Қазақстандықтардың банктерге, микроқаржы ұйымдарына және коллекторлық агенттіктерге қатысты шағымдары көбейіп келеді.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, 2026 жылдың маусым айында қаржы ұйымдарының қызметіне байланысты 16,4 мың өтініш қаралған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мамыр айымен салыстырғанда 24,2 пайызға көп.
Сарапшылардың айтуынша, мұндай көрсеткіш халықтың өз құқықтарын қорғауға белсендірек кіріскенін де, несиеге байланысты мәселелердің әлі де өзекті екенін де көрсетеді.
Ең көп шағым банктер мен микроқаржы ұйымдарына қатысты
Қаралған өтініштердің құрылымы қаржы секторындағы негізгі проблемаларды айқын көрсетеді.
Шағымдардың:
- 47,9 пайызы – банктерге;
- 34,4 пайызы – микроқаржы ұйымдарына;
- 9,1 пайызы – коллекторлық агенттіктерге қатысты болған.
Ал өтініштердің мазмұнына келсек, азаматтарды ең алдымен қарыз мәселесі алаңдатады.
Нақтырақ айтқанда:
- 45 пайызы – несие бойынша берешекті реттеу;
- 15 пайызы – заңнаманы түсіндіру;
- 11 пайызы – түрлі қаржылық мәселелер бойынша кеңес алу.
Бұл көрсеткіштер қазақстандықтардың басым бөлігі үшін несие жүктемесі мен қарызды қайта қарау мәселесі күн тәртібінен түспей отырғанын аңғартады.
Агенттік ондаған ықпал ету шарасын қолданды
Маусым айының қорытындысы бойынша Агенттік қаржы нарығы субъектілеріне қатысты бақылау шараларын да күшейтті.
Заңнама талаптарын бұзған ұйымдарға:
- 20 қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шарасы;
- 6 жазбаша нұсқама;
- 22 әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама рәсімделді.
Соның нәтижесінде жалпы сомасы 9,6 миллион теңгеге 24 әкімшілік айыппұл салынды.
Санкциялар төмендегідей бөлінді:
- банктерге – 7 ұсынымдық шара, 1 жазбаша нұсқама және 3 айыппұл;
- микроқаржы ұйымдарына – 1 жазбаша нұсқама;
- сақтандыру ұйымдарына – 13 ұсынымдық шара және 20 айыппұл;
- коллекторлық агенттіктерге – 4 жазбаша нұсқама және 1 айыппұл.
Ипотекалық бағдарлама мыңдаған отбасының баспанасын сақтап қалды
Агенттік жалғыз тұрғын үйді сақтап қалуға және азаматтардың қарыз жүктемесін азайтуға бағытталған ипотекалық қарыздарды қайта қаржыландыру бағдарламасын жалғастырып жатыр.
Бірінші бағыт
2004–2020 жылдары рәсімделген ипотекалық қарыздар бойынша:
- 33,3 мың қарыз қайта қаржыландырылды;
- жалпы сомасы 214 млрд теңгені құрады.
Бағдарламаның бұл бөлігі азаматтардың жалғыз баспанасын сақтап қалуға бағытталған.
Екінші бағыт
2016 жылдың 1 қаңтарына дейін алынған валюталық ипотекалық несиелер бойынша:
- 16,2 мың қарыз қайта қаржыландырылды немесе теңгеге ауыстырылды;
- жалпы көлемі 114,4 млрд теңгені құрады.
Бұл шаралар бұрынғы валюталық тәуекелдердің салдарын азайтуға мүмкіндік берді.
Үшінші бағыт
Халықтың әлеуметтік осал топтарына арналған қолдау аясында:
- 10,6 мың қарыз алушыға көмек көрсетілді;
- жалпы қолдау көлемі 101,2 млрд теңгеге жетті.
Қолдау бірнеше бағытта жүзеге асырылуда:
- қарыз көлемін азайту;
- жеңілдетілген төлем кестесін белгілеу;
- банктің балансындағы жалғыз тұрғын үйді бұрынғы иесіне қайтару.
Негізгі қорытынды
Соңғы статистика Қазақстандағы қаржы секторындағы ең өзекті мәселе әлі де несиелік берешек пен оны қайта құрылымдау екенін көрсетті. Бір айдың өзінде қаржы ұйымдарына қатысты шағымдардың төрттен біріне жуық өсуі халықтың қаржылық қиындықтары сақталып отырғанын байқатады.
Сонымен бірге Агенттіктің бақылау шаралары күшейіп, заң бұзған ұйымдарға айыппұлдар салынуда. Ал ипотекалық қарыздарды қайта қаржыландыру бағдарламасы ондаған мың қазақстандық отбасының жалғыз баспанасын сақтап қалуға мүмкіндік беріп отыр.
