Қазақстан цифрландыруды енді жай ғана мемлекеттік бағдарлама емес, экономиканың жаңа өсу драйверіне айналдыруға кірісті.
Соңғы бір жылдың ішінде ел IT қызметтерінің экспортын рекордтық деңгейге жеткізіп, электрондық үкімет көрсеткіштері бойынша әлемнің ең үздік 25 мемлекетінің қатарына енді. Ал жасанды интеллект, суперкомпьютерлер мен халықаралық технологиялық инвестициялар Қазақстанның цифрлық амбициясын жаңа деңгейге шығарды.
2026 жыл Қазақстан үшін цифрландыру саласындағы бетбұрыс кезеңіне айналды. Үкімет Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі арқылы мемлекеттік қызметтерді түбегейлі жаңғыртып, жасанды интеллектіні экономикаға енгізуге және елдің технологиялық тәуелсіздігін нығайтуға бағытталған ірі жобаларды жүзеге асыруда.
eGov әлемдік рейтингте жоғарылады
Қазақстан БҰҰ-ның Электрондық үкіметті дамыту индексінде 24-орынға көтеріліп, әлемдегі цифрлық мемлекеттердің көшбасшы тобына қосылды.
Бүгінде:
- мемлекеттік қызметтердің 90,4%-ы толық электрондық форматта көрсетіледі;
- қызметтердің 95,9%-ын смартфон арқылы алуға болады;
- қағаз құжаттардың баламасы ретінде 39 цифрлық құжат енгізілді;
- 2025 жылдың басынан бері 51,5 миллионнан астам мемлекеттік қызмет көрсетілген.
Сонымен қатар eGov Mobile қосымшасына жасанды интеллект негізіндегі іздеу жүйесі енгізілді. Енді азаматтар қажетті қызметті ұзақ іздемей-ақ, табиғи тілде сұрақ қойып, қажетті ақпаратты ала алады.
Үкіметтің мәліметінше, eGov AI интеллектуалды көмекшісі қазірдің өзінде 2 миллионнан астам сұранысты өңдеп үлгерген.
Қазақстанның IT экспорты алғаш рет $1,1 млрд-қа жетті
Қазақстанның технологиялық секторындағы ең маңызды жетістіктердің бірі – IT қызметтері экспортының тарихи рекорд орнатуы болды.
2025 жылдың қорытындысында экспорт көлемі 1,1 млрд долларды құрады. Бұл отандық IT компаниялардың халықаралық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігі артып келе жатқанын көрсетеді.
Astana Hub бүгінде еліміздегі ең ірі технологиялық экожүйеге айналды:
- 2 мыңнан астам компания жұмыс істейді;
- 20 өңірлік және 4 халықаралық хаб қызмет көрсетеді;
- соңғы бес жылда резиденттердің жиынтық табысы 4,9 млрд доллардан асты;
- тартылған инвестициялар көлемі 910 млн доллардан асты.
Осы кезеңде Қазақстанда алғашқы технологиялық "сыңармүйіз" (unicorn) компания – Higgsfield.ai пайда болды.
Жасанды интеллект экономиканың жаңа қозғалтқышына айналмақ
Үкімет қабылдаған Digital Qazaqstan стратегиясы бойынша жасанды интеллект 2029 жылға дейін экономиканың барлық негізгі секторына енгізіледі.
Болжамға сәйкес:
- ЖІӨ өсіміне жыл сайын қосымша 1,5 пайыздық тармақ қосылады;
- үш жыл ішінде нарықтық инвестициялар көлемі 10,5-16,5 млрд доллар аралығында болады.
Жасанды интеллект енді тек эксперимент емес. Ол мемлекеттік басқаруда, медицинада, құқықтық кеңес беруде, өтініштерді өңдеуде және коммуналдық қызметтерде нақты қолданыла бастады.
Қазақстан суперкомпьютерлер дәуіріне қадам басты
2025 жылғы ең маңызды оқиғалардың бірі – ұлттық суперкомпьютерлік инфрақұрылымның іске қосылуы болды.
Alem.Cloud ұлттық суперкомпьютері әлемдегі ең қуатты есептеу жүйелерінің TOP500 рейтингінде 104-орынға орналасты.
