Алаяқтар екінші телефонды пайдалануды сұрайды. Олар банктік шотты «қорғау» деген сылтаумен қазақстандықтарды бейнебайланысты қосуға, экранды көрсетуге және мобильдік банкте өз нұсқаулары бойынша әрекет жасауға көндіреді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі телефон алаяқтығы ақша қаражатын ұрлау мен алаяқтық қарыздарды ресімдеудің кең таралған схемаларының бірі болып қала беретінін ескертті.
Қоңырау әдетте «шотыңыз бойынша күдікті операция жүріп жатыр», «сіздің атыңызға кредит рәсімдеуге тырысып жатыр» немесе «банктің мобильдік қосымшасына шабуыл жасалды» деген сөздерден басталады.
Екінші телефон алаяқтарға клиенттің әрекетін бақылау үшін керек
Соңғы уақытта қаскүнемдер екінші мобильді құрылғыны пайдаланатын тәсілге жиі көшкен.
Азаматтан екінші смартфонды немесе планшетті алып, бейнебайланысты қосуды, негізгі телефонның экранын көрсетуді және банктің мобильдік қосымшасына кіруді сұрайды.
Одан кейін қоңырау шалушы әр қадамды өзі айтып отырады.
Адамға мұның бәрі банктің қашықтан жүргізіп жатқан «қауіпсіздік тексеруі» сияқты көрінуі мүмкін. Алайда Агенттік мұндай талаптарды алаяқтықтың сипатты белгілерінің бірі деп атайды.
Олардың мақсаты — клиенттің мобильдік қосымшада қандай әрекет жасап жатқанын бақылап, қажетті операцияны оның өз қолымен орындату.
Биометриядан жәбірленушінің өзі өтуі мүмкін
Бұл схеманың қауіпті тұсы осында.
Алаяққа банктің қорғаныс жүйесін тікелей бұзудың қажеті болмауы мүмкін. Психологиялық қысым арқылы ол азаматтың өзін мобильдік қосымшаға кіргізіп, биометриялық сәйкестендіруден өткізіп, қажетті операцияны растатады.
Соңында ақша басқа шотқа аударылуы немесе азаматтың атына кредит рәсімделуі мүмкін.
Сондықтан алаяқтар әңгімені әдейі шұғыл сипатта жүргізеді: шотқа «қауіп төніп тұр», кредитті «қазір тоқтату керек», ақшаны «қауіпсіз шотқа» дереу аудару қажет деп сендіреді.
«Екінші телефонды алыңыз» десе, әңгімені тоқтатқан дұрыс
Агенттік күмән тудыруы тиіс бірқатар сөз тіркесін атады.
Олардың арасында:
- «Сіздің шотыңыз бойынша күдікті операция жүргізіліп жатыр»;
- «Сіздің шотыңызға қауіп төніп тұр»;
- «Сіздің атыңызға кредит рәсімдеуге тырысып жатыр»;
- «Дереу ақшаны қауіпсіз шотқа аударыңыз»;
- «Кредитке өтінімді дереу жою қажет»;
- «Мына сөйлескенімізді ешкімге айтпаңыз»;
- «SMS-кодты айтыңыз»;
- «Шотты қорғау үшін қосымшаны орнатыңыз»;
- «Екінші телефонды алып, біздің нұсқауларымызды орындаңыз»;
- «Экран көрсетілімін қосыңыз»;
- «Телефон экранын бейнебайланыс арқылы көрсетіңіз».
Осындай талаптардың бірі айтылса, қоңырауды жалғастырудың өзі тәуекелге айналады.
Банк CVV-код пен SMS-кодты сұрамайды
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банк қызметкерлері телефон арқылы қандай әрекеттерді талап етпейтінін нақтылады.
Олар SMS-кодтарды, push-кодтарды және құпиясөздерді сұратпайды, банк картасының толық нөмірі мен CVV-кодын талап етпейді.
Сондай-ақ банк қызметкері ақшаны сақтау үшін басқа шотқа аударуды, екінші мобильді құрылғыны пайдалануды, экранды көрсетуді немесе бейнебайланысты қосуды сұрамайды.
Бұл қағида өзін құқық қорғау немесе мемлекеттік органның қызметкері ретінде таныстырған адамдарға да қатысты.
Мұндай органдардың қызметкерлері телефон немесе бейнебайланыс арқылы биометриялық сәйкестендіруден өтуді, растау кодтарын айтуды немесе олардың нұсқауы бойынша қаржылық операция жасауды талап етпейді.
«Стоп-кредит» қосымша қорғаныс бола алады
Агенттік алаяқтық кредиттерден қорғанудың қосымша шарасы ретінде «Стоп-кредит» сервисін пайдалануды ұсынады.
Сонымен бірге азаматтарға күрделі құпиясөздер мен екі факторлы аутентификацияны қолдану, кредиттік тарихты, банк хабарламаларын және шоттар бойынша операцияларды тұрақты тексеру ұсынылады.
Күмәнді қоңырау түскен жағдайда әңгімені тоқтатып, банкпен оның интернет-ресурсында немесе төлем картасында көрсетілген ресми телефон нөмірі арқылы өз бетінше байланысқан дұрыс.
Белгісіз адамның өтініші бойынша қосымша орнатуға, күмәнді сілтемеге өтуге немесе экран көрсетілімін қосуға болмайды.
Деректерді беріп қойсаңыз, банкке дереу хабарласу керек
Егер азамат алаяқтарға растау кодын, карта деректерін беріп қойса немесе ақша аударса, әрекетті кейінге қалдыруға болмайды.
Агенттік ең алдымен банкке хабарласып, картаны және мобильдік қосымшаға кіру мүмкіндігін бұғаттауды ұсынады.
Сонымен бірге хат алмасуды, қоңырау түскен телефон нөмірлерін және операциялар туралы ақпаратты сақтау қажет. Қаскүнемдердің телефон нөмірін 116 нөмірі арқылы хабарлап, құқық қорғау органдарына жүгіну керек.
Ең қарапайым белгі өзгерген жоқ: егер қоңырау шалушы асықтырып, қорқытып, әңгімені құпия ұстауды, экранды көрсетуді немесе екінші құрылғыны пайдалануды талап етсе, оның нұсқауларын орындамау қажет.
