Қазақстан ғылымын жаңғыртатын жаңа жоспар әзірленді.
Қазақстанда ғылымды басқару жүйесін түбегейлі жаңартуға бағытталған 2026–2030 жылдарға арналған Ғылымды стратегиялық дамытудың кешенді жоспарының жобасы қаралды. Құжат ғылымды нақты экономиканың қажеттіліктерімен байланыстырып, зерттеу нәтижелерін өндіріске енгізуді жеделдетуге бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоба ҚР Премьер-министрінің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның төрағалығымен өткен кеңесте талқыланды.
Жоспар 72 нақты іс-шараны қамтиды
Құжатты Ғылым және жоғары білім министрлігі, Президент жанындағы Ұлттық ғылым академиясы, мемлекеттік органдар мен өңірлік ұйымдар бірлесіп әзірлеген.
Жоспарда төрт негізгі бағыт белгіленген:
- ғылымды басқару жүйесін жетілдіру;
- ғылыми кадрлардың әлеуетін күшейту;
- салалық және өңірлік ғылымды дамыту;
- бірыңғай инновациялық экожүйе қалыптастыру.
Ғылымды басқарудың жаңа үлгісі енгізіледі
Жобада ғылыми қызметті басқарудың толық циклін қалыптастыру ұсынылған.
Бұл жүйе:
- ұлттық ғылыми басымдықтарды айқындауды;
- ғылыми зерттеулерді қаржыландыруды;
- нәтижелерді өндіріске енгізуді;
- коммерцияландыруды бір тізбекке біріктіреді.
Сонымен бірге ғылымның басым бағыттары төрт деңгей бойынша айқындалады.
Олар:
- ұлттық қауіпсіздік пен технологиялық дербестікке арналған стратегиялық жобалар;
- технологиялық серпіліс жасайтын перспективалы зерттеулер;
- іргелі пәнаралық және инженерлік ғылым;
- ғылыми кадрлар мен инфрақұрылымды дамыту.
Ғылым өңірлер мен экономикаға жақындайды
Жоспарда ғылымның нақты экономикамен байланысын күшейтуге ерекше көңіл бөлінген.
Осы мақсатта:
- ғылым қалаларын дамыту;
- ғылыми-технологиялық парктер құру;
- өңірлік ғылыми экожүйелерді қалыптастыру ұсынылады.
Аида Балаева: Мемлекеттік қолдау нақты нәтиже беретін жобаларға бағытталуы керек
Кеңесте Аида Балаева мемлекеттік қаржы тек ғылыми және практикалық құндылығы дәлелденген жобаларға бөлінуі тиіс екенін айтты.
Сондай-ақ ол:
- ғылыми жобалар бойынша ашық есептілікті қамтамасыз етуді;
- бюджет қаражатын қайтару тетіктерін жетілдіруді;
- заң бұзушылықтарға жауапты тұлғаларды жауапкершілікке тартуды;
- экономикаға қажет перспективалы әзірлемелердің бірыңғай тізілімін қалыптастыруды тапсырды.
Ұлттық ғылым академиясы жаңа бастамаларды ұсынды
Ұлттық ғылым академиясының президенті Ақылбек Күрішбаев ғылымның басым бағыттарын айқындаудың жаңа әдістемесін таныстырды.
Оның негізінде:
- мемлекеттің стратегиялық мақсаттары;
- экономиканың сұранысы;
- әлемдік ғылыми-технологиялық үрдістер ескеріледі.
Сонымен қатар кешенді жоспарға енгізілген сегіз пәнаралық флагмандық ғылыми жобаға ерекше назар аударылды.
SilkNet және DeepBas жобалары іске қосылады
Кеңесте халықаралық ғылыми жобалар да таныстырылды.
Олардың қатарында:
- Кореяның KISTI институтымен бірлесіп құрылған SilkNet орталығы;
- Қытай ғылым академиясымен жүзеге асырылатын DeepBas жобасы бар.
DeepBas жобасы жасанды интеллект көмегімен су ресурстарын басқаруға арналған.
Жоба:
- 2027 жылы еліміздің үш ірі су алабында пилоттық режимде іске қосылады;
- кейін технологиялар басқа салаларға да енгізіледі.
Ғылыми инфрақұрылымға толық аудит жүргізіледі
Кеңес қорытындысында Аида Балаева ғылымды дамыту мен инновацияларды дамыту жоспарларын бір құжатқа біріктіруді тапсырды.
Сонымен қатар:
- ғылыми-зерттеу институттарын толық түгендеу;
- кадрлық және ғылыми әлеуетті бағалау;
- ғылыми инфрақұрылымды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу міндеті қойылды.
Бұл неліктен маңызды?
Жаңа кешенді жоспар ғылымды ел экономикасының нақты сұранысына бейімдеуге бағытталған. Егер құжат толық іске асса, ғылыми зерттеулердің коммерциялануы артып, өңірлік ғылыми орталықтар күшейеді, ал жасанды интеллект пен жоғары технологиялар саласындағы халықаралық серіктестік Қазақстанның ғылыми әлеуетін жаңа деңгейге көтеруі мүмкін.
