармен сатылатын басқа маркалардың автоматты түрде қымбаттауын білдірмейді.
Бірақ жанама әсер болуы мүмкін.
Егер арзан бейресми ұсыныстар азайса, дилерлер жеңілдіктерді қысқартуы ықтимал. Ресми прайс өзгермесе де, сатып алушы бонустардан, тегін қызмет көрсетуден немесе тиімді несиеден айырылуы мүмкін.
Екінші нарықта не болады
Қазақстанда бұрыннан тіркелген қолданыстағы автомобильдерге жаңа шаралар тікелей әсер етпейді.
Бірақ екінші нарық сұраныстың өзгеруіне жауап беруі мүмкін.
Егер шетелден әкелінетін машиналар қымбаттаса немесе жеткізу мерзімі ұзарса, сатып алушылардың бір бөлігі аз жүрген көліктерге ауысады.
Сұранысы жоғары кроссоверлер мен гибридтердің иелері бағаны көтеруге тырысуы мүмкін.
Дегенмен барлық қолданыстағы автомобильдің бірдей қымбаттауын күтуге негіз жоқ.
Қазақстанда 5,6 миллионнан астам жеңіл автокөлік бар. Олардың жартысынан көбі 15 жылдан асқан.
Екінші нарықтағы ұсыныс өте көп, ал көліктердің техникалық жағдайы әртүрлі. Сондықтан баға барлық сегментте бір уақытта өспейді.
Үкімет неге сұр импортпен күреспек
Билік шешімді тек бюджет шығынымен байланыстырмайды.
Бектеновтің айтуынша, заңсыз әкелінген автомобильдер техникалық және экологиялық талаптарға жиі сәйкес келмейді.
Қазақстан автомобиль одағы шетелде кепілде тұрған, ұрланған немесе басқа заңдық шектеулері бар көліктердің сатылып жатқанын да мәлімдеді.
Сатып алушы бұл мәселені мәміле жасалғаннан кейін ғана білуі мүмкін.
«Бүгінде азаматымыз проблемаға көлікті сатып алғаннан кейін тап болады және көп жағдайда автокөліксіз де, ақшасыз да қалады», — деді Анар Мақашева.
Бұл нарықтың еркін, бірақ жабық импорттан көліктің шығу тарихы қатаң тексерілетін жүйеге қарай бет алғанын көрсетеді.
Мұндай тексерудің шығынын сатушылар сатып алушыға жүктеуі мүмкін.
Көлікті қазір жедел сатып алу керек пе
Автомобильді тек баға өсіп кетеді деген қорқынышпен сатып алудың қажеті жоқ.
Егер адам әлі бірнеше модельдің арасында таңдау жасап жүрсе, асығыс шешім ықтимал қымбаттаудан да көп шығын әкелуі мүмкін.
Автомобиль сатып алынған сәттен бастап құнын жоғалта бастайды. Оған сақтандыру, техникалық қызмет көрсету, салық және басқа шығындар қосылады.
Ал нақты модель таңдалып, көлік Қазақстанда тұрса, толық кедендік рәсімдеуден өтсе және тиімді бағамен сатылса, жағдай басқа.
Мұндай кезде 1 қыркүйекке дейін сатып алу кейбір тәуекелдерді азайтуы мүмкін.
Шетелден тапсырыспен көлік алатын адам сатушыдан толық әрі өзгермейтін бағаны талап етуі керек.
Келісімшартта жеткізу, кедендік рәсімдеу, утильалым, сертификаттау, алғашқы тіркеу және көлікті есепке қою мүмкін болмаған жағдайда ақшаны қайтару шарты көрсетілуге тиіс.
«Соңғы баға көлік келгеннен кейін белгілі болады» деген сөз енді сатып алушы үшін өте үлкен тәуекелге айналды.
1 қыркүйектен кейін баға қалай өзгереді
Ең ықтимал сценарий — нарық бірнеше бөлікке бөлінеді.
Ресми дилерлер мен Қазақстанда құрастырылатын автомобильдердің бағасы бәсеке мен өндірістің өсуі есебінен салыстырмалы түрде тұрақты сақталуы мүмкін.
Қазақстанда толық рәсімделген қолданыстағы машиналар сұраныстың артуынан аздап қымбаттауы ықтимал.
Ең үлкен өсім бейресми арналар арқылы тапсырыспен әкелінетін көліктерде болуы мүмкін.
Кейбір сатушылар бағаны көтереді. Басқалары толық әрі ашық рәсімдеуге көшеді. Ал жекелеген компаниялар нарықтан мүлде кетуі мүмкін.
Бірақ 1 қыркүйектен бастап Қазақстандағы барлық автомобиль қымбаттайды деуге әлі ерте.
Мемлекет әзірге жаңа төлем енгізіп жатқан жоқ.
Билік бұрын айналып өтуге мүмкіндік болған ережелердің орындалуын күшейтпек.