Оның есептеу қуаты шамамен 2 экзафлопты құрайды.
Сонымен қатар "Қазақтелекомның" коммерциялық суперкомпьютері рейтингте 122-орынға ие болды.
Бұл ресурстар мемлекеттік органдардың жасанды интеллект жобаларын дамытуға пайдаланылып жатыр.
Қазақстанда әлемдік деңгейдегі AI хабы салынады
Үкімет қуаты кемінде 1 гигаватт болатын "Деректер орталықтарының алқабы" жобасын бастағанын жариялады.
Жалпы құны 10 млрд долларды құрайтын келісімдер жасалып, халықаралық технологиялық компаниялармен серіктестік орнатылды.
Олардың қатарында:
- NVIDIA;
- Firebird;
- басқа да жетекші халықаралық AI компаниялары бар.
Сонымен бірге Alem.ai базасында Firebird Labs Kazakhstan ғылыми орталығы құрылмақ.
Alem.ai – жасанды интеллектінің жаңа орталығы
Биыл сәуір айында Астанада ауданы 22 мың шаршы метр болатын alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы ашылды.
Мұнда:
- Орталық Азиядағы алғашқы AI музейі;
- TUMO Astana шығармашылық технологиялар орталығы;
- Tomorrow School бағдарламалау мектебі;
- Apple Training Center;
- GameDev Center;
- стартаптарға арналған ai'preneurs кампусы;
- халықаралық AI зертханалары орналасқан.
Қыркүйек айында Қазақстанда алғашқы жасанды интеллект университетін іске қосу жоспарланып отыр.
Цифрлық Қазақстан ауылдарға дейін жетеді
Соңғы үш жылда телекоммуникация саласына 1 трлн теңгеден астам инвестиция салынды.
Нәтижесінде:
- мобильді интернет жылдамдығы 75%-ға артты;
- тіркелген байланыс абоненттері 19%-ға көбейді;
- ұялы байланыс пайдаланушылары 12%-ға өсті.
2027 жылдың соңына дейін 3 мыңнан астам ауыл жоғары жылдамдықты интернетпен қамтылады.
Ал пойыздарда OneWeb спутниктік интернеті кезең-кезеңімен іске қосылып жатыр. Болашақта Direct-to-Cell технологиясы арқылы спутник байланысы тікелей смартфондарға жеткізіледі.
Қазақстан жасанды интеллект бойынша жаһандық ойыншы болуға ұмтылады
Қазақстан халықаралық деңгейде де өзінің цифрлық амбициясын күшейтіп келеді.
Шілде айында Шанхайда өткен Жасанды интеллект жөніндегі дүниежүзілік конференцияда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев:
"Жасанды интеллект – игілік үшін, жасанды интеллект – баршаға", – деген тұжырымдаманы жариялады.
Қазақстан сондай-ақ Жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Дүниежүзілік ұйымның тең құрылтайшысы ретінде алғашқы отырысты Астанада өткізуді ұсынды.
Сонымен қатар Алматыда БҰҰ ЭСКАТО жанынан Азия-Тынық мұхиты цифрлық шешімдер орталығы ашылады.
Цифрландыру енді мемлекеттік қызмет емес, экономиканың өзегі
Қазақстан соңғы бірнеше жылда цифрландыру бағытында тек мемлекеттік қызметтерді онлайн форматқа көшірумен шектелген жоқ. Ел енді жасанды интеллектіні, жоғары өнімді есептеу инфрақұрылымын, IT экспортын және халықаралық технологиялық серіктестікті ұлттық экономиканың жаңа тірегіне айналдыруға күш салып отыр.
IT экспортының 1,1 млрд долларға жетуі, eGov жүйесінің әлемдік ТОП-25 қатарына енуі және миллиардтаған долларлық инвестициялық жобалардың іске қосылуы Қазақстанның цифрлық трансформациясының жаңа кезеңге өткенін көрсетеді. Егер жарияланған жоспарлар толық жүзеге асса, алдағы бірнеше жылда ел Орталық Азиядағы ғана емес, Еуразиядағы жетекші технологиялық хабтардың біріне айналуы әбден мүмкін.
